Antalya Nadat Rusland begin 2022 Oekraïne massaal binnenviel, streken tienduizenden Russen neer in de Turkse kustplaats Antalya. Hun komst joeg de huurprijzen op en veranderde het gezicht van de populaire badplaats. Vier jaar later zijn die veranderingen nog altijd merkbaar.
In de verte is het Konyaaltı-strand te zien, het is een van de populairste stranden in Antalya.
„Sommige mensen hier zeggen weleens gekscherend dat Antalya een soort Moskou aan de Middellandse Zee is geworden”, zegt makelaar Halit Mert (40) lachend terwijl hij op een balkon staat met uitzicht over de zee. Mert is gespecialiseerd in woningen in de populaire wijk Konyaalti, waar veel Russen wonen. Hij laat een duplex bovenwoning zien die een 360 graden uitzicht heeft op de stad. De koopprijs is zo’n 16 miljoen lira, omgerekend zo’n 320.000 euro. „Russen houden van woningen met uitzicht, vooral op de bergen.”
Wie rondloopt in het Turkse Antalya begrijpt de aantrekkingskracht van de kustplaats. Zwierende palmbomen op brede boulevards, pastelkleurige appartementsgebouwen die verlicht worden door een felle zon en verzorgde stadsparken met waterfonteinen op loopafstand van uitgestrekte zandstranden. Al jaren trekt de regio aan de Middellandse Zee miljoenen toeristen, daarmee is het de populairste vakantiebestemming van Turkije.
Antalya is echter allang niet meer alleen een bestemming voor vakantiegangers. De stad groeide de afgelopen jaren uit tot een van de belangrijkste vastgoedmarkten van Turkije en trekt zowel Turkse als buitenlandse kopers aan, vooral Russen. Volgens Mert voelen kopers zich aangetrokken door de bereikbaarheid en de leefomgeving: „Vanaf Antalya kun je rechtstreeks naar veel landen vliegen. Daarnaast heb je hier zon, zee, een relatief veilige leefomgeving en een hoge levenskwaliteit.”
Mariia Ündemir (35) woont al veertien jaar in Antalya. De Kirgizische Russische werkt als nagelstylist in een schoonheidssalon. „Ik woon al zo lang in Turkije dat ik me hier thuis voel. Ik ben niet alleen Russisch of Kirgizisch meer. Mijn man is Turks en mijn dochter groeit hier op.”
De Kirgizische Russische Mariia Ündemir woont al veertien jaar in Antalya.
Duizenden Russen zochten na de grootschalige Russische invasie in Oekraïne begin 2022 hun toevlucht tot Antalya, zo ook Ündemirs eigen familie. Ze haalde haar tien jaar jongere broer uit Moskou naar Antalya en hielp hem aan een verblijfs- en werkvergunning. „Hier is hij veiliger. Als hij teruggaat naar Rusland, bestaat het risico dat hij wordt opgeroepen. Veel jonge mannen willen dat niet.”
In het straatbeeld doken de afgelopen tijd uithangborden in het Russische op, er is een Russische consulaat in Antalya, en ook de Russische taal is er vaker te horen. Dieontwikkelingis terug te zien in de cijfers. Volgens de Turkse immigratiedienst telt de provincie Antalya, na Istanbul, de meeste geregistreerde buitenlandse inwoners van het land. Russen vormen de grootste buitenlandse gemeenschap. Tegelijkertijd blijft de stad populair onder Russische toeristen.
Volgens Ündemir heeft de oorlog ook de onderlinge verhoudingen in de stad veranderd. „Ik heb Oekraïense vrienden en klanten. Soms vragen ze wat ik van [president Vladimir] Poetin vind of hoe ik tegen de oorlog aankijk. Dat zijn moeilijke gesprekken. Veel Russen hier zwijgen liever. Niet omdat ze de oorlog steunen, maar omdat ze geen ruzie willen. Je bent bang dat elk gesprek over politiek eindigt in een conflict. Daarom houd je je mening vaak voor jezelf.”
Die terughoudendheid blijkt ook wanneer NRC contact zoekt met de Russisch-Turkse Vriendschaps- en Cultuurvereniging in Antalya. De voorzitter laat telefonisch weten dat de vereniging sinds het uitbreken van de oorlog van de Russische ambassadeur het verzoek heeft gekregen niet met journalisten te praten.
De kust van Antalya met reclameborden en handgeschreven aanbiedingen in het Russisch.
Dat Turkije onder Russen zo populair is geworden na de invasie van Oekraïne, is geen toeval. Anders dan de Europese Unie en de Verenigde Staten sloot Turkije zich niet aan bij de westerse sancties tegen Rusland. Daardoor bleef het land toegankelijk voor Russen die wilden reizen, investeren of zich ergens anders wilden vestigen. Bovendien bestonden er in Antalya al omvangrijke Russische gemeenschappen, met eigen scholen, ondernemers en sociale netwerken. Dat maakte de overstap voor veel nieuwkomers aantrekkelijker.
Op de woningmarkt zorgde dit in 2022 voor een ongekende piek, merkte ook makelaar Halit Merit. „We zetten een woning online en soms was die binnen een uur verhuurd. Veel lokale bewoners verlieten hun woningen in Konyaalti en verhuisden naar goedkopere delen van Antalya.”
Doordat de vraag naar woningen in kustplaatsen als Antalya sterk toenam, schoten de huurprijzen omhoog. Voor de bewoners had dat soms grote gevolgen. „Mijn verhuurder wilde de huur bijna verdrievoudigen”, vertelt fabrieksarbeider Cengiz Kul (37). „Dat kon ik onmogelijk betalen. Uiteindelijk zette hij ons uit huis. Twee dagen lang hadden mijn gezin en ik geen dak boven ons hoofd.”
Cengiz Kul bij een protest tegen de verhoogde huurprijzen
Een muurschildering met ‘Turkije is Turks’
Hoewel Kul een andere woning vond, liet de ervaring diepe sporen na. Sindsdien zet hij zich in voor Kirader, een vereniging die huurders ondersteunt. „Voor veel mensen is wonen de grootste zorg geworden. Elke maand vragen ze zich af hoe ze de volgende huur moeten betalen.”
Inwoners houden de toestroom van buitenlandse kopers en huurders verantwoordelijk voor de exploderende woonlasten. Tegelijkertijd groeide in Turkije het politieke en maatschappelijke verzet tegen migratie, waardoor de overheid haar beleid begon aan te scherpen. In tientallen wijken werden quota ingesteld voor buitenlandse inwoners, waardoor nieuwe verblijfsvergunningen niet langer konden worden aangevraagd. Ook werden de voorwaarden voor het verkrijgen en verlengen van een verblijfsvergunning aangescherpt.
Door de strengere verblijfsregels werd het voor veel buitenlanders moeilijker om zich in Antalya te vestigen of er te blijven wonen. Tegelijkertijd joegen de hoge inflatie en stijgende kosten van levensonderhoud de uitgaven verder op. Een deel van de Russische nieuwkomers besloot daarop in 2024 Turkije weer te verlaten. Volgens het Turkse statistiekbureau TUÏK is het aantal woningen dat door buitenlanders wordt gekocht, sindsdien sterk gedaald.
Toch betekent dat niet dat alle buitenlandse belangstelling is verdwenen. In het topsegment ziet vastgoedmakelaar Yasemin Morrissey hernieuwe interesse ontstaan. Volgens haar melden zich opnieuw vermogende Russen die op zoek zijn naar investeringen buiten Rusland. „Door de geopolitieke spanningen in de Golfregio en met name Dubai kijken sommige van deze klanten opnieuw naar Turkije”, zegt Morrissey. „Antalya heeft maar een beperkt aanbod in het luxesegment. Daardoor zien we dat een deel van deze kopers zijn blik weer op Istanbul richt.”
De Turkse regering probeert ondertussen het investeringsklimaat opnieuw aantrekkelijker te maken. President Recep Tayyip Erdogan kondigde begin junieen pakket belastingvoordelen aan voor buitenlandse investeerders, internationale bedrijven en vermogende particulieren die zich in Turkije vestigen. De maatregelen zijn vooral gericht op het aantrekken van kapitaal en bedrijfsactiviteiten, niet specifiek op de vastgoedmarkt. „Kom naar Turkije, vestig je in Turkije en maak deel uit van het groeiverhaal van een sterk Turkije”, zei hij bij de presentatie van de plannen.
Analisten zien de maatregelen als onderdeel van een bredere ambitie van Erdogan om van Turkije een regionaal financieel centrum te maken dat kan concurreren met Dubai. Vooralsnog vertaalt zich dat niet in een herstel van de buitenlandse woningverkopen. Die blijven aanzienlijk lager vlak na de invasie van Oekraïne en de daaropvolgende piek van de Russische emigratie naar Turkije.
„Zakelijk gezien zou ik liever zien dat de markt weer opengaat. Dan zouden we meer zaken doen en meer verdienen”, zegt makelaar Halit Mert. „Maar als ik kijk naar het algemeen belang, dan denk ik dat het beter is zoals het nu is. Buitenlanders konden huren betalen die voor veel Turken onhaalbaar waren. Ik beschrijf het altijd als een beweging weg van de zee. Wie een woning dicht bij het strand niet meer kon betalen, verhuisde naar goedkopere wijken verder landinwaarts. Dat heeft de stad onmiskenbaar veranderd.”
Op de parkleerplaats een Turks en Russisch nummerbord naast elkaar
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie