Westerse sancties en onderscheppingen op zee hebben de Russische schaduwvloot de laatste maanden steeds verder in het nauw gedreven. Rusland exporteert zijn olie daarom steeds openlijker met schepen onder eigen vlag, al brengt dat nieuwe problemen met zich mee.
Het kat-en-muisspel rond de export van de Russische fossiele brandstoffen begon kort na de grootschalige inval in Oekraïne in februari 2022. De westerse landen voerden sancties in, waaronder een prijsplafond, om de inkomsten voor het Kremlin te verkleinen. Om die te omzeilen, maakt Rusland gebruik van een schaduwvloot van honderden schepen, dikwijls illegaal varend onder de vlag van landen met weinig regulering, zoals Liberia, Panama en Sierra Leone.
Sinds driekwart jaar durven Europese landen harder op te treden tegen deze schepen, ook al hebben die op papier niets met Rusland van doen. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk voerden sancties in tegen specifieke schepen en gingen zelfs over tot onderscheppingen op zee. In de eerste helft van 2026 zijn er dertien schepen op deze manier onderschept, onder meer door Frankrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.
Dat lijkt er nu toe te leiden dat de schepen weer vaker onder Russische vlag varen. Van januari 2025 tot juni 2026 schreef Rusland 107 nieuwe schepen in zijn register in, blijkt uit onderzoek van het Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), een onafhankelijke onderzoeksorganisatie uit Finland. Daarmee groeide het Russische scheepsregister met ruim een derde.
Door schepen onder de Russische vlag te laten varen, wil het Kremlin vermoedelijk een extra drempel opwerpen voor Europese landen om in te grijpen. Omdat de vlagregistraties in bijvoorbeeld Liberia vaak vals waren, voeren de schepen de facto staatloos rond. Volgens het internationale scheepsrecht mochten andere landen ze daarom enteren. Als schepen de Russische vlag voeren, zijn zij beter beschermd tegen het enteren door buitenlandse zeemachten.
Van de schepen die Rusland de afgelopen anderhalf jaar aan zijn register toevoegde, waren 93 al onderhevig aan westerse sancties. Uit eerdere cijfers bleek ook al dat het aandeel van de schaduwvloot dat onder de Russische vlag vaart, steeds groter werd. In het eerste kwartaal van 2025 was dat bijna 5,4 procent. Een jaar later was dat percentage opgelopen tot 20 procent.
De piek van nieuwe inschrijvingen in het Russische scheepsregister lijkt inmiddels alweer voorbij. Afgelopen juni werden nog maar drie nieuwe schepen geregistreerd. Een half jaar eerder waren het er nog 25. Ondertussen bieden nieuwe vlaggenstaten, zoals Sierra Leone, zich aan voor de Russische schaduwvloot.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant