De Verenigde Staten gaven deze week toe te beschikken over ruimtewapens. Daarnaast onthulde het Verenigd Koninkrijk dat het signalen van vijandige satellieten blokkeert. De onthullingen markeren een escalatie op het kosmisch strijdtoneel.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Het Britse leger blokkeert (‘jamt’) satellieten van andere landen, zo meldde de BBC deze week. De luchtmacht wil zo voorkomen dat vijandige satellieten de bewegingen van kernonderzeeërs en andere geheime militaire operaties kunnen volgen. Ook wil men de eigen defensiesatellieten beschermen tegen ‘bedreidingen zonder precedent’ van vijanden in de ruimte, zo vertelde het hoofd van de luchtmacht tegen de Britse omroep.
Opvallend genoeg gaven ook de Verenigde Staten deze week toe dat men bezig is met oorlogsvoering in de ruimte. Het land stelde dat het beschikt over satellietwapens in een baan rond de aarde, overigens zonder daarover meer details vrij te geven. Zulke wapens zijn nodig om de VS te beschermen tegen vijandelijke acties, zei de Amerikaanse luchtmachtsecretaris Troy Meink deze week in een toespraak.
‘Dit is voor het eerst dat westerse landen toegeven dat ze hiermee bezig zijn. Tot nog toe waren ze vooral aan het klagen dat de andere kant dit soort dingen doet’, zegt Marco Langbroek, expert lucht- en ruimtevaart aan de TU Delft. ‘Ik denk dat ze die stap nu toch hebben genomen omdat de realiteit steeds harder op de deur klopt.’
In zijn onderzoek volgt Langbroek die realiteit, onder meer door de handelingen van satellieten in een baan rond de aarde in kaart te brengen. ‘We zien regelmatig dichte naderingen van Russische satellieten bij westerse satellieten’, zegt hij. ‘We zien ze ook verplaatsen van satelliet naar satelliet.’
Rusland heeft de afgelopen jaren bovendien meerdere keren satellieten gelanceerd in het baanvlak van Amerikaanse militaire satellieten. ‘Soms vuurt zo’n satelliet dan iets af’, zegt Langbroek. Dat lijken testen voor antisatellietwapens, vindt hij: satellieten die andere satellieten in de ruimte kapot kunnen schieten of uit hun baan kunnen duwen.
In 2021 voerde Rusland zelfs een wapentest vanaf de grond uit waarbij het een van de eigen satellieten kapotschoot, als overduidelijke demonstratie van de technologische spierballen.
En dan worden westerse satellieten ook al een aantal jaar lastiggevallen met minder destructieve middelen. Soms verstoren vijanden GPS-signalen, andere keren hacken ze zelfs satellieten. ‘Zoals de beruchte babyTV-hack’, zegt Langbroek.
In plaats van onschuldige kindervideo’s zond die Europese zender plots Russische propaganda uit, muziekvideo’s afgewisseld met oorlogsbeelden. Het was vermoedelijk het gevolg van een Russisch grondstation dat met een krachtiger signaal het oorspronkelijke signaal van de televisiesatelliet wegdrukte.
De aankondigingen van deze week moet je dus zien als ‘waarschuwing aan Rusland’, oordeelt Langbroek.
Achterhalen welke capaciteiten westerse landen hebben, is moeilijk. ‘De Amerikanen hebben de laatste jaren een aantal objecten gelanceerd waarvan we niet precies weten wat ze doen’, zegt Langbroek.
Bovendien vermoedt hij dat onafhankelijke, academische waarnemers zoals hij lang niet elke defensiesatelliet kennen. Zo is de VS bezig met het lanceren van de zogeheten Starshield-satellietzwerm, een soort militaire versie van het Starlink-internetsysteem van ruimtevaartbedrijf SpaceX. ‘Daar kan gerust wat tussen zitten dat iets anders doet. Daar krijgen we niet echt een vinger achter.’
China maakt zich ondertussen zorgen om de onthullingen. ‘We dringen er bij de VS op aan om hun militaire mogelijkheden in de ruimte niet verder uit te breiden en om zich niet langer voor te bereiden op een oorlog in de ruimte’, zei een woordvoerder van China’s ministerie van Buitenlandse Zaken eerder deze week tegen persbureau AFP. Overigens voerde ook China, dat qua ruimtevaartcapaciteiten niet onder doet voor de VS, al eerder testen uit met antisatellietwapens.
‘De ruimte wordt ineens, ook in beleidsstukken in westerse landen, steeds meer als strijdtoneel neergezet’, zegt Langbroek. Dat is ook logisch: de ruimte heeft via satellieten een steeds belangrijker aandeel in onze maatschappij.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant