is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Wat was er zo leuk aan de goeie ouwe tijd? Ajax met Johan Cruijff en Barry Hulshoff, een vaste telefoon met een draaischijf, Den Uyl versus Wiegel, Eén van de Acht op zaterdagavond en natuurlijk de vermogensbelasting van 0,7 procent.
Nu de 21ste-eeuwse box 3 een toxische cocktail is geworden, roept zelfs die belasting nostalgische gevoelens op.
Sinds de juristen van de Hoge Raad gehakt maakten van het fictieve rendement, weet Den Haag niet meer hoe belasting op vermogen moet worden geheven, terwijl daarmee volgens het draagkrachtbeginsel niet alleen het meeste geld is te halen, maar ook de mensen worden belast die het geld het beste kunnen missen. Kortom, de sterkste schouders.
De oude vermogensbelasting sneuvelde bij de paarse belastingherziening van 2001, nu 25 jaar geleden. Tot die tijd werd het hele vermogen belast met 0,7 procent. Maar er was een flinke vrijstelling van toendertijd 250 duizend gulden (90 duizend euro).
Wie 2 miljoen gulden aan vermogen had, betaalde 0,7 procent over 1.750.000 gulden: 12.250 gulden vermogensbelasting. Vermogensaanwas was onbelast. Maar vermogensinkomsten, zoals dividenden en rente, werden fors belast. Zij vielen onder de progressieve inkomstenbelasting in een tijd dat de hoogste schijf nog 72 en later 60 procent was. Wie over het vermogen van 2 miljoen gulden 6 procent rendement maakte en 120 duizend gulden verdiende, was daarover al gauw respectievelijk 86.400 en 72.000 gulden aan belasting verschuldigd.
Als dat laatste bedrag als uitgangspunt wordt genomen, was iemand met een vermogen van 2 miljoen gulden 84.250 gulden (omgerekend 38.230 euro) aan belasting kwijt.
Wie na 2001 over een vermogen van 1 miljoen euro 6 procent rendement maakte, hoefde daarover 36 procent belasting te betalen: 20.300 euro. Maar het werd nog mooier. Het fictieve rendement was maar 4 procent (het rendement daarboven was simpelweg belastingvrij), waardoor de aanslag werd gedrukt tot 13.500 euro – een voordeel van 25 duizend euro. Het voordeel ten opzichte van voor 2001 was elk jaar een nieuwe middenklasseauto. Box 3 werd meteen al pretbox genoemd.
De PvdA-achterban binnen Paars keek met argusogen naar deze gulle geste voor miljonairs. Maar minister Zalm (VVD) en staatssecretaris Vermeend (PvdA) stelden dat hiermee een einde zou worden gemaakt aan allerlei slimme constructies waarmee de vermogensbelasting werd ontweken: de zogenoemde grondslaguitholling. In plaats van dividend of rente op te strijken lieten vermogenden de verdiensten omzetten in onbelaste koerswinst, zoals rentegroei- en clickfondsen.
Daarnaast was er de zogenoemde Lubbers-regeling, die bepaalde dat de combinatie van inkomstenbelasting en vermogensbelasting een maximumpercentage van het inkomen niet mocht overschrijden. En verder was er de creatieve kostenaftrek – het opvoeren van de beheerskosten van vermogens.
De fiscus zou niet meer geflest worden, zo hoopten ze. Maar met de invoering van box 3 begon de grote denivellering, zoals Thomas Piketty later ook aantoonde. Nivellering zit er bij het Paars van Jetten 1 niet in.
In plaats van de herintroductie van de vermogensbelasting zal box 3 worden opgelapt, hoewel het net zo’n fiasco dreigt te worden als het oplappen van Ajax naar de goeie ouwe tijd van Cruijff en Hulshoff.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.