Cijfers CBS Ouderen vallen vaker en met ernstigere gevolgen, zoals zware verwondingen of zelfs overlijden. Vaak speelt overschatting een rol, zeker bij 65- tot 74-jarigen. Die klimmen soms al klussend die ladder op of lopen thuis net te enthousiast de trap op.
Leny Roels (72) kocht haar rollator nadat ze afgelopen voorjaar in New York voor de derde keer zomaar viel.
Leny Roels (72) kocht een rollator en de buurvrouw vond het rood zo mooi. Ze zei: „Het lijkt wel Ferrari-rood.” Nou, zei Roels: „Dan noem ik hem vanaf nu mijn Ferrari.” Ze kocht ‘m na wéér een val, in mei tijdens een bezoek aan New York. Achter haar Ferrari voelt ze zich zekerder. Buiten haar appartement in Overveen zijn de stoepen „verschrikkelijk slecht”. Door de boomwortels liggen ze scheef en er mist weleens een tegel. En op de markt, ze was er zaterdag nog, liggen van die kinderkopjes.
De eerste val, vertelt ze zondagavond aan de telefoon, was enkele jaren geleden. Gewoon: thuis, op verdieping drie van een huurcomplex voor 65-plussers. Geen drempels, geen kleedjes, geen draden, niks, en toch: ze viel. Het was nacht, ze moest plassen en ineens lag ze plat op de badkamervloer. Ze kwam met de schrik vrij, had alleen wat pijn in haar knieën.
Val twee was zo’n anderhalf jaar geleden. Ze liep met een vriendin op de Dappermarkt in Amsterdam, misschien lette ze niet goed op of de straat was niet recht. Ze viel vlakbij een trambaan. Opgelaten gevoel natuurlijk, al die kijkende mensen. Ze had wat schaafwonden dit keer, op haar knieën en de muis van haar hand.
Nou ja en afgelopen mei ging ze dus naar New York, met haar dochter. Het voetgangerslicht ging op groen, Roels liep het zebrapad op en hoe het gebeurde, gebeurde het, maar wéér lag ze languit, op een zebrapad dit keer, nota bene op Times Square. Voorbijgangers schoten te hulp, er was een bankje en ze nam de schade op: opnieuw schaafwonden slechts. „Ik moest wel een traantje laten”, zegt ze: haar dochter had haar een paar weken eerder verteld dat ze zwanger was, „nu wil ik natuurlijk al helemáál niet dat mij iets overkomt. Dat ik in het ziekenhuis beland.”
Begrijpelijke gedachte want in 2025 belandden er na een val zo’n 124.000 65-plussers op de spoedeisende hulp, blijkt uit maandag verschenen cijfers van VeiligheidNL, kenniscentrum voor letselpreventie. Het signaleert een „stijgende trend over een langere periode”, vooral bij valongevallen met ernstige verwondingen, zoals hersenletsel of een heupfractuur: een toename van 16 procent in de afgelopen tien jaar.
Ook het aantal ‘valdoden’ is toegenomen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek deze dinsdag: ouderen die uitglijden of struikelen en binnen een maand overlijden. Bijvoorbeeld als gevolg van een opgelopen hoofdwond. Fatale valpartijen op fiets of scootmobiel tellen niet mee, die gelden als ‘vervoersongeval.’ In 2025 overleden na een val 7.810 mensen, 480 meer dan in 2024. Vallen wordt vooral oudere ouderen fataal: bijna acht op de tien overledenen vorig jaar was 80-plus.
De strijd tegen het vallen wordt sinds 2023 gevoerd door gemeenten en de zorg- en welzijnssector in een zogenoemde ‘keten-aanpak’ die onder meer bestaat uit het ‘opsporen’ van ouderen met een hoger ‘valrisico’. Via bijeenkomsten in buurthuizen bijvoorbeeld waar ouderen dat risico via testjes kunnen laten meten. Of de praktijkondersteuner bij de huisarts geeft de griepprik en stelt meneer of mevrouw meteen wat vragen ter inschatting van het valgevaar. Waarna mogelijk een doorverwijzing volgt naar een preventiecursus.
Meer dan het „afvlakken” van de stijging aan valdoden en -gewonden zit er hoogstwaarschijnlijk niet in, zegt expert valpreventie bij VeiligheidNL Rozan van der Veen: het is „opboksen” tegen de toename van het aantal 65-plussers. Balans en spierkracht nemen met de leeftijd nu eenmaal af. En mogelijk heb je ook slechtere ogen, zie je in de schemering nét die scheve stoeptegel niet. Zeker, zo’n tegel kan iederéén uit evenwicht brengen, twintigers net zo goed als zeventigers, maar de vraag is: ben je vervolgens in staat je evenwicht meteen te herstellen? Lukt het je de val voor te zijn door het zetten van een snel, corrigerend stapje?
Bij ouderen is de kans groter dat het antwoord ‘nee’ luidt. Dat geldt ‘al’ voor ouderen van 65 tot 74 jaar, zegt Van der Veen. Sterker: in die leeftijdsgroep zijn de gevallen van het ernstig letsel het sterkst gestegen in de laatste tien jaar, een toename van 18 procent. Mogelijke verklaring: deze ouderen leiden vaak een actief leven en houden lang niet altijd rekening met dat grotere valrisico. Ze klimmen al klussend die ladder op of lopen thuis net te enthousiast de trap op, de gefrommelde trui daar in de hoek van de traptree ontwijken ze wel even.
Een kwestie soms van overschatting, zegt Van der Veen. Dat geldt ook voor het nemen van maatregelen: „Zo van, valpreventie is nog niet bedoeld voor mij.” Ook een gangbare gedachte onder 65-plussers: vallen hoort ‘nu eenmaal’ bij ouder worden. Ja, het risico neemt toe, maar, zo benadrukt de expert valpreventie: „Je kunt oefeningen doen om je balans en spierkracht te verbeteren.”
Het was even zoeken maar Leny Roels heeft een valpreventiecursus gevonden in de buurt. Ze begint half oktober. Ze wil niet alleen weten hoe het vallen te voorkomen maar ook, als het tóch weer zou misgaan, hoe goed overeind te komen. Al wandelend tilt ze sinds haar valpartijen alvast haar voeten wat hoger op.
Ze wil fit blijven, zegt ze, ook omdat ze straks een dag per week op het kindje wil gaan passen. De aanstaande babykamer in haar dochters huis bevindt zich bovenaan de trap. Naar haar eigen huis in Overveen neemt Roels bewust de trap, onderwijl de leuning vasthoudend. En ze heeft een hometrainer thuis, zegt ze, al staat die er verweesd bij de laatste tijd. „Sinds ik die Ferrari heb, ga ik liever buiten wandelen.”
Leny Roels (72) heeft een hometrainer thuis maar verkiest inmiddels de rollator om meters te maken en fit te blijven.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie