Vredesdemonstratie De vredesmanifestatie in Amsterdam werd zondagmiddag bezocht door een brede waaier aan demonstranten: van Poetin-verdedigers tot studenten die bezorgd zijn over de dienstplicht. Volgens hen is Nederland bevangen door een ‘oorlogskoorts’. „Ik vind dat er in het debat te weinig aandacht is voor diplomatieke oplossingen.”
Vredesprotest op de Dam in Amsterdam op zondag.
Het is een uiterst bont gezelschap van demonstranten dat zich op de Dam heeft verzameld. Vredesduiven alom, met vlaggen van Iran, Palestina, de Sovjet-Unie en de Geconfedereerde Amerikaanse staten, naast vaandels met de beeltenis van Che Guevara en spandoeken van antifascistische bewegingen, studentenvakbonden, anti-NAVO-betogers, docenten voor vrede, communistische groeperingen en actiegroepen als ‘Plant een olijfboom’ en ‘Breda en Tilburg voor vrede’. Het geluid dat zo’n drieduizend betogers deze zondagmiddag in het hart van Amsterdam willen laten horen is hetzelfde: vrede. Vooral tegen de ‘oorlogskoorts’ die volgens de organisatoren bezit heeft genomen van Nederland.
‘Vrede’ mag het centrale thema zijn van de betogers, hun wegen daar naartoe komen uit alle windrichtingen, om het voorzichtig uit te drukken. Vooral als het gaat om Oekraïne, het land dat ruim twaalf jaar geleden voor het eerst werd binnengevallen door Rusland, en nog eens in 2022 – maar toen massaal.
Een deel van de demonstranten ziet dat echter anders. ‘Wij, van de EU en de NATO, zijn de agressors die Rusland tergen en provoceren en openlijk belagen en daarmee het leven van ontelbaren op het spel zet ten gunste van de wapenindustrie en de grote rovers’, leest de tekst op een beeldscherm dat op een platte kar is geplaatst, midden op de Dam. Een paar seconden later verschijnt een nieuwe tekst, naast de foto van de secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte: ‘Oorlogshitser, is dit wat je wil? Duizenden gesneuvelde jonge mensen?’ En weer even later: ‘Rusland is niet mijn vijand’, rond een illustratie van twee handen die elkaar schudden – in de kleuren van de Russische vlag.
Vredesprotest op de Dam
Aan stevige meningen geen gebrek op de manifestatie, die werd georganiseerd door de Nieuwe Vredesbeweging, de jongerenvakbond FNV Young & United en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). De organisatoren zeggen zich zorgen te maken over het – volgens hen – ogenschijnlijke automatisme waarmee Nederland militariseert, waarbij honderden miljoenen euro’s worden uitgetrokken voor Defensie en een versnelde wederopbouw van de strijdkrachten en hun wapenarsenalen. De politiek, vinden de organisaties, „is bevangen door een oorlogskoorts die ons land op een roekeloos pad van militarisering en sociale afbraak voert”, zoals zij dat formuleren in hun manifest.
Zij willen op de Dam vooral een geluid laten horen dat tegenwicht biedt aan „militaristen in politiek en media” die de huidige politieke koers van „militarisering, escalatie en oorlog” als „onvermijdelijk” presenteren, terwijl „stemmen voor vrede worden weggezet als naïef of zelfs kwaadwillend”.
Betogers bij het vredesprotest op de Dam in Amsterdam op zondag.
Voor veel demonstranten staat lang niet vast, bijvoorbeeld, dat Oekraïne slachtoffer is van een Russische agressieoorlog die is begonnen door een dictator, Vladimir Poetin. Amsterdammer Karel Beckman, oud-hoofdredacteur van De Andere Krant, is ruim voor het begin van de manifestatie naar de Dam gekomen om de documentatie klaar te leggen die hij wil uitdelen. Door telkens te wijzen op „hybride aanvallen” voeren de EU en de NAVO in zijn ogen een „gecoördineerde propagandacampagne”. „Ze proberen nu op een of andere manier een aanleiding te vinden om, lijkt het, echt een oorlog met Rusland te beginnen.”
Volgens hem lag er al in 2022 een vredesakkoord tussen Oekraïne en Rusland dat „door het Westen is afgeschoten”. Hij vindt dat er al „tientallen jaren” een „propagandaoorlog wordt gevoerd om Rusland neer te zetten als het ultieme kwaad”. Russen, zegt hij, zijn er „helemaal niet op uit” om andere landen binnen te vallen, ook niet de Baltische staten. „Wat moeten zij hier doen? Ze hebben al moeite om Oekraïne te onderwerpen.”
Beckman staat niet alleen in zijn zienswijze. Sjoerd de Groot (28), voorzitter van de Antifascistische oud-verzetsstrijders Nederland (AFVN), had liever gehad dat de organisatie van de manifestatie deze dag had aangegrepen om op te roepen tot vrede met Rusland. Op de vraag of Rusland niet Oekraïne is binnengevallen zegt hij – terwijl op het podium The Sound of Silence wordt gezongen: „De geschiedenis is niet begonnen op 24 februari 2022.” De Groot vindt dat Oekraïne eerder al een aanval op de eigen bevolking was begonnen, in de Donbas. Hoofdoorzaak van het conflict met Rusland is in zijn ogen dat het „geopolitieke beleid van het Westen” er al „decennia” op gericht het land te „balkaniseren”.
Deelnemers aan het vredesprotest op de Dam in Amsterdam op zondag.
Maar niet iedereen is naar de Dam gekomen om de oorlogen van Poetin uit te leggen. Carijn Beumer (47) is vanuit het Limburgse Valkenburg naar Amsterdam gereisd. Zij draagt een bord met de tekst: ‘I am a mother’, voorzien van een tekening van de aarde. „Ik ben heel bezorgd”, zegt zij. „Ik ben ook tegen elke oorlog, dus ook die in Oekraïne, en ik denk dat Poetin echt gestopt moet worden. Maar ik weet niet of wapens daarvoor de oplossing zijn. Ik vind dat er in het debat te weinig aandacht is voor diplomatieke oplossingen, in plaats van alleen wapens. Het gaat ten koste van heel veel sociale voorzieningen, van onderwijs.”
Als het aan haar ligt wordt er meer geld uitgetrokken om te proberen de internationale diplomatie te verbeteren, al beseft Beumer dat dat moeilijk is. „Dit gaat mij niet alleen om de oorlog van Poetin, maar meer om de polarisatie in de samenleving en de eenzijdigheid van het debat dat hierover wordt gevoerd. Er wordt alleen maar reclame gemaakt om in het leger te gaan. Ik heb een kind van acht, en ik wil dat die een toekomst heeft in vrede, en op een gezonde aarde.”
Zo denken ook veel studenten die naar de demonstratie zijn gekomen, onder wie Emre Hageman, voorzitter van de Studentenbond SRVU. Hij verzet zich vooral tegen de „sociale afbraak” die volgens hem voelbaar is nu er zoveel geld naar defensie gaat. „Er wordt heel veel geld uit het onderwijs weggetrokken, vanuit de zorg. Daar zijn wij bezorgd over.”
Vredesprotest op de Dam
Voor studenten speelt nog een ander belangrijk thema: de Wet op de defensiegereedheid. „Daarmee mag Defensie speciale persoonsgegevens van jongeren verzamelen, over je lidmaatschap van een vakbond of politieke partij, over de seksuele geaardheid. Dat vinden wij heel zorgelijk.”
Daarnaast geeft de wet het ministerie straks ook de bevoegdheid om „stappen in het democratische proces over te slaan” richting een versnelde eventuele herinvoering van de opkomstplicht. Hageman: „Wij zijn tegen de dienstplicht. Wij willen niet naar het front, niet verplicht, in elk geval. Het pad dat in Nederland nu wordt gekozen, met meer en meer wapens, is volgens ons niet de oplossing. Het verhaal is dat dat ons veiliger maakt, maar ik denk dat het eerder het tegenovergestelde effect zal hebben. Hoe lastig het ook is, we moeten meer proberen via dialoog tot een oplossing te komen.”
Maar als Poetin dat niet wil? „Dat is een moeilijke vraag, maar wat er nu gebeurt werkt averechts, denk ik. Het gaat er ook om waar al dat geld voor defensie vandaan komt: en veel komt uit de zorg en het onderwijs.”
Vredesprotest op de Dam
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie