In Tigray dreigt een herhaling van de bloedige oorlog die er in 2022 werd beslecht. Een nieuwe rebellencoalitie, mogelijk gesteund door buurland Eritrea, valt overheidsdoelen aan in het kader van een ‘verdedigingsoorlog’.
is Afrika-correspondent voor de Volkskrant. Ze woont in Naïrobi.
Dreigt er een nieuwe burgeroorlog in Ethiopië?
In Tigray, de regio van Ethiopië die grenst aan Soedan en Eritrea, veroverden rebellen woensdagochtend meerdere vliegvelden, waaronder het internationale vliegveld van de regionale hoofdstad Mekelle. Ze vochten tegen het regeringsleger. Donderdag werd duidelijk dat ze ook strategische wegen proberen in te nemen.
Getachew Reda, adviseur van de Ethiopische premier Abiy Ahmed, stelt op X dat er sprake is van een ‘aanval met volle kracht op overheidsdoelen’ in Tigray en twee aangrenzende regio’s: Afar en Amhara.
De rebellen stellen dat zij een ‘verdedigingsoorlog’ voeren. Volgens hen voerden regeringstroepen de afgelopen tijd regelmatig droneaanvallen uit in Tigray. Afgelopen zondag gebeurde dat nog in de stad Alamata. Volgens lokale autoriteiten, die samenwerken met de rebellen, vielen daarbij zeker veertien doden.
Ethiopië is dichtbevolkt en volledig door land omgeven. De grensregio Tigray is van groot belang voor onder meer de export.
In Tigray was het toch al eerder oorlog?
Tussen 2020 en 2022 vochten rebellen in Tigray een bloedige oorlog uit tegen het Ethiopische regeringsleger. Schattingen lopen uiteen, maar onderzoekers gaan ervan uit dat er minstens 162 duizend doden vielen (minder conservatieve schattingen gaan uit van 600 duizend doden). Bijna twee miljoen inwoners, ongeveer een derde van de totale bevolking van Tigray, sloegen op de vlucht.
Na een vredesakkoord in 2022 bleef het onrustig in Tigray. Honderdduizenden ontheemden zijn nog steeds niet teruggekeerd naar huis. Een groot deel van de bevolking leidt honger. Zoals de Duitse denktank SWP onlangs schreef: Tigray zweefde de afgelopen tijd ‘tussen oorlog en vrede’.
Wat zou een verdere escalatie betekenen?
Een nieuwe oorlog in Tigray kan bestaande conflicten in de Hoorn van Afrika verergeren. De rebellen, de Ethiopische regering en buurland Eritrea – zeer betrokken bij dit conflict – steunen bijvoorbeeld verschillende kampen in de oorlog in buurland Soedan. Tussen Egypte, Eritrea en Ethiopië speelt een conflict over de toegang tot Nijlwater.
Militair lijkt het Ethiopische regeringsleger van premier Ahmed sterker dan de rebellen. Maar dat wil niet zeggen dat de milities zich gauw zullen laten verslaan. Een nieuwe langdurige oorlog betekent in Tigray nog meer honger en opnieuw talloze vluchtelingen.
Wie zijn de rebellen in Tigray en wat willen ze?
De machtigste rebellengroep is het Tigray Volksbevrijdingsfront (TPLF). Eerder deze week verenigde deze militie zich met zes andere gewapende groeperingen in een coalitie genaamd ‘Alliantie voor Overleven’.
De zeven deelnemers aan deze gelegenheidscoalitie komen niet allemaal uit Tigray, maar ook uit aangrenzende regio’s zoals Amhara. Ze hebben verschillende doelstellingen. Sommige waren tot voor kort zelfs elkaars vijanden. Een van de deelnemers, de Fano-militie, vocht in de oorlog van 2020-2022 aan de zijde van de Ethiopische regering tegen de TPLF.
Maar dit hebben ze gemeen: ze eisen allemaal het vertrek van premier Ahmed, aan de macht in Ethiopië sinds 2018. Ze verwijten Ahmeds regering ‘oorlog, genocide, massavernietiging en totale armoede’. Onder Ahmed is de traditioneel grote macht van de inwoners van Tigray in de Ethiopische politiek sterk ingeperkt. Afgelopen juni bevestigde Ahmed zijn macht met – oneerlijk verlopen – verkiezingen.
Wat is de rol van buurland Eritrea?
Eritrea maakte ten aanzien van Tigray een draai van 180 graden. In de vorige oorlog vochten Eritrese troepen aan de zijde van het Ethiopische regeringsleger tegen de rebellen. Eritrese militairen waren gelegerd in Tigray. Eritrea zag de TPLF-strijders in de grensstreek namelijk als een bedreiging.
Maar nu is alles anders. Premier Ahmed haalde zich in 2023 de woede van de Eritrese machthebbers op de hals door te speculeren over een einde aan de ‘geografische gevangenis’ van Ethiopië: het land zou toegang moeten krijgen tot de Rode Zee. Voor Eritrea gold dat als halve oorlogsverklaring.
Volgens Ethiopië steunt Eritrea tegenwoordig de rebellen in Tigray. De Fano-militie wordt waarschijnlijk zelfs door Eritrea bewapend. De Amerikaanse denktank Crisis Group acht het waarschijnlijk dat Eritrea vriendschappelijke relaties onderhoudt met sommige TPLF-commandanten.
In een eerdere versie van dit artikel stond abusievelijk vermeld dat de vorige Tigray-oorlog duurde van 2000 tot 2022. Dat moet zijn: van 2020-2022 en is hierboven aangepast.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant