Afgelopen zomer schitterde Kaapverdië op het WK. Dinsdag spelen de Blauwe Haaien tegen Rwanda. De Volkskrant is op São Vicente, hét voetbaleiland van de archipel, waar goede faciliteiten ontbreken, maar de jeugd gemotiveerder is dan ooit.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Op een buienradar springt een flinke oranje vlek met een donkere kern in het oog. Als een dikke wurgslang krult de vlek om tien groene stipjes in de blauwe Atlantische Oceaan. Welk Kaapverdisch eiland zal deze storm genaamd Gonzalo opslokken? Wanneer? En hoeveel windkracht en regen neemt die mee?
Op de eilanden worden weerswaarschuwingen afgegeven. Crèches en scholen gaan uit voorzorg dicht. Thuiswerken is het devies. Binnenblijven.
Bijna altijd buigt zo’n storm tijdig af, tot voor kort werden er nimmer preparaties getroffen. Maar op 11 augustus 2025 ging het gruwelijk mis. Storm Erin stortte in een paar uur vier keer zoveel regen uit als in een heel jaar. Negen doden en twee vermisten waren er te betreuren op een van de noordelijke eilanden, São Vicente. Dat leidde tot diep verdriet, want bijna iedereen kent elkaar op het eiland dat zich afficheert als het culturele én voetbalhart van Kaapverdië.
Er was ook enorme materiële schade. Naast huizen en wegen werden vooral voetbalaccommodaties zwaar getroffen, vertelt Marco Roque, performancecoach van menig Kaapverdisch voetballer, op het terras van havenrestaurant Marina in de grootste stad van São Vicente, Mindelo. ‘En dat is heel erg, want iedereen voetbalt hier. Ga ik je straks laten zien als de storm het toelaat.’
De afwatering is nog steeds niet op orde, zo blijkt als de eerste buien vallen en straten razendsnel blank staan. Vanaf het eiland Sal komen beelden van overstroomde stranden.
Maar daar blijft het bij. Gonzalo besluit noordelijk af te buigen. Er is onmiddellijk weer volk op straat in Mindelo, zeker een kwart gaat gekleed in het donkerblauwe shirt van de nationale ploeg. In het embleem staat een blauwe haai, zoals de bijnaam Tubarões Azuis, Blauwe Haaien. Vanavond moeten ze het thuisspelende Mali zien te verorberen. Het is de eerste interland sinds Kaapverdië op het WK van afgelopen zomer de verrassingen aaneenreeg.
Doelman Vozinha, wiens roze keepersshirt ook veel in het straatbeeld opduikt, werd de grote held van São Vicente, waar hij vandaan komt, Kaapverdië en de rest van de wereld. Met acht cruciale reddingen hield hij wereldkampioen Spanje van scoren af (0-0). Later dolde hij op zijn dode gemak de aanvallers van vicewereldkampioen Argentinië, waartegen Kaapverdië pas na verlenging het hoofd boog (3-2). De Kaapverdiaan Sidny Lopes Cabral maakte in de verlenging nog even het mooiste doelpunt van het toernooi, Lionel Messi huilde na afloop van opluchting. Bij terugkomst van de ploeg in hoofdstad Praia barstte er een ongekend volksfeest los.
Vooral Vozinha’s ster rees. De 40-jarige doelman vertelde emotioneel over zijn overleden oma die hem opvoedde, dat zijn moeder de Verenigde Staten niet inkwam en over zijn lange weg vol tegenslagen naar dit moment van glorie. Hij ging van 50.000 volgers naar 30 miljoen op Instagram.
En, zo blijkt, van nul naar drie muurschilderingen in Mindelo. Zo kom je hem tegen op de Rua do Coco tussen beroemde onafhankelijkheidsvoorgangers, zangeressen en actiehelden. Ook aanvoerder Ryan Mendes en bondscoach Bubista, eveneens woonachtig op São Vicente, zijn vereeuwigd.
Ernaast staan marktkraampjes waar blauwe haaienshirts in alle soorten en maten te koop zijn. 51 jaar na de onafhankelijkheid zijn de tricots van de populaire topclubs uit het land van kolonisator Portugal, Benfica en Porto, eindelijk verdreven.
Shirts van de Tubarões kun je trouwens ook kopen in telefoonwinkels, sieradenhandeltjes en cachuparestaurants. De toerismesector profiteert evenzeer. Volgens Google kende de zoekterm ‘Cape Verde Vacation’ tijdens het WK een extreme toename. Reisbureaus Praia Tours en Aventour meldden veel meer aanvragen, al zal het directe effect pas in het laatste kwartaal meetbaar zijn, zegt Joel do Rosário van het nationaal toerismebureau.
Sal en Boa Vista, specifieke strandeilanden, zaten sowieso al flink in de lift als populaire vakantiebestemming. São Vicente heeft minder bountystranden, maar mikt met zijn musea, barretjes, restaurants, theater, muurkunst, exposities, herdenkingstekens en muziek van de beroemde zangeres Cesária Évora op de cultuurliefhebber.
Bovendien huist hier CS Mindelense, de succesvolste Kaapverdiaanse club (22 landstitels, ruim 50 eilandtitels), net als de specifieke opleidingsclub Batuque waar Vozinha werd gevormd en doorbrak. Elf jaar geleden keepte Vozinha nog bij Mindelense. Hij is een uitzondering. De meeste andere internationals werden geboren en opgeleid in Europese landen, of verhuisden daar al jong naartoe.
De trots op het glorieuze WK is nog steeds voelbaar op het voetbaleiland. Zeg ‘mundial’ en ogen lichten op. Mensen gaan vrolijk vertellen waar ze de wedstrijd keken en welke spelers ze allemaal persoonlijk kennen. ‘Ik zit net met Vozinha te appen’, zegt taxichauffeur José Monteiro, terwijl hij de conversatie op zijn telefoon laat zien. ‘Ik heb nog met Logan Costa gespeeld’, meldt fotograaf Aldair.
Maar heeft het WK ook invloed op het voetbal op São Vicente? Performancecoach Marco Roque gidst ons naar een vervallen metershoge muur midden in Mindelo. Erachter wordt getraind door 15- en 16-jarige jeugdspelers van Batuque op afgegraasd kunstgras, waarvan sommige stukken nodig aan vervanging toe zijn. Net als de brakke doelnetten en vervelde ballen. De toekijkende jeugdtrainer Oswald Lima, bijgenaamd Skuta, prevelt met een fluitje tussen zijn lippen: ‘Het is mijn droom dat een paar van deze jongens in de nationale ploeg komen. Maar ja... Het wordt moeilijk hier.’
Talent genoeg op São Vicente, weet Skuta, die Vozinha en aanvoerder Ryan Mendes nog coachte. Voetballiefde evenzeer. Langs de weg, op glibberige pleintjes, in speeltuinen en tussen marktkraampjes door wordt hooggehouden door jong en oud. Zelfs op de aardebruine, onbegroeide bergen kom je geregeld twee doelen in een gekrijt rechthoek tegen.
Later op de dag gaat Roque pal aan het strand van kustplaats Salamansa voor naar een kunstgrasveld, ernaast een mural van lokale held en international Logan Costa, grootverdiener bij het Spaanse Villarreal.
Costa, die tijdens vakanties nog steeds in het gammele grijze huis van zijn oma verblijft, ging al jong bij zijn moeder in Frankrijk wonen en genoot zijn voetbalopleiding aldaar.
‘Slim’, vindt jeugdtrainer Skuta. ‘Hier schiet het niet op.’ Hij wijst naar het aanpalende stadion Municipal Aderito Sena, waarin alle clubs van São Vicente normaliter spelen. Het heeft kleurrijke stoeltjes, maar ontbeert een grasmat doordat de storm van ruim een jaar geleden die verwoestte. Waar de clubs nu hun wedstrijden spelen?
Skuta lacht. ‘Hier, op dit veld. Ongelooflijk toch?’
De burgemeester van São Vicente komt met een aantal wethouders net even poolshoogte nemen bij het stadion. Nee, hij heeft geen tijd om te praten over wanneer het stadion wordt opgeknapt, laat hij weten via een zegspersoon. Iedereen wil wat van hem, iedereen heeft wat te klagen over zijn behuizing of over iets anders. Hij wordt er gek van.
Skuta klaagt ook. Hij staat er alleen voor. Zijn spelers lopen in bonte plunje, want de tenues liggen nog op een ander eiland. Het jeugdelftal heeft soms maar een wedstrijd per maand, er is geen budget om op andere eilanden te spelen, laat staan in het buitenland. Skuta: ‘Je ziet dat de jongens niet vol gas geven. Alleen sommigen die echt ambitieus zijn.’
Skuta zelf mist de juiste diploma’s om ze verder te helpen. ‘Ik krijg van de voetbalbond niet de kans om die te halen’, vertelt hij.
De beste speler is de 16-jarige Gabriel Coimbra. Hij draagt een oud, verwassen shirt van Paris Saint-Germain, maar mikt op Real Madrid. Daar speelde zijn grote held Cristiano Ronaldo, net als de Portugees heeft hij twee oorbelletjes in. De prestaties van de Blauwe Haaien op het WK geven hem extra motivatie. ‘Ik heb meer focus, breng meer offers. Ik let op mijn eten, doe vijftig push-ups per dag, ga niet meer naar school. Ik zet alles op voetbal, maar we spelen maar zo weinig.’
Ook de 15-jarige doelman Juan Delgado heeft een droom: het nationale team van Kaapverdië halen. Ja, hij weet het, die kans is klein. ‘Maar Vozinha heeft bewezen dat één procent kans ook een kans is.’ Hij zit in de voorselectie voor het WK onder 15 jaar in Azerbeidzjan. ‘Hopelijk word ik daar ontdekt door een buitenlandse club.’
Ook later op de dag wordt er gemopperd aan de rand van hetzelfde veld. Nu is het eerste van topclub Mindelense er aan de slag. Deze spelers dragen wel hetzelfde tenue, er zijn meerdere trainers. ‘De tegenstand is niet goed’, zegt manager Carlos do Rosario. Mindelense speelt een aantal maanden competitie tegen andere clubs op het eiland, en tot besluit een nationale finaleronde tegen de kampioenen van andere eilanden. De meeste wedstrijden wint Mindelense fluitend.
Maar het levert weinig geld op, spelers zijn bovendien na elk seizoen transfervrij en deelnemen aan de Afrikaanse Champions League is een te grote logistieke en financiële uitdaging. Nieuwe sponsors en extra publiek (‘Er komt nog geen duizend man’) trekt Mindelense niet ondanks de WK-hype. Do Rosario: ‘Onze omstandigheden zijn onvergelijkbaar met die van de nationale ploeg, dat is een compleet andere wereld.’
De nationale ploeg plukt de vruchten van de populariteit. Naast de grootste mural van Vozinha, in de haven van Mindelo, staan sponsornamen, voortdurend krijgt de doelman verzoeken voor commercials. In de krant van vandaag staat dat het eilandbestuur heeft besloten om Vozinha en andere spelers en coaches die van São Vicente komen een stuk grond in strandplaats Baia das Gatas te schenken.
Mindelense-manager Do Rosario: ‘Dik verdiend, het zijn helden. Kregen wij ook maar wat.’ De federatie moet de competitie upgraden, voetbalscholen opzetten met gediplomeerde trainers, de faciliteiten verbeteren, vindt hij. Er is toch geld in kas van de Fifa en sponsors.
De situatie frustreert Do Rosario, want hij ziet bij zijn twee andere banen wel de positieve effecten van het WK. ‘Ik ben leraar en merk dat kinderen veel meer zelfvertrouwen hebben gekregen. Daarnaast heb ik met mijn evenementenbedrijf fanzones opgezet tijdens het WK, voor toeristen organiseer ik voetbalparty’s. Goede business.’
Een van de ‘gevaren’ van voetballen bij Kaapverdische clubs is geblesseerd raken en daar maar niet of maar half van herstellen. De velden zijn slecht, het spel vaak hard, een medische staf ontbreekt veelal.
In de dug-out zit Salvio Cabral (24) met een bandage om zijn knie. Hij raakte afgelopen zomer geblesseerd op een hobbelig veld in dienst van zijn vorige club op het eiland São Nicolau. ‘Het gebeurde tijdens de finale, gelukkig wonnen we wel.’ De beker en datum staan getatoeëerd op zijn kuit. Eronder draagt hij met pleisters beplakte voetbalschoenen, maar hij weet niet wanneer hij weer kan spelen.
Spelen bij Mindelense is geen vetpot. Spelers toucheren een paar honderd euro per jaar. Ze wonen met elkaar in eenvoudige appartementen van de club, waar ze ook te eten krijgen. Coach Americo Medina gaat in de dug-out zitten en klaagt ook al. ‘Voetbal is de grootste sport van het land, we hebben bijna alles gewonnen, maar worden nooit ontvangen door de president.’
Hij heeft hoop. ‘Alles gaat hier langzaam. Ik blijf wachten, de bond heeft plannen en laatst ook daadwerkelijk premies uitgereikt. Er is veel talent, momentum, maar het zou jammer zijn als het verpietert.’
De opwinding in Mindelo zwelt aan als de aftrap van Mali - Kaapverdië nadert. Gids Marco Roque slaat eerst af naar Ribeira Bote, een volkse buurt in het centrum waar hij zelf opgroeide. Hier ging het helemaal mis op 11 augustus 2025. Regen stroomde meedogenloos door de straten en nam van alles mee. Het huis van zijn overburen stortte in, de 6-jarige Leandro Fortes Morais Gomes overleed, zijn overgrootoma werd nooit gevonden.
‘Leandro gleed zo uit mijn armen’, vertelt Leonardo Morais Gomes, terwijl de jonge vader voordoet hoe het gebeurde. ‘Ik kon hem niet houden.’
Zijn lip trilt, om zijn nek een ketting met eraan een fotootje van Leandro, die net zulke prachtige krulletjes had als hijzelf. Rechts naast de deur een metersgrote foto van de vermiste overgrootoma. Op zijn telefoon toont hij foto’s van het graf van zijn zoon. ‘Hij wilde Lamine Yamal worden. Of Vozinha. Hij voetbalde vaak op dat voetbalveld.’
Het was een rare zomer voor Morais Gomes. Zoveel vrolijkheid om zich heen vanwege het sprookje van de nationale voetbalploeg, terwijl hij en zijn gezin rouwden. ‘Ik gunde het de mensen wel, die blijdschap. De gemeenschap, de kerk en een Nederlandse oud-prof Carlos Fortes hebben me enorm geholpen om het huis te renoveren.’
Ook spelers van de nationale ploeg doneerden stevig aan families van de slachtoffers van de storm. Vozinha, die vlakbij woont, gaf Morais Gomes tevens een keepersshirt dat hij droeg op het WK. Van de regering kon hij een appartement elders krijgen, maar Morais Gomes wil niet weg. ‘Leandro is bij God, ik blijf in Ribeira Bote.’
Door naar havencafé Simpatico dat tijdens WK-wedstrijden van de Blauwe Haaien trilde van vreugde, maar waar tijdens Mali - Kaapverdië, de eerste kwalificatiewedstrijd voor de Afrika Cup, weinig sympathieke geluiden klinken. Vooral de scheidsrechter moet het ontgelden. ‘We worden nog steeds als een klein land behandeld’, foetert Marlino Bonaventura, een schipper uit Sal. Mali heeft 26 miljoen inwoners, Kaapverdië iets meer dan een half miljoen.
Er is ook kritiek op de ploeg, die teveel ruimte weggeeft, die matig is aan de bal, in de duels. De nieuwe bondscoach Humberto Bettencourt wisselt te laat, en zelfs Vozinha krijgt de volle laag als hij buiten zijn strafschopgebied de bal van zijn borst laat ketsen waarna Mali 3-1 kan maken. ‘Cabeza’, gillen ze in Simpatico. ‘Hoofd. Waarom kopt-ie niet, waarom neemt-ie altijd zoveel risico?’
Toch lopen er de volgende dag nog veel mensen in hun haaienshirt, doet de shirtkraam goede zaken en vliegt de getekende Vozinha onbeschadigd over de muren. Dinsdag thuis tegen Rwanda in het nationale stadion in hoofdstad Praia zal Kaapverdië het vast goedmaken, zegt een vrouw op de groentemarkt in een roze Vozinha-shirt terwijl ze bananen verhandelt. ‘Hij is nog steeds onze held.’
De dag voor die wedstrijd staat er een afspraak gepland met technisch directeur van de Kaapverdische voetbalbond Rui Costa in Praia, op het eiland Santiago. Maar hij heeft het te druk om te praten over de scheefgroei tussen het nationale team en het clubvoetbal. Zijn takenpakket is uitputtend breed, vertelde hij in een eerder interview. Costa werkt aan trainersopleidingen, talentontwikkeling, jeugd- en vrouwenvoetbal, een voetbalfilosofie ontwikkelen en het opbouwen en onderhouden van relaties met spelers uit de diaspora.
Hij is niet alleen trots op het WK-sprookje van de heren, maar zeker ook op de recentelijke eerste deelname van de dames aan de Afrika Cup. ‘In het verleden is bewezen dat je vanuit Kaapverdië ook een goede carrière kunt opbouwen. We zijn druk bezig goede structuren op te bouwen om al het voetbal op de eilanden, zowel bij amateurs, profs, vrouwen als jeugd, te verbeteren. We bouwen aan duurzame fundamenten in plaats van dat we voor snel succes gaan.’
De spelers van de nationale ploeg focussen zich ondertussen op de thuiswedstrijd tegen Rwanda. ‘De mensen zijn boos, en dat snap ik wel,’ zegt de in Rotterdam geboren international Garry Mendes Rodrigues in de lobby van het spelershotel in Praia. ‘We waren ook gewoon slecht tegen Mali. Het moet beter.’
Het is een gekkenhuis geweest voor de ploeg sinds het WK, vooral voor Vozinha. De doelman deelt met gepijnigde blik handtekeningen uit. Hij heeft moeite met de transitie van gewone jongen naar superheld van wie iedereen iets wil, en verlangt vaak terug naar zijn oude leven.
Mendes Rodrigues: ‘Iedereen was blij en trots, de verwachtingen zijn nu enorm. Misschien is het goed dat we even landen. Maar laat ze dat hier maar niet horen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant