Nederlanders ervaren veel problemen bij het inleveren van statiegeldverpakkingen. Het kabinet wil voor meer inleverpunten zorgen en een innameplicht invoeren. Maar gaan deze maatregelen ook echt helpen? "Simpelere uitbetaling is nodig om het een succes te maken."
Op dit moment zijn er te weinig innamepunten en staan er vaak lange rijen bij de inleverautomaten. Deze maand maakte het kabinet bekend dat er vanaf 1 januari 2028 meer inleverpunten komen. Ook moeten er grotere automaten geplaatst worden, waar consumenten grote tassen met verpakkingen in één keer kwijt kunnen.
De doelstelling om 90 procent van de verpakkingen in te zamelen is tot nu toe nog niet gehaald. Het kabinet hoopt dat de voorgestelde plannen gaan bijdragen aan het halen van dat doel. Maar gaan deze in de praktijk ook werken?
"Door te zorgen voor meer inleverpunten wordt de drempel om verpakkingen in te leveren verlaagd", zegt Chantal van der Leest, gedrags- en klimaatpsycholoog. "Mensen zijn nu vaak gefrustreerd omdat het inleveren te veel moeite kost."
"Hoe makkelijker je het de consument maakt, hoe sneller ze een statiegeldverpakking inleveren", vervolgt Van der Leest. "Mensen willen snel van hun blikje af en willen een snelle beloning. Door voor meer inleverpunten te zorgen, verlaag je die drempel."
Verpact, de organisatie die verantwoordelijk is voor het inzamelen van verpakkingen, vindt het opzetten van extra inleverpunten essentieel voor het behalen van de innamedoelstelling. "Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat deze verplichting ook voor kleine ondernemers uitvoerbaar is."
Daarnaast hebben winkels straks de plicht statiegeldverpakkingen in te nemen. Consumenten kunnen dan niet meer met een volle tas blikjes naar huis worden gestuurd zonder uitbetaald te krijgen.
Mensen ergeren zich nu vaak wanneer ze hun flesjes niet kunnen inleveren, zegt directeur Rob Buurman van de Fair Resource Foundation. "Automaten zijn vaak kapot, waardoor mensen pas op een later moment terechtkunnen om hun verpakkingen in te leveren. Wat ons betreft is de innameplicht een flinke verbetering."
"Door de innameplicht worden onder andere supermarkten gestimuleerd meer verantwoordelijkheid te nemen", stelt Buurman. "Nu ze verplicht worden om statiegeld uit te keren, worden de innameapparaten hopelijk beter onderhouden."
Verder wil het kabinet dat de statiegeldplicht ook gaat gelden voor sap- en zuivelflessen. Nu is het soms nog onduidelijk op welke verpakkingen statiegeld zit. Door statiegeld te heffen op alle flessen wil het kabinet een einde maken aan deze twijfels.
Verpact is voorstander van dat plan. "Door statiegeld te heffen op alle flessen komt er meer duidelijkheid bij consumenten en een eerlijk speelveld voor producenten. Overtreders kunnen hierdoor ook makkelijker worden aangepakt."
Ook zwerfafvalonderzoeker Dirk Groot, bekend als de Zwerfinator, is positief over het heffen van statiegeld op zuivel- en sapflessen. "Sinds de invoering van statiegeld op kleine blikjes en flesjes zien we deze zo'n 80 procent minder in het zwerfafval. Statiegeld heffen helpt dus zeker bij het verminderen van afvalstromen."
"In Duitsland heffen ze sinds kort statiegeld op sap- en zuivelflessen, en daar zien we dat deze verpakkingen vaker worden ingeleverd", vertelt Groot. "Als het daar kan, zal het hier ook moeten lukken. Ik ben ervan overtuigd dat het bijdraagt aan het halen van de innamedoelstelling."
In grote steden is het vaak een rommel rondom afvalbakken. Dat komt deels doordat mensen die op zoek zijn naar statiegeldverpakkingen de bakken opentrekken. Het vergroten van het aantal inleverpunten lost dat probleem niet voldoende op, vindt Van der Leest.
"Te veel statiegeldverpakkingen verdwijnen nog in afvalbakken doordat de financiële prikkel nu te klein is. Daarnaast ligt de financiële beloning in de toekomst en is deze niet snel te realiseren", zegt de gedrags- en klimaatpsycholoog.
"Op een kleine verpakking zit slechts 15 cent statiegeld. Mensen zoeken naar een snelle beloning. Op dit moment weegt dat bedrag niet op tegen het snelle lozen van een verpakking door het in een afvalbak te gooien", stelt Van der Leest.
Ook Groot vindt het statiegeldbedrag momenteel te laag. "Je zou het statiegeld op kleine verpakkingen bijvoorbeeld kunnen verhogen naar 25 cent. Daarmee haal je een groep over die het bedrag nu nog te laag vindt om in te leveren."
Groot is over het algemeen voorstander van de kabinetsplannen, maar ziet ook een probleem dat niet wordt opgelost. "Op dit moment loopt de technologie nog achter, waardoor het voor mensen toch niet aantrekkelijk genoeg is om verpakkingen in te leveren", zegt hij.
"Je krijgt een bonnetje of wordt bij een balie in contant geld uitbetaald. In Singapore heffen ze sinds kort statiegeld en kun je het geld teruggestort krijgen via je bankpas. Dit soort technieken zouden ook in Nederland een flinke verbetering zijn."
"Ook wordt er op dit moment een pilot gedraaid met automaten ter grootte van een kliko. Deze machines zijn beter in te passen in kleine winkels en kunnen ook meteen uitbetalen", zegt Groot. "Technologische verbeteringen als deze zouden de statiegeldregeling echt tot een succes kunnen maken."
Source: Nu.nl algemeen