Oud & Nieuw In augustus ging de Wet veilige jaarwisseling in. Dat betekent dat komende jaarwisseling siervuurwerk, cakes en fonteinen alleen mogen worden afgestoken door verenigingen en stichtingen. Maar de belangstelling daarvoor is nog gering.
Siervuurwerk tijdens een vuurwerkdemonstratie op het defensieterrein Kamp de Kiek. Om de reële impact van ontploffend zwaar vuurwerk inzichtelijk te maken, organiseren de politie, de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) een aantal keer per jaar deze demonstraties.
Nog drie maanden tot de eerste jaarwisseling zonder siervuurwerk. Want dat is wat nu wettelijk is bepaald: sinds 1 augustus is de verkoop van zogenoemd F2-vuurwerk verboden. Daaronder vallen cakeboxen en grote fonteinen. Alleen professionele vuurwerkontstekers mogen het nog afsteken, en lokale verenigingen of stichtingen met een ontheffing.
Dat laatste was één van de drie voorwaarden die de Tweede Kamer stelde aan een algeheel vuurwerkverbod. Daarnaast moest er „een eerlijke en nette compensatieregeling voor de vuurwerkbranche” komen en „een effectief handhavingsplan” zijn van de politie.
Hoe staat het met die drie voorwaarden?
Voor de vuurwerkbranche is 100 miljoen euro gereserveerd door het kabinet. Importeurs worden vergoed voor drie jaar winstderving, het vernietigen van voorraden en het ontslag van personeel. Winkeliers, die vaak jaarrond een fietsenwinkel of tuincentrum hebben, krijgen één jaar winstderving vergoed en 3.500 euro per bedrijf.
Van die 100 miljoen euro, zo blijkt uit de Miljoenennota, komt 80 miljoen uit het potje dat bedoeld is voor ProRail om het spoor te onderhouden en vernieuwen. De spoorwegbeheerder zegt dat het juist extra geld nodig heeft om de verouderde infrastructuur te onderhouden. Maar het was een wens van de VVD-fractie in de Kamer dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat over vuurwerk gaat, het geld op de eigen begroting vond. De overige 20 miljoen euro komt uit het fonds dat door het kabinet-Rutte III was gereserveerd om de klimaatdoelen te financieren.
Het ministerie van Justitie & Veiligheid, dat gaat over de politie, kwam in maart met een ‘handhavingsplan’. Want hoewel het kopen en afsteken van F2-vuurwerk nu strafbaar is, is uit een peiling die J&V aanhaalt 10 tot 28 procent van de ondervraagde Nederlanders tóch van plan vuurwerk af te steken en 9 procent zegt het illegaal te zullen gaan kopen.
J&V zet veel in op communicatie en preventie, is te lezen. Zo loopt sinds half september een inzamelactie die op sociale media veel werd gepromoot: in 35 gemeenten kan of kon vuurwerk dat mensen nog thuis hadden liggen anoniem en gratis worden ingeleverd. Eind vorige week, op iets over de helft van de actie, was 4.000 kilo vuurwerk ingezameld, meldt een woordvoerder. Niet alleen siervuurwerk werd gebracht, maar ook 250 kilo aan los flitspoeder. Een Cobra-6, die regelmatig voor explosies worden gebruikt, bevat 25 tot 28 gram.
Een Cobra 6 bevat 25 tot 28 gram flitspoeder. Bij de inzamelacties van oud-vuurwerk werd 250 kilo aan los flitspoeder ingeleverd
J&V heeft het verder over „kennisdeling” door gemeenten en „best practices”. Over de jaarlijkse grenscontroles in december en het opsporen van illegale (online)handel. Over handhaving van „afsteken zonder ontheffing” en „monitoring en bestrijding van online openbare ordeverstoringen, zoals oproepen tot rellen of massaal afsteken”. Het ministerie verwacht dat bij de politie „maximale inzet noodzakelijk zal blijven, aangezien gewenning en naleving tijd kosten”.
De Tweede Kamer wilde heel graag dat „onder voorwaarden” georganiseerde groepen burgers zich tot de gemeenten konden wenden om tóch vuurwerk af te steken. Burgemeesters moeten die ontheffing verlenen.
Uit een inventarisatie van officiële bekendmakingen, gemeentelijke websites en lokale media door NRC blijkt dat 120 van de 342 burgemeesters inmiddels besloten hebben er géén te verlenen. Onder meer in de veiligheidsregio’s Twente, Rotterdam-Rijnmond, Kennemerland en Zeeland is dat gezamenlijk afgesproken. Ook in de Achterhoek en Utrechtse Heuvelrug worden geen ontheffingen verleend.
De gemeenten wijzen op de korte voorbereidingstijd waarbij ook nog rekening moet worden gehouden met inspraak en milieuregels, het vinden van een geschikt terrein en soms ook de aanwezigheid van kwetsbare natuur, en de onmogelijkheid om toezicht te houden. Zo geeft de burgemeester van Maasdriel, Antoine Walraven, als een van de redenen „de beperkte mogelijkheden voor toezicht op de naleving”. De burgemeester van Apeldoorn, Ton Heerts, noemt specifiek de „verantwoordelijkheid” van de gemeente, die moet toezien op hoe het afsteekterrein wordt ingericht en welke veiligheidsmaatregelen zijn genomen. Maar daarvoor is geen mankracht: de Apeldoornse boa’s zijn actief „ten behoeve van de leefbaarheid”.
De politie richt zich volgens Heerts „primair op het handhaven van de openbare orde en veiligheid en het optreden bij incidenten en excessen”. De landelijke korpsleiding gaf eind vorig jaar al aan dat zij „geen directe rol” voor de politie zag bij het handhaven van ontheffingen. Wel bij het opsporen van illegaal vuurwerk: dit jaar is inmiddels 36.686 kilo in beslag genomen.
De burgemeester van Hof van Twente, Ellen Nauta-Van Moorsel, wijst erop dat „onduidelijk” is hoe het met de aansprakelijkheid is geregeld – wie is verantwoordelijk voor schade en letsel? En, als er in de buurt illegaal vuurwerk wordt afgestoken, hoe wordt dat dan bepaald? Bovendien, schrijft ze, kan „bijvoorbeeld bij onzorgvuldig handelen, de gemeente aansprakelijk worden gesteld”.
In de gemeenten die wel ontheffingen verlenen – tot nu toe 35 – loopt het „nog niet echt storm” met aanvragen. In Helmond, waar dat tot eind september kon, „heeft niemand zich gemeld”, zegt een woordvoerder. In Hoogeveen staat de procedure nog een maand open, maar is er tot nu toe ook geen belangstelling. In het naastgelegen De Wolden is één aanvraag binnen.
In Katwijk, waar de termijn woensdag sluit, heeft „de gemeente actief ingezet op het stimuleren van initiatieven uit de samenleving. Zo zijn 75 verenigingen benaderd met de vraag of zij een activiteit willen organiseren. Daarnaast zijn ze actief gewezen op de mogelijkheid om een ontheffing aan te vragen voor het afsteken van F2-vuurwerk”, zegt een woordvoerder.
Er kwamen twee aanvragen binnen in Katwijk, waarvan één „niet aan de wettelijke indieningsvereisten” voldeed en is ingetrokken. De andere aanvraag is in behandeling. Pas eind november zal vermoedelijk duidelijk zijn hoeveel vuurwerkverenigingen door het hele land een ontheffing kregen.
Het vuurwerkverbod is op 1 augustus ingegaan. Nu mag ook F2-vuurwerk niet meer worden verkocht en afgestoken. Onder type F2 vallen cakeboxen en grote fonteinen. Vuurpijlen en Chinese matten zijn al sinds 2020 verboden.
De politie zegt dat het moeilijk is onderscheid te maken tussen F2-vuurwerk en F3- of F4-vuurwerk (zware vuurpijlen, cobra’s en mortieren), dat alleen voor professioneel gebruik is. Daarom zal volgens hen een verbod helpen bij de handhaving. F1-vuurwerk, zoals sterretjes en knalerwten, mag vanaf 12 jaar en het hele jaar door worden afgestoken – mits geen overlast wordt veroorzaakt. Het verbod gaat niet over dit zogenoemde kindervuurwerk.
In de loop der jaren werd de vuurwerkwetgeving strenger. In 1980 werden er al regels vastgelegd over het geluid, waardoor veel knalvuurwerk werd verboden. In 1997 wees Geldermalsen als eerste gemeente vuurwerkvrijezones aan rondom verzorgingstehuizen en huizen met rieten daken. Dergelijke zones zijn er nu vaak ook rond kinderboerderijen.
In 2014 werd de tijd waarop je vuurwerk mag afsteken beperkt. De afsteektijd is officieel tussen 31 december 18.00 uur en 1 januari 02.00 uur.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie