De verkiezingen zijn pas in 2027, maar de Italiaanse premier staat nu al volop in campagnestand. Met een reeks rechts-populistische besluiten probeert Giorgia Meloni de populariteit van nieuwkomer Roberto Vannacci af te remmen.
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome
Een boerka- en nikabverbod op scholen. En een quotum van 30 procent voor het aantal ‘buitenlandse’ leerlingen, om te voorkomen dat Italiaanse kinderen ‘in de minderheid raken’. Het had iets terloops hoe de Italiaanse premier haar nieuwste plannen ontvouwde tijdens het jaarlijkse festival van de Gioventù Nazionale, de jongerenbeweging van haar partij.
Maar dat Giorgia Meloni een festivalpodium verkoos boven de gebruikelijke weg, de ministerraad, was geen toeval. Helemaal niet omdat ze een paar dagen eerder al bekend had gemaakt de ‘meest gehate belasting van Italië’ af te schaffen: de motorrijtuigenbelasting.
Hoewel de verkiezingsdatum nog niet bekend is, lijkt de campagne al begonnen. Dat heeft alles te maken met de opmars van nieuwkomer Roberto Vannacci (57). Zijn partij Futuro Nazionale staat momenteel op bijna 8 procent in de peilingen en vormt een steeds groter gevaar voor de herverkiezing van Meloni, waar de premier op rekent.
‘Een duidelijke poging om de Vannacciaanse dreiging in te dammen’, schreef de krant Corriere della Sera in een commentaar over de plannen, die ‘schandelijk’ werden genoemd en flink wat stof deden opwaaien. President Sergio Mattarella voelde zich genoodzaakt te benadrukken dat ‘school er is voor iedereen’, en verwees in een toespraak fijntjes naar de grondwet. Toch stemden de ministers donderdag in met een iets afgezwakte versie van het decreet, dat volgend schooljaar van kracht wordt.
Meloni’s partij Fratelli d’Italia wil na de verkiezingen van 2027 het liefst opnieuw een coalitie vormen met het radicaal-rechtse Lega en iets liberalere Forza Italia. Omdat de regeringspartijen hun huidige meerderheid langzaam zien verdwijnen, probeert Meloni haar populariteit nu alvast te vergroten, licht politicoloog Giovanni Orsina van de Luiss-universiteit in Rome telefonisch toe. ‘Ze wil Vannacci uitschakelen, door het nieuws te domineren.’
Om te kunnen regeren, moest de uiterst rechtse partij van Meloni zich de afgelopen jaren een stuk gematigder opstellen. Dat leidde tot onvrede van een deel van de kiezers, die nu richting Vannacci trekken. De voormalig militair diende in Somalië, Afghanistan, Irak en Libië en werd in 2023 bekend door zijn boek Il mondo al contrario (De wereld op zijn kop).
De bestseller stond vol racistische, homofobe en seksistische uitspraken, die de toenmalige generaal een schorsing opleverde. Vicepremier Matteo Salvini van Lega zag een potentieel stemmenkanon in de auteur en liet hem namens zijn partij Lega meedoen aan de Europese verkiezingen. De omstreden Vannacci behaalde meer dan een half miljoen voorkeurstemmen, maar kondigde begin dit jaar aan voor zichzelf te beginnen, omdat hij Lega ‘te gematigd vond’.
Hij verruilde de Patriotten voor Europa (van Marine Le Pen, Geert Wilders en Viktor Orbán) voor de nog radicalere fractie Europa van Soevereine Naties, waarvan de Duitse extreem-rechtse partij AfD deel uitmaakt. Zijn Futuro Nazionale groeit sindsdien week na week, terwijl Lega almaar verder verzwakt.
Uit een peiling van Youtrend bleek vrijdag dat 51 procent van de centrum-rechtse kiezers een coalitie met Vannacci wel ziet zitten. Daar denkt Meloni anders over, al verwacht Orsina dat de premier uiteindelijk zal zwichten, als de opmars van Futuro Nazionale doorzet. ‘Hij staat nu op ruim 7 procent in de peilingen; als hij doorgroeit naar 9 of 10 procent zal de huidige coalitie hem nodig hebben om niet van de oppositie te verliezen.’
De versnippering op rechts noemt de politiek commentator een ‘gelukstreffer’ voor centrum-linkse partijen, die er nog steeds niet over uit zien wie hen tijdens de verkiezingen zal vertegenwoordigen. ‘Ze zouden eigenlijk een standbeeld voor hem moeten oprichten’, zegt Orsina, ‘want zonder Vannacci was Meloni sowieso moeiteloos herkozen.’
Fratelli d’Italia houdt vol niet met de oud-generaal in zee te willen gaan. Of Meloni aan haar principes blijft vasthouden, hangt voor een groot deel af van wat Vannacci terug wil voor een eventuele samenwerking. De 57-jarige Italiaan maakt er geen geheim van dat hij de banden met Poetin wil aanhalen en de steun aan Oekraïne wil stopzetten.
Hij werkte vanaf 2020 als militair attaché op de Italiaanse ambassade in Moskou en werd onlangs door de Financial Times ‘Paard van Troje van Rusland’ genoemd. Zijn wensen lijken voor Meloni niet onderhandelbaar. Tijdens het vormen van de huidige regering dwong ze haar coalitiepartners Oekraïne onvoorwaardelijk te steunen, waarna Salvini en Berlusconi, die het jaar daarop overleed, met veel tegenzin inbonden.
Een exacte verkiezingsdatum is er nog niet. Veel Italianen rekenen op het voorjaar van 2027, Meloni zegt de rit uit te willen zitten, tot de herfst. Orsina voorspelt een lange campagne, al denkt hij dat de premier ook moet zien te voorkomen dat kiezers ‘Meloni-moe’ worden. ‘Ze kan dit niet elke week doen, dan raakt ze voortijdig door haar munitie heen.’
Dat Meloni steeds verder opschuift naar rechts, is ondertussen ook Vannacci niet ontgaan. In een video stak hij de draak met haar plannen, omdat die deels in zijn partijprogramma staan. In spijkerbroek en sportieve polo wandelt hij als gids over straat, met in zijn rechterhand, hoog in de lucht, een paraplu. ‘Zodat u niet verdwaalt terwijl u me probeert te volgen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant