Begroting Een deal, of de contouren van een deal met de oppositie, zou minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) dinsdag willen delen met de Tweede Kamer. Het kabinet zou bereid zijn op de lange termijn een verschuiving van de belastingen op arbeid naar vermogen te realiseren.
Premier Rob Jetten en minister Eelco Heinen (Financiën), zaterdag na afloop van een gesprek met ChristenUnie-leider Mirjam Bikker over de begroting en de belastingen voor volgend jaar. De minderheidscoalitie moet daarover tot een overeenstemming komen met de oppositie.
Na maanden van coalitieruzies en vruchteloze gespreksrondes boekt het kabinet sinds het weekend vooruitgang in de onderhandelingen met de oppositie. Het kabinet lijkt bereid om de bezuinigingen op het sociale vangnet volledig te schrappen, en wil tegelijkertijd versneld overstappen naar een vermogenswinstbelasting in box 3. Dat bevestigen bronnen aan NRC na berichten in andere media.
Hoe het compromis precies vorm krijgt, moet duidelijk worden voordat er woensdag en donderdag een belangrijk Kamerdebat is over de kabinetsplannen voor 2027. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) hoopt uiterlijk dinsdagavond een brief aan de Tweede Kamer te sturen. Of daarvoor nog nieuwe gesprekken met de oppositie moeten worden gevoerd is nog onduidelijk.
Dit weekend spraken premier Rob Jetten (D66) en Heinen opnieuw met oppositiepartijen. Vooral Volt en Pro klonken sindsdien hoopvol. Deze twee partijen trekken sinds dit weekend samen op, zij kunnen zo het kabinet in een keer aan een meerderheid helpen in beide Kamers. SGP en JA21 – het oppositieduo op rechts – was minder enthousiast. Joost Eerdmans (JA21) zag vooral „wendingen naar links”, zei hij zaterdag.
Welke wendingen maakt het kabinet? En wat zijn de losse einden nu nog?
Het kabinet is volgens ingewijden bereid om de bezuinigingen op het sociale vangnet helemaal te schrappen – voor nu. In de Miljoenennota verdween al grofweg 3,5 miljard van de bezuinigingen, dat zou nu ook voor de overige 3 miljard gelden. Schrappen is een voorwaarde van de vakbonden om de door het kabinet zo gewenste gesprekken over hervormingen in de arbeidsongeschiktheids- en werkloosheidsuitkeringen te kunnen starten.
Het is alleen onduidelijk bij de oppositie of, en zo ja waar, de rekening van die 3 miljard euro jaarlijks dan terecht komt. Wil het kabinet belastingen verhogen? Elders bezuinigen? Of laat het kabinet de schuld oplopen?
Een uitweg ligt in het feit dat de bezuinigingen nog niet voor komend jaar ingepland staan. Gedacht wordt aan een formulering in de brief als: het kabinet weet nu nog niet hoe het de 3 miljard euro betaalt, maar bij de begroting van 2028 moet er een plan zijn. Dan zullen de gesprekken met de vakbonden en werkgevers over hervormingen ook verder zijn en is duidelijk hoeveel dat financieel oplevert.
Deze route vereist flexibiliteit van minister Heinen. Hij heeft dan tijdelijk een gat op zijn begroting en daar is hij geen fan van. Een andere mogelijkheid: verder (gedeeltelijk) uitstel van bijna gratis kinderopvang voor werkenden, dat kan ook veel geld opleveren.
Het kabinet wil ook versneld overstappen naar een vermogenwinstbelasting in box 3 – in zo’n stelsel heft de fiscus belasting bij verkoop van aandelen of vastgoed. In eerste instantie wilde het kabinet jaarlijks belasting heffen over de waardestijging van aandelen (een zogenoemde vermogensaanwasbelasting) ook als deze nog niet verkocht waren.
Deze overstap is met name een vurige wens van coalitiepartij VVD en minister van Financiën Heinen, en ook de rechtse oppositie wil dat. Probleem is: zo’n overstap kost eenmalig tot wel 23 miljard euro. Vermogenden betalen namelijk pas bij verkoop belasting, in plaats van jaarlijks.
Dit miljardengat gaat opgehaald worden door belastingen elders op vermogen te verhogen, was de belofte aan de oppositie dit weekend. Andere voorbeelden van vermogensbelastingen zijn de erf- en schenkbelasting, het belasten van pensioenen, of ondernemers in box 2 van de inkomstenbelasting. De precieze invulling is alleen nog onduidelijk en lijkt een gespreksonderwerp binnen de coalitie.
JA21 en de SGP zijn vooralsnog niet blij. De SGP wil toezeggingen over medisch-ethische onderwerpen en ziet juist graag lastenverlagingen voor ondernemers. JA21 stelt bij de onderhandelingen als voorwaarde dat de spreidingswet geschrapt wordt. Maar op thema’s die niet met geld te maken hebben, kwamen nog geen signalen dat het kabinet de oppositie tegemoet wil komen.
De aanpassingen in box 3 leveren opmerkelijk genoeg ook financiële kansen op voor links, ook al is Pro absoluut geen voorstander van een vermogenswinstbelasting in plaats van een vermogensaanwasbelasting. De overgang van de eerder beoogde vermogensaanwasbelasting naar een vermogenswinstbelasting kost weliswaar eenmalig 23 miljard euro, maar het voornemen om dit te compenseren door elders de lasten op vermogen te verhogen levert structureel geld op.
Pro, maar ook Volt en de ChristenUnie, zien graag een verschuiving van de lasten op arbeid naar de lasten op vermogen. Als de eenmalige kosten in Box 3 betaald zijn, is de suggestie van het kabinet, kunnen de structurele opbrengsten in de vermogensbelasting ingezet worden om de lasten op arbeid te verlagen. Zo schuift de lastenverdeling relatief op van arbeid naar vermogen, is het idee. Maar is dat genoeg voor de linkse oppositie om tot het oordeel te komen dat de pijn eerlijk genoeg verdeeld is? Dat is afhankelijk van de precieze invulling.
Het kabinet toonde ook bereidheid te sleutelen aan de plannen om mensen te helpen in hun besteedbare inkomen. Ze hebben interesse in een voorstel van de ChristenUnie wat de fiscale kloof tussen arbeidsongeschikten en werkenden, en ook die tussen gezinnen met één kostwinner en twee werkenden, moet verkleinen.
Het is wachten op de brief of verdere gesprekken. „The devil” is, zoals Jesse Klaver van Pro zaterdag zei, nog in „the details”.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie