is huisarts en schrijver.
Hij is een jonge, gezonde man die anderhalf jaar geleden enthousiast aan zijn eerste serieuze baan begon. Hij voelde zich hartstikke ‘goed gelukt’. Dit was de baan waar hij zolang van had gedroomd en waar hij zo hard zijn best voor had gedaan. Inmiddels fietst hij elke dag, strak in het pak, gedesillusioneerd naar een kantoor waar hij steeds ongelukkiger is.
Veel uren, hoge verwachtingen en werk dat hij verschrikkelijk saai en maatschappelijk irrelevant vindt. Hij beschrijft een gevoel van ‘in een toneelstuk leven’. Van weekend naar weekend, opkijkend naar de maandag, uitkijkend naar de vrijdag. ‘Ik wil dit gewoon niet meer.’ Ik knik begripvol, maar stop daarmee als hij eindigt met: ‘Dus ik heb mij ziek gemeld.’
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zijn tante, een arbeidsrechtadvocaat, had hem geadviseerd vooral geen ontslag te nemen. ‘Meld je ziek’, zei ze. ‘Dan heb je alle tijd om na te denken en ander werk te zoeken.’ Ik vraag hem wat hij van dat advies vindt. Hij haalt zijn schouders op en zegt droogjes: ‘Dat is misschien niet helemaal netjes.’ Hij weet dat hij zoekend is, maar niet ziek. Dat hij zijn werkgever op deze manier opzadelt met een verkeerde beroepskeuze. Toch heeft hij het advies van zijn tante opgevolgd.
‘En nu zit je hier.’ Ik laat een stilte vallen. ‘Ja, dat was dan weer het advies van mijn leidinggevende.’ Dat snap ik. Vanuit zijn werkgever wordt immers gedacht aan ziekte, overspannenheid, misschien zelfs een burn-out. Maar daar is geen sprake van, verzekert de jongeman mij opnieuw. ‘Ik dacht: misschien weet u nog een goeie loopbaancoach die mij kan helpen in mijn zoektocht?’
Deze zomer zei Jort Kelder in de WNL-uitzending Goedenavond Nederland dat werknemers zich te gemakkelijk ziek melden en dat de werkgever daar de rekening voor betaalt. Hij kreeg er flink wat kritiek op, en dat begrijp ik ook. Want als huisarts zie ik geregeld mensen die blijven doorwerken terwijl ze lichamelijk of mentaal allang niet meer gezond zijn, en pas aan de bel trekken als ze echt niet meer kunnen.
Zij moeten zich ziek kunnen melden zonder zich ook nog eens zorgen te hoeven maken over hun baan of inkomen. Die bescherming is een groot goed, maar dan moeten we wél zorgvuldig omgaan met het begrip ‘ziekte’. Een baan die niet bevalt of een conflict met een leidinggevende zijn reële problemen, maar niet automatisch ziekte. Als we steeds meer problemen onder die noemer gaan scharen, dreigt het begrip te verwateren en daar zijn juist de mensen die daadwerkelijk ziek zijn de dupe van.
Dat betekent niet dat werkgevers buiten schot blijven. Als de ene na de andere werknemer op een afdeling uitvalt, moet een leidinggevende eens goed in de spiegel kijken. Hoge werkdruk, weinig autonomie, slecht leiderschap of een onveilige werksfeer kan letterlijk ‘toxisch’ zijn en mensen ziek maken. Gezond werken is dan ook een verantwoordelijkheid van twee kanten. Maar juist daarom moeten we zorgvuldig blijven met het begrip ziekte, want daarmee medicaliseren we niet alleen het probleem, maar leggen we het ook buiten onszelf.
Ik merk in de spreekkamer hoe aantrekkelijk die route kan zijn. Een jonge ambtenaar met drie kleine kinderen en een partner die de helft van de tijd in het buitenland zit, raakte volledig uitgeput. Op haar werk had ze simpelweg niets meer te ‘geven’ en zichzelf ziek melden voelde als de enige knop waaraan ze kon draaien. Het bracht, in ieder geval tijdelijk, rust en ruimte.
Bovendien is het ziekteverzuim binnen de gemeente waarvoor zij werkt goed geregeld. Misschien wel té goed. Want op mijn vraag of haar man eventueel minder zou kunnen werken, kwam een veelzeggend antwoord: ‘Nee, hij heeft een eigen bedrijf.’
Terug naar de jongeman in mijn spreekkamer. Natuurlijk mag je tot de ontdekking komen dat een baan niet bij je past. Mag je spijt hebben van een keuze en een andere weg inslaan. Daar is soms best wat moed voor nodig: om om hulp te vragen, van koers te veranderen of zelfs ontslag te nemen. Maar laten we ziekteverzuim niet tot een maatschappelijk geaccepteerde ontsnappingsroute maken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant