Na een dag vol gesprekken met de oppositie ziet premier Rob Jetten voldoende enthousiasme voor zijn ‘nieuw en aantrekkelijk bod’ voor de begroting. Jetten heeft drie opties om zijn eerste Miljoenennota door beide Kamers te krijgen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Zaterdag begonnen premier Jetten (D66) en minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) aan een nieuwe onderhandelingsronde in een poging voldoende steun voor de rijksbegroting binnen te halen. Daarvoor waren Pro, ChristenUnie, Volt, SGP, JA21, 50Plus en BBB uitgenodigd. In de gesprekken deed Jetten een ‘nieuw en aantrekkelijk bod’, dat volgens hem een uitgestoken hand ‘naar links en naar rechts’ is.
Wat het bod precies inhoudt, wil het kabinet nog niet bekendmaken. Wel is duidelijk dat Jetten de voorgenomen lastenverhoging op arbeid, de bezuinigingen op de sociale zekerheid en de manier waarop belasting wordt geheven op vermogenswinst (box 3) flink zal moeten verbouwen als hij in Tweede en Eerste Kamer een meerderheid wil krijgen.
De route die in Den Haag bekendstaat als ‘over links’ slaat op een combinatie van partijen die aansluiten bij Pro. De partij van Klaver is in de Tweede Kamer voldoende voor een meerderheid, maar de coalitie heeft in de Eerste Kamer nog een partij nodig. Dat kunnen ChristenUnie of Volt zijn, hoewel die niet per se links zijn.
Pro, Volt en CU vinden elkaar in hun kritiek op de lastenverzwaring met miljarden voor werkende mensen, die het kabinet voorstelt. De drie partijen vinden het niet uit te leggen dat er bezuinigd wordt op de sociale zekerheid en dat werken opnieuw minder gaat lonen, terwijl van het meest vermogende deel van het land vrijwel niets extra’s wordt gevraagd.
CU-leider Mirjam Bikker was zaterdag de eerste die positief was na afloop van het onderonsje met Jetten en Heinen. Bikker vindt dat het kabinet goed heeft geluisterd naar de zorgen en wensen van de oppositie. ‘Op de hoofdlijnen is er een goed aanknopingspunt om het gesprek te vervolgen’, zei ze.
De kans dat het een complete route over links wordt met Pro en ChristenUnie, is echter klein. Vrijdag maakten Jesse Klaver (Pro) en Laurens Dassen (Volt) bekend de onderhandelingen samen in te gaan. Daarmee biedt deze progressieve alliantie het kabinet een kans om met hen een akkoord over de gehele rijksbegroting te maken. ‘Volt en Pro zorgen voor een stabiele meerderheid’, aldus Dassen.
Klaver loopt daarmee ook vooruit op het scenario dat het kabinet kiest voor wisselende meerderheden over rechts en links. Bij Pro zijn ze er zeker van dat dat chaos zal opleveren; voor iedere begroting zal de oppositie er het maximale uit willen halen en zal het kostenplaatje hoger uitvallen dan bij een deal waarbij ook oppositiepartijen bereid zijn wat pijn te nemen. Klaver kan dan zeggen dat hij het kabinet een stabiele meerderheid had geboden en de ‘chaos’ aan de coalitie te danken is.
Na afloop van hun gesprek waren Klaver en Dassen positief. Pro zag voor het eerst serieuze bereidheid om de bezuinigingen op de sociale zekerheid te schrappen. Dat betekent allerminst dat een deal in zicht is. Op box 3 bleven Jetten en Heinen volgens betrokkenen ‘minder concreet’. Bij een totaalakkoord is het voor Pro cruciaal dat er geen andere bezuinigingen voor in de plaats komen als er een gat in de begroting ontstaat door de bezuinigingen op de sociale zekerheid te schrappen.
Over rechts is de strategie iets ongecoördineerder. Daar trekken JA21 en SGP samen op, maar voor een meerderheid in de senaat is de BBB onmisbaar. Een totaalakkoord over rechts lijkt dan ook onbegonnen werk. Zo eist JA21 dat de Spreidingswet van tafel gaat, wil de SGP tornen aan het abortusrecht en wil BBB, die twee weken geleden nog een motie van wantrouwen indiende tegen het kabinet, het hele stikstofplan van landbouwminister Van Essen van tafel. Bij JA21 en de SGP zit ook nog oud zeer, omdat de partijen in de zomer nog dachten dat zij een deal hadden met Heinen. Die werd echter teruggefloten door D66 en CDA.
Enthousiast waren de partijleiders na afloop van hun gesprek dan ook niet. ‘Het lijkt mij wat meer links dan rechts’, zei Joost Eerdmans (JA21) die van het kabinet niets kreeg op migratie. Voor Chris Stoffer (SGP) blijft de deur voor abortusinperkingen dicht. Maar over de oplossingen voor box 3 waren de twee positiever. ‘Er zitten goede dingen in, zoals box 3’, aldus Stoffer.
Betrokkenen binnen de oppositie schatten echter in dat het kabinet niet inzet op een totaaldeal. Het lijkt erop dat Jetten en Heinen het box 3-dossier willen oplossen met de steun van de rechterzijde van de Kamer en met de progressieve vleugel de begroting van Sociale Zaken erdoorheen willen krijgen.
Bronnen rond het Torentje benadrukken bovendien dat de prioriteit ligt bij de begroting van Sociale Zaken, het Belastingplan en een oplossing voor box 3. Verder kan per begroting gezocht worden naar wisselende meerderheden.
Deze laatste route kan alleen werken als links en rechts akkoord gaan met wat hen op deze dossiers wordt aangeboden. Voor het kabinet betekent dit dat het op meerdere borden tegelijk moet schaken. Alle oppositiepartijen benadrukken dat er nog veel onduidelijkheden zijn en dat van deelakkoorden nog geen enkele sprake is, weet ook de premier. ‘Het waren constructieve gesprekken’, zei hij na afloop. ‘Maar het levert nog wel wat vragen op.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant