Congres D66 D66 hield een feestcongres op de plek waar het zestig jaar geleden allemaal begon. Maar het congres valt op een onhandig moment, met een crisis in Den Haag. „De partij is in Den Haag verzand in een politieke crisis.”
Een pro-Palestijnse demonstrant wordt afgevoerd na het verstoren van de speech van premier Rob Jetten tijdens het 124ste partijcongres van D66 in de RAI.
Premier en D66-leider Rob Jetten begint zijn congrestoespraak in de Amsterdamse RAI zondagmiddag met een citaat van oprichter Hans van Mierlo. „We waren ongerust over de politieke situatie in ons land.” Het citaat is nog niet klaar, of in de zaal staat een groepje activisten op. Ze hebben witte T-shirts aan met de tekst ‘minder selfies, meer sancties’.
Jetten vraagt de actievoerders te gaan zitten of de zaal te verlaten. „Ik heb jullie gezien, ik ga er in mijn toespraak ook wat over zeggen.” De actievoerders blijven staan. „Het is voor de mensen die achter ze zitten wel wat lullig”, probeert Jetten. Hij vraagt ze nog een keer te gaan zitten. Daarop zegt Jetten: „Dan gaan we allemaal staan.” Het publiek staat lachend op. Er klinkt een zacht, maar schel alarm door de zaal, waarna de stemming omslaat. De beveiligers van Jetten komen in een snel tempo het podium op en begeleiden de premier naar de zijkant.
Een van de actievoerders wordt door twee beveiligers uit de zaal gedragen. Een toeschouwer roept „idioot!”, een oudere man geeft de activist een schop. Jetten komt een paar minuten later weer het podium op. „Het hoort erbij”, zegt hij.
D66 viert deze zondag het 60-jarig bestaan op de plek waar het in 1966 allemaal begon. Een enorm beeld in de lobby, van beeldhouwer Carel Visser, herinnert aan dat oprichtingscongres: vier kubussen met uitstulpingen. Het beeld staat al decennia in de RAI, de afgelopen jaren bij een parkeergarage. Speciaal voor het D66-congres heeft de RAI het beeld een prominente plek gegeven.
Oudere leden weten waarom: tijdens het oprichtingscongres was partijleider Hans van Mierlo naar boven geklommen. Hij sprak het chaotische congres van daaruit toe. De RAI schrijft op de eigen website dat ze hebben getwijfeld of het een goed idee was het beeld voor de gelegenheid te verplaatsen. „Voor je het weet klimt Rob Jetten erin.”
Maar de sfeer van geestdrift en revolutie van destijds, toen D66 het oude politieke bestel wilde „opblazen”, is deze zondag alleen terug te vinden op de linnen tasjes met een citaat van Hans van Mierlo: „We moeten een revolutie maken voordat die uitbreekt.” En misschien in een opmerkelijke uitspraak van Rob Jetten, die op een geïmproviseerd moment in de zaal zegt dat „we” mensen die de lhbti-gemeenschap, vrouwen of minderheden aanvallen „vol op de bek slaan”.
Het congres komt op een onhandig moment. D66 is de grootste partij geworden en levert voor het eerst in de geschiedenis de premier, maar de sfeer in het minderheidskabinet met VVD en CDA is slecht. Het kabinet bevindt zich middenin de onderhandelingen met de oppositiepartijen over de begroting van komend jaar. Onduidelijk is nog via welke partijen het kabinet-Jetten een akkoord wil of kan sluiten. Jetten, net terug van overleg in Den Haag, zegt in zijn congrestoespraak dat hij maar een paar uur de tijd heeft gehad zijn verhaal voor te bereiden.
Dit weekend deden Jetten en minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) de oppositiepartijen een „nieuw en aantrekkelijk aanbod”, zoals Jetten op vrijdag aankondigde. Het kabinet wil zowel „de linker- als de rechterkant van de oppositie” over de streep trekken. Partijleden maken zich zorgen. Het succes van D66 als grootste regeringspartij staat deze dagen op het spel. Jetten verzekert de leden tijdens zijn toespraak dat hij de afgelopen dagen heeft gezien dat „partijen van rechts tot links” verantwoordelijkheid willen nemen.
Pro-leider Jesse Klaver reageerde voorzichtig positief na het gesprek zaterdagmiddag. Hij zag „voor het eerst écht bereidheid” om de bezuinigingen op het sociale vangnet te schrappen. JA21-leider Joost Eerdmans en SGP-lijsttrekker Chris Stoffers waren zaterdag wat minder enthousiast. „Het lijkt mij wat meer links dan rechts”, zei Eerdmans.
Het kabinet staat onder druk om de gesprekken van komende dagen goed te laten verlopen. Komende woensdag beginnen de Algemene Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer. Hieruit moet blijken of het kabinet voldoende steun heeft voor de begroting van komend jaar, van ruim 500 miljard euro.
Het minderheidskabinet drukt zwaar op D66, blijkt in een zaaltje verderop. Daar discussiëren jongere en oudere partijleden over „vernieuwingskracht” in de partij. Het wordt al snel een gesprek over de ziel van de partij: is D66 nog wel de partij die voor politieke vernieuwing kan zorgen? Shahroz Syed (23) zegt dat het jongeren vaak aan perspectief ontbreekt, en dat ze daarom minder idealisme hebben. „Niemand heeft echt een toekomstbeeld, want het is zo moeilijk je daar iets positiefs bij voor te stellen.” Oudere leden hebben daar moeite mee. „Maak het dan, zo’n toekomstbeeld!”, zegt een ouder lid achterin de zaal.
De 76-jarige Annelies Brand, voormalig wethouder in Geldermalsen, zegt dat ze de bezieling in D66 mist. Voor haar is D66 de partij van Hans van Mierlo, die mijmerend langs de Amsterdamse grachten nadacht over een politieke omwenteling. „Dat gevoel van vroeger, het idee dat we samen de wereld beter gingen maken, dat is weg.”
„En de VN-toespraak van Rob Jetten dan?”, onderbreekt de gespreksleider haar. „Dat was toch een moment dat ik dacht: wow!”
Brand: „Ik zou graag hetzelfde zeggen, maar ik ben het gevoel kwijt.”
„Ik niet!”, roept een man in de zaal.
„Ik wel”, zegt Brand.
Na afloop zegt Annelies Brand waar meer leden deze zondag bezorgd over zijn. „De partij is in Den Haag verzand in een politieke crisis. Ik ben bang dat het regeren ons afleidt van onze grote dromen.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie