is columnist voor de Volkskrant
Soms heb je, tijdens het lezen van een boek, dat er een liedje in je hoofd opkomt. Terwijl ik las in het woest fascinerende Wisseljaren, een geschiedenis van de overgang van Rina Knoeff, kwam de liedtekst ‘Woman is the n***** of the world’ van John Lennon en Yoko Ono vaak bij me naar boven.
Gelukkig valt er ook wel wat te lachen in Wisseljaren, al was het maar om de inhoudsopgave. De hoofdstukken, achtereenvolgens: Menstruatieproblemen, Opvliegers, Borstkanker, Baarmoederverzakking, Mentale klachten, Uiterlijke veranderingen.
Yassss queen!
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ik doe dit boek geen recht met deze jolige opsomming van de hoofdstuktitels, want Rina Knoeff, hoogleraar gezondheid en geesteswetenschappen, is die uitzonderlijke combinatie van iemand die heel goed kan onderzoeken én heel goed kan schrijven. Op een gegeven moment had ik zo veel ezelsoren in het boek gemaakt dat ik ermee stopte omdat ik zag dat bijna elke bladzijde er een had.
Aan de hand van eierstok en verzakte baarmoeder wandelen we door de geschiedenis van die doldwaze overgang en zien we hoe vrouwen die een Zekere Leeftijd bereikten, werden behandeld. Door artsen, echtgenoten, zichzelf, andere vrouwen, de westerse wereld.
Een van de fascinerende vondsten van Knoeff is dat sommige overgangsproblemen in een bepaald tijdperk worden gezien, en daarna ineens niet meer. Een grappig en zielig voorbeeld is ‘de drang naar compensatie’ die vanaf 1852 in allerlei media werd beschreven: vrouwen die in grote warenhuizen gingen stelen. Dit viel trouwens samen met het ontstaan van diezelfde grote warenhuizen.
Volgens een reclasseringsambtenaar uit de jaren vijftig, toen dit ‘symptoom’ nog steeds werd beschreven, kwam die midlifekleptomanie doordat een vrouw ‘iets steelt wat symbool is voor wat zij mist: aantrekkelijkheid’.
Een piepklein voorbeeld van de talloze overgangslegendes/misverstanden/tragedies. Zo leerde ik dat mensen vroeger dachten dat mannen ook menstrueerden (maar dan uit hun neus, bijvoorbeeld) en dat het huidige, in bepaalde wellnesskringen populaire, ‘yoni stomen’ al in de middeleeuwen werd aangeraden, ‘zo heet als een vrouw het kon verdragen’.
Verdragen is sowieso het woord dat vele eeuwen overgangsdenken samenvat: de vrouw moest óf verdragen dat ze zich kut voelde, óf verdragen dat iedereen haar belachelijk vond, óf dat er allerlei gruwelijke methoden werden uitgeprobeerd om haar malaise te bestrijden. Zoals: opgesloten worden in een instelling waar je nooit meer uit werd gelaten, waarbij in een van de verhalen een vrouw stierf in de isoleercel, mogelijk aan te veel kalmerende middelen.
Mijn God, dacht ik terwijl ik tijdens het lezen mijn oestrogeenspray op mijn arm spoot, het middel dat een paar jaar geleden samen met zijn vriend de progesteronpil mijn leven voor een groot deel redde.
Woman is the n***** of the world, maar gelukkig zijn er slimme vrouwen die daar boeken over schrijven.
Source: Volkskrant