De stichting die erop toeziet dat bankiers zich houden aan hun bankierseed houdt er op eigen initiatief mee op. Doorgaan is zinloos, zegt de Stichting Tuchtrecht Banken (STB), ‘omdat de banken elke vorm van verbetering van het tuchtrecht frustreren’. Vijf vragen over deze opvallende stap.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
1. Tuchtrecht voor banken: waarom is dat nodig?
De STB bestaat sinds 2015 en werd in het leven geroepen na de vorige financiële crisis. Als reactie op de vele misstanden van bankiers tijdens de crisis, werd op initiatief van de banken zelf een verplichte bankierseed in het leven geroepen. Bankmedewerkers beloven daarin ‘integer en zorgvuldig’ te handelen en het belang van de maatschappij niet uit het oog te verliezen.
Daaraan gekoppeld kwam er ook een vorm van tuchtrecht, zodat bankiers zich ook aan die eed zouden houden. De organisatie van dat tuchtrecht werd aan de banken zelf overgelaten. De STB is dan ook niet geheel onafhankelijk; de stichting kan niet zelfstandig de eigen reglementen aanpassen, daarvoor moet ze overeenstemming bereiken met de banken.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
2. Dat een stichting zichzelf opheft gebeurt niet vaak. Waarom nu wel?
Die manier van organiseren ‘is een verkeerde beslissing geweest’, zegt Bas de Groot nu. Hij is bestuurslid bij de STB. Dat de stichting nu het bijltje erbij neergooit ‘is zeker geen lichtzinnige beslissing. Als wij zouden instemmen met de plannen van de banken zouden wij een illusionaire organisatie worden die alleen maar bij het kruisje kan tekenen. Daar heeft de consument niets aan.’
Twee jaar geleden schreven onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen een rapport over het bankentuchtrecht, waarvan de conclusie was dat het op de schop moest, omdat het zo niet werkte. ‘Waar het met name om ging, is het type klachten dat door de banken aan ons werd voorgelegd’, zegt De Groot. ‘Dat waren vooral zaken waarbij medewerkers al lang ontslagen waren, waar al onherroepelijke uitspraken over waren gedaan.’
Denk aan medewerkers die in rekeningen keken waar zij niet bij mochten. Of die zich lieten bijschrijven in het testament van een klant. Dat is niet het type klachten waar het tuchtrecht voor is bedoeld, zegt De Groot. ‘Je wilt dat er klachten komen die gaan over het hier en nu, waarover banken zeggen: wat kunnen we hier nou van leren? Die klachten komen nagenoeg niet voor.’
Sowieso waren het (bijna) altijd zaken van medewerkers met een minder hoge functie die werden aangedragen, nooit van managers of bestuurders. Ook ligt het aantal klachten door banken laag, en is er één bank (ABN Amro) die verreweg de meeste zaken aandraagt. De Groot: ‘Ik begrijp de banken oprecht niet. Zij hebben een heel belangrijke positie in de maatschappij, het is toch juist belangrijk dat consumenten weten dat ze hen kunnen vertrouwen. Dat duidelijk is dat de banken zorgvuldig handelen. Ik zou niet weten wat ze te verliezen hebben.’
3. Komt deze beslissing als een verrassing?
Nee, de stichting en de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) hebben al langer ruzie. Na het rapport van de Universiteit Groningen gingen de partijen om tafel om de reglementen aan te passen om zo het tuchtrecht te verbeteren.
Vorig jaar december ‘was er overeenstemming met het bestuur van de stichting’ (aldus de banken)/ ‘lag er een door de banken gedicteerd eindbod op tafel’(aldus de STB). De STB legde dat document voor aan de tuchtrechters, die daarop pardoes het werk neerlegden, omdat de plannen van de NVB hun werk zouden uithollen. Ze zouden zich volgens de nieuwe plannen niet mogen uitspreken over het beleid van banken, ook niet als dat aan het gedrag van medewerkers ten grondslag lag.
Sindsdien zijn de gesprekken niets opgeschoten. Vrijdagochtend zegde de STB definitief de overeenkomst op.
4. En de STB uit daarbij ongemeen stevige taal. Wat vinden de banken daarvan?
De bankierseed en het tuchtrecht zijn er gekomen op uitdrukkelijke wens van de banken zelf, zegt Eelco Dubbeling, directeur van de NVB. ‘Dan zou het gek zijn als we niets over de reglementen te zeggen hebben.’
Volgens Dubbeling functioneerde de stichting al langer niet, wachttijden voor melders en gedaagden liepen op tot twee jaar. En, zegt hij, was er bij de stichting constant een wens om iets van het beleid van de banken te vinden. ‘Daar is het tuchtrecht niet voor bedoeld. Het gaat om het individuele gedrag van medewerkers en bestuurders, zodat we de sector schoonhouden. En voor iedereen duidelijk is welk gedrag niet door de beugel kan.’
Voor het beleid en alle andere beslissingen van een bank zijn er inmiddels al de Autoriteit Financiële Markten, De Nederlandsche Bank en de Europese Centrale Bank. Dubbeling: ‘Wij zijn de meest gereguleerde sector ter wereld, bij elk besluit van een bank kijken tientallen toezichthouders mee.’
Alles over economie vindt u hier.
5. Hoe moet het nu verder?
De STB zegt de afgelopen maanden ‘een uiterste poging (te hebben) gedaan om banken te laten inzien dat het voor het vertrouwen in de bancaire sector ook in hun eigen belang is dat bankmedewerkers zich tegenover de tuchtrechter toetsbaar opstellen voor het belangrijke werk dat zij doen. Helaas zonder resultaat.’
Daarom roept zij nu de minister op met een nieuw plan te komen. Waarbij het tuchtrecht in elk geval ‘gedegen onafhankelijk’ is, zoals dat ook zo is in de zorg, de juridische dienstverlening en de accountancy.
De Nederlandse Vereniging van Banken kondigde vrijdag namelijk meteen aan al sinds de zomer bezig te zijn met het ‘Tuchtrecht 2.0’. ‘Daarbij moet scherper worden afgebakend dat het tuchtrecht ziet op individueel verwijtbaar handelen van bankmedewerkers, en niet op algemeen bankbeleid of bredere maatschappelijke discussies over de sector.’
Minister Heinen lijkt het met de banken eens te zijn. Voor de camera van RTL Nieuws zei hij vrijdag dat het goed is ‘dat zij deze handschoen oppakken’.
Volgens De Groot van de STB ‘krijg je dan hetzelfde als de afgelopen tien jaar. Dat werkte niet, en dat is precies de reden dat wij ermee ophouden’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant