Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Dit keer bespreekt hij het succes van de Oekraïense militaire operatie Vivaldi. Het zorgt ervoor dat president Volodymyr Zelensky steeds meer kaarten op zak heeft.
Oekraïne trekt voor 2027 een bedrag van 95 miljard euro uit voor defensie. Dat is ongeveer vier à vijf keer zoveel als Nederland doet. Maar het land is dan ook al 4,5 jaar in oorlog met Rusland.
Wie afgelopen voorjaar de dagkoersen via de talkshows volgde, vernam dat Oekraïne er slecht voor stond. Meer dan eens hoorden we dat het land op verliezen stond. Deze zomer ging het ineens beter, want Rusland had plots weinig verweer tegen de slimme Oekraïense drones.
Een maand geleden legden de verslaggevers en deskundigen ons vervolgens uit dat de Russen er met Iraanse hulp in waren geslaagd om hun drones sneller te laten vliegen. Weg was het Oekraïense voordeel, zo klonk het. De tekorten aan luchtafweer gaven daarnaast de raketten van de Russische president Vladimir Poetin vrij spel.
Nu is er ineens operatie Vivaldi en boeken de Oekraïners weer winst. Bij de oostelijke stad Lyman rukken ze op en weten ze een Russische tangbeweging te voorkomen. Daarmee verhinderden Oekraïense troepen een Russische opmars in de provincie Donetsk, een van de vier provincies die Poetin voor het gemak al voor de komende jaarwisseling dacht veroverd te hebben.
De les die uit dit wisselende verloop valt op te maken, is dat het weinig zin heeft om de dagelijkse wijsheden van de leunstoelexperts te volgen, maar dat je de lange termijn moet peilen. De dagelijkse verslaggeving van de landoorlog is een kat-en-muisspel met snel wisselende kansen.
De lange termijn zegt dat het innovatievermogen, de wil om te winnen en de economische slagkracht en het uithoudingsvermogen van een land uiteindelijk beslissend zijn. Zelfs zoiets ogenschijnlijk onbelangrijks als de inrichting van het belastingstelsel van een land kan de doorslag geven. Want daarmee staat of valt de financiering van de krachtsinspanning.
Historisch onderzoek naar oorlogen toont aan dat die factoren steeds hebben verklaard waarom good old England altijd kwam bovendrijven als dat land het aan de stok had met een numeriek superieur Zuid-Europees land. De Engelsen slaagden erin iedere burger te laten meebetalen, de Fransen niet.
Daarmee is niet gezegd dat Oekraïne niet zwaar te lijden heeft onder de terreur van raketten op steden, de infrastructuur en de energievoorziening. Maar de geschiedenis leert dat dergelijke terreur niet loont. Sterker nog: zoiets onderstreept dat de strijd aan het front stagneert.
Die stagnatie is onmiskenbaar, wat Poetin ook beweert en wat zijn commandanten hem ook voorliegen. In de periode van 14 tot en met 20 september bedroegen de Russische verliezen aan het front naar verluidt 1.584 militairen per dag. Zo komt de voorspelling van Zelensky dat Rusland zo'n 50.000 slachtoffers per maand zou moeten incasseren in zicht.
Poetins bevel om de verovering van Donetsk en andere gebieden die hij 'Russisch' noemt te voltooien, is wensdenken. De president vlucht zozeer in opgeblazen verhalen over terreinwinst en andere successen dat hij zelfs zijn Amerikaanse ambtsgenoot Donald Trump irriteert.
Fase twee van de operatie Vivaldi is bijna afgerond. Oekraïne claimt meer dan 90 vierkante kilometer van de Russen bevrijd te hebben, en daarmee hun opmars te hebben verijdeld. Een opmerkelijk fenomeen van operatie Vivaldi is dat er aan iedereen die ernaar vraagt "no further information" wordt meegedeeld, zodat de Russen die meeluisteren zich niet kunnen aanpassen.
Een uitzondering vormt de Oekraïense bewering dat het nu de Russen in de rug aanvalt door bewapende en blijkbaar ongrijpbare drones achter de vijandelijke linies te droppen, waarna robotwagentjes de aanval inzetten. Die tactiek is nu nog experimenteel, maar op termijn routine.
Een ander onderdeel van de mistige Oekraïense tactiek is dat overwinningsvlaggen soms expres op de verkeerde plaatsen worden geplant om de Russen (en misschien uiteindelijk ook Poetin) zand in de ogen te strooien.
Anderhalf jaar geleden foeterde Trump in het Oval Office ten overstaan van de hele wereld dat Oekraïne geen troeven had en onmiddellijk zou moeten capituleren.
Inmiddels lijken de kaarten iets anders geschud. De eerste kaart die Oekraïne heeft, is dat het heeft aangetoond op land een taaie tegenstander te zijn.
De tweede kaart is dat het land weliswaar Amerikaanse Patriot-raketten nodig heeft om zich te verdedigen tegen Russische raketten, maar dat Oekraïne met Europees geld en eigen vernuft heel wat zelf heeft kunnen produceren. Het kan Moskou raken en locaties diep in Rusland. Binnenkort kan Oekraïne dat ook met zelfgemaakte raketten, zoals de Pelikan en de Flamingo.
De derde kaart die Oekraïne inmiddels op zak heeft, is dat de VS veel kan opsteken van de Oekraïense ervaring op het slagveld. Op bijna elk vlak blijkt het front steeds een waardevol laboratorium, ook voor het Pentagon.
De volgende kaart is dat Trump, ook al wil hij het niet toegeven, Europa en daarmee een succesvol Oekraïne nodig heeft voor zijn dwaze avonturen in het Midden-Oosten.
Hij heeft Zelensky opgedragen om geen Russische productielocaties van dieselbrandstof meer aan te vallen om de wereldprijs van diesel niet te schaden. Een leugen, want niet alleen bewijst hij hiermee Poetin een dienst, maar zijn 'eigen' oorlog tegen Iran kost drie keer zoveel diesel als die van Oekraïne.
De laatste kaart die Oekraïne inmiddels in handen heeft, is dat het ook voor Trump stilaan duidelijk wordt dat Poetin een onbetrouwbare 'vriend' is. Hij voelt niks voor de vredesinitiatieven van Trump, laat staan die van Zelensky.
Poetin voelt ook niets voor een wapenstilstand, zelfs niet een die elkaars energievoorzieningen ontziet. Hij toonde zich doof, wat nu zelfs in Washington tot een zekere herwaardering van de regering in Kyiv heeft geleid.
Source: Nu.nl algemeen