Minister Mirjam Sterk van Jeugd geeft gemeenten tientallen miljoenen euro extra om het aantal jongeren dat nu vanwege complexe problemen 24 uur per dag een-op-eenbegeleiding krijgt terug te dringen. Critici stellen dat de overheid zelf de regie moet nemen in dit lastige dossier en dit niet aan gemeenten kan overlaten.
De zogenoemde een-op-eenbegeleiding is een noodoplossing voor jongeren die bijvoorbeeld suïcidaal zijn of agressief gedrag vertonen. Ze worden 24 uur per dag individueel in de gaten gehouden, door jeugdzorgwerkers maar vaak ook door reguliere bewakers.
Deze noodoplossing is vrijheidsbeperkend en schadelijk voor jongeren, blijkt uit onderzoek. In de praktijk kan het betekenen dat een bewaker met een jongere in een vakantiehuisje zit. Het is daarnaast bovendien duur voor de gemeenten: de kosten kunnen oplopen tot soms meer dan 1 miljoen euro per kind per jaar.
Voorheen kwamen deze jongeren vaak terecht in de gesloten jeugdzorg, maar die wordt sinds 2022 afgebouwd. Die opsluiting bleek jongeren met al grote problemen juist extra te beschadigen. Vorige maand bood het kabinet hen hiervoor excuses aan.
Door de afbouw zijn er nog slechts een paar honderd plekken in gesloten jeugdzorginstellingen beschikbaar. Daarom zitten gemeenten vaak met de handen in het haar als zij zorg moeten regelen voor een jongere die bijvoorbeeld suïcidaal is of ernstige gedragsproblemen vertoont. Steeds vaker kiezen gemeenten voor een-op-eenbegeleiding.
Uit een inventarisatie eerder deze maand bleek dat meer dan zevenhonderd kinderen een-op-een worden begeleid. Dat is te veel en dat moet minder, schrijft minister Sterk aan de Tweede Kamer. Zij stelt 77 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling van betere zorg voor deze groep jongeren. De jeugdzorgregio’s, waarin gemeenten samenwerken, moeten met het extra geld passende hulp gaan ontwikkelen voor jongeren met wie ze zich nu geen raad weten.
Gemeenten, de jeugdzorgbranche en experts denken dat er meer nodig is. ‘Gemeenten kunnen dit niet alleen oplossen’, zegt wethouder Pieter van der Zwan van Smallingerland, die eerder dit jaar namens de gemeenten aan de bel trok bij de minister over dit dossier. De 342 gemeenten zijn nu elk zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdzorg, ze komen daarbij veel geld tekort. ‘De minister moet het voortouw nemen’, aldus Van der Zwan. Ook brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland pleit voor centrale regie op dit onderwerp.
‘Alleen roepen dat er minder kinderen in een-op-een-begeleiding moeten, is niet genoeg’, stelt jeugdzorgdeskundige Peer van der Helm. De emeritus hoogleraar vindt dat de overheid eerst een visie moet ontwikkelen hoe zij met deze meest complexe jongeren wil omgaan. Volgens Van der Helm is al duidelijk wat zou kunnen werken. ‘Deze jongeren hebben behoefte aan vaste begeleiding met wie ze vertrouwd raken en moeten zo min mogelijk in hun vrijheid worden beperkt. Er zijn al enkele kleinschalige woonvoorzieningen waar te zien is dat dit werkt. Maar veel jongeren in de jeugdzorg lijden onder voortdurende wisselingen van jeugdzorgwerkers en zitten niet op plek die aansluit bij wat ze nodig hebben.’
Als de overheid de zorg voor deze jongeren echt wil verbeteren, moet zij zelf de verantwoordelijkheid nemen om de opzet van die goede plekken mogelijk te maken, zegt Van der Helm. ‘Anders lezen we over een paar jaar in een rapport van de Rekenkamer dat het niet helder is wat het beschikbaar gestelde geld heeft opgeleverd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant