In knalrood broekpak was Manuela Schwesig de vrouw die de SPD bij de deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Vorpommern voor erger heeft behoed. Ze heeft charisma, schuwt de machtspolitiek niet en weet ook haar menselijke kant op sociale media te cultiveren.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
De Duitse sociaaldemocraten staan er zo slecht voor dat een politicus al tot kroonprinses kan worden uitgeroepen als zij verkiezingen op eervolle wijze verliest. Sinds zondag geldt Manuela Schwesig, de SPD-premier van de Oost-Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern, als de frisse vrouw die de kleurloze partijleiders in Berlijn uit hun misère kan verlossen.
De SPD van Schwesig verloor 4 procentpunten en kwam uit op 35,5 procent. De radicaal-rechtse AfD won 21,5 procentpunten en werd met 38,2 procent de grootste. Maar vorig jaar lag de SPD in de peilingen nog 20 procentpunten achter op de AfD. Haar inhaalrace stokte uiteindelijk op bijna 3 procentpunten van de winnaar, maar Schwesig leverde een formidabele prestatie.
Manuela Schwesig, vaak liefkozend Manu genoemd, is een politicus die zeer doelbewust aan haar profiel bouwt. In aanloop naar de verkiezingen in haar deelstaat verscheen ze in knalrood broekpak, met witte sneakers waarop in rood de letters SPD prijkten. Ze voerde campagne onder het motto Frau gegen Blau, ‘vrouw tegen blauw’, de kleur van de AfD. Zo presenteerde ze zichzelf als de enige die extreemrechts in Mecklenburg-Vorpommern kon stoppen.
Schwesig laat zich ook als mens zien. In 2019 werd bij haar borstkanker geconstateerd. Ze bleef premier, maar zette haar activiteiten op een wat lager pitje. Een jaar later verklaarde ze dat ze genezen was. ‘Deze geschiedenis is cruciaal om de aantrekkingskracht van Schwesig te begrijpen’, schreef Der Spiegel. ‘Dat ze haar zware ziekte in het hoogste ambt overwon, verschafte haar respect en erkenning in haar eigen deelstaat en elders.’
De mens Schwesig wordt zorgvuldig gecultiveerd op sociale media. Op Instagram is te zien hoe ze jogt of een concert van de populaire schlagerzanger Roland Kaiser bezoekt. Als ze een stukje schrijft in het vriendenboek van een klein meisje, staat dat binnen een paar minuten online.
Manuela Schwesig werd geboren in Frankfurt (Oder) in de DDR. Ze was 15 toen de Muur viel. In politieke toespraken komt ze vaak terug op de chaotische periode na de Wende. Met betraande ogen kan ze vertellen hoe haar vader, een metaalbewerker, zijn baan verloor. ‘Ik ben opgegroeid in een gezin waar weinig geld was. Ik weet wat het betekent als het krap wordt aan het einde van de maand’, schrijft ze op haar site. Daarom heeft ze de kinderopvang in Mecklenburg-Vorpommern gratis gemaakt. ‘Dat is een verschil in het echte leven’, schrijft ze.
Het is Schwesig ten voeten uit: het gewone meisje uit Oost-Duitsland dat niet vergeten is hoe de kleine Leute moeten sappelen, ook al is ze premier geworden. Bodenständig wordt ze genoemd, iemand die met beide benen op de grond staat. ‘Ze slaagt erin om mensen de indruk te geven ze als gelijken tegemoet te treden, iets waar haar partij in faalt’, schreef de zakenkrant Handelsblatt.
Ze werkte als belastingambtenaar in Mecklenburg-Vorpommern voordat ze de politiek inging. Al snel gold ze als een groot talent. In 2013 werd ze minister van Gezinszaken in de regering van bondskanselier Angela Merkel. In 2017 keerde ze terug naar Mecklenburg-Vorpommern om de zieke SPD-premier Erwin Sellering op te volgen.
Ze heeft één grote smet op haar politieke conduitestaat: tot de inval in Oekraïne in 2022 gold ze als zeer pro-Russisch. De niet meer gebruikte Nord Stream-pijpleiding voor Russisch gas gaat in Mecklenburg-Vorpommern aan land. Schwesig maakte zich sterk voor de Nord Stream 2-pijp, die nog meer Russisch gas naar Duitsland moest voeren. Met Russisch geld richtte zij zelfs een schimmige milieustichting op waarmee de Amerikaanse sancties tegen Nord Stream 2 omzeild moesten worden. Ze overleefde ternauwernood het politieke schandaal dat hieruit volgde. Inmiddels heeft ze zich ontpopt tot een fervent pleitbezorger voor Oekraïne, ook al zijn veel kiezers in Mecklenburg-Vorpommern fel tegen de steun aan Kyiv.
Door haar sterke optreden geldt Schwesig als potentiële toekomstige partijleider. Zij heeft het charisma waaraan het de huidige SPD-leiders Lars Klingbeil (minister van Financiën) en Bärbel Bas (Arbeid) zo pijnlijk ontbreekt.
Maar als ze naar Berlijn overstapt, komt ze in een veel lastiger omgeving terecht. Vanaf de zijlijn in Mecklenburg-Vorpommeren kon ze gemakkelijk kritiek uitoefenen op de hervormingsplannen van de regering-Merz, waarin ook de SPD zit. Als ze zelf partijleider wordt, zal ze ook compromissen moeten sluiten met de CDU of andere coalitiepartners. Bovendien geloven de meeste economen dat de hervormingen van het pensioenstelsel en de gezondheidszorg noodzakelijk zijn in een vergrijzend land dat economisch onder grote druk staat.
Een overstap wordt overigens niet voor de Bondsdagverkiezingen van 2029 verwacht. Waarschijnlijk zal ze weer premier van Mecklenburg-Vorpommern zijn, in een coalitie met de Groenen en Die Linke. Maar ze heeft haar partijgenoten in Berlijn laten zien wat het betekent om een moderne politicus te zijn: iemand die zijn personage zorgvuldig construeert, maar die ook een emotionele connectie met de kiezers maakt.
3 x Manuela Schwesig
Aanvankelijk werd Schwesig onderschat en denigrerend behandeld. Lorenz Caffier, CDU-leider in Mecklenburg-Vorpommern, noemde haar Küsten-Barbie, ‘kustbarbie’, verwijzend naar de ligging van de deelstaat aan de Oostzee.
Manuela Schwesig is ook een keiharde machtspoliticus. De SPD in haar deelstaat is helemaal op haar ingericht. ‘Niemand waagt het haar openlijk te bekritiseren’, schreef Der Spiegel.
Schwesig weet handig gebruik te maken van sociale media. Ze heeft 80 duizend volgers op Instagram, tegenover 16 duizend voor haar AfD-rivaal Leif-Erik Holm. Haar socialemediateam wordt geleid door de 25-jarig Lilly Blaudszun.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant