Europese data beter beschikbaar maken voor de Europese AI-industrie is geen gek idee, maar dan moeten de privacyrechten van Europeanen wel goed worden beschermd en niet uitgeleverd aan de Amerikaanse big tech. Precies waar het aan schort bij een nieuw Iers voorstel.
Terwijl de Amerikaanse techbaronnen de noodklok luiden uit angst dat AI ons de baas wordt en onze systemen hackt, komt het Ierse voorzitterschap met een voorstel waar mijn oren van gaan klapperen. De inhoud van dat voorstel? Het maakt mogelijk dat grote techbedrijven alle Europese persoonsgegevens die de afgelopen decennia zijn verzameld onbeperkt kunnen gebruiken. Zolang dit maar ‘binnen de context van AI’ gebeurt. Whatever that means.
U leest het goed: al onze data worden op een presenteerblaadje uitgeserveerd aan elk bedrijf dat werkt met AI. Of het nu gaat om killerdrones of Amerikaanse taalmodellen, uw gegevens worden straks toegankelijk gemaakt om hun modellen te trainen.
Over de auteur
Laurens Dassen is fractievoorzitter van Volt in de Tweede Kamer.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het Europese voorstel om deze AI-sleepwet mogelijk te maken, lekte deze week uit via huidig EU-voorzitter Ierland. Dit zal het einde betekenen van de jarenlange belofte om de gegevens van alle Europeanen te beschermen. Platforms zoals Facebook, Instagram, X of bedrijven zoals Google of Microsoft beloofden altijd deze data te beschermen, maar deden dat niet. Met dit voorstel kun je dat helemaal op je buik schrijven. Al deze gegevens liggen straks voor het grijpen, zodat AI-systemen zichzelf kunnen trainen.
En ironisch genoeg mogen wij na deze oefening er gebruik van maken via een app, voor een schappelijk bedrag per maand. Hebben wij in Nederland via de voordeur Amerikaanse bedrijven buiten gehouden om DigiD te beschermen, zetten we de Europese achterdeur wagenwijd open om de rest van de wereld toegang te geven tot al onze gegevens.
Hoewel de geest van het voorstel gericht is op Europese AI-bedrijven, gaan voornamelijk Amerikaanse techbaronnen hiervan profiteren. Europese bedrijven hebben namelijk nog niet de schaal van capaciteit of kapitaal die benodigd is om hier gebruik van te maken. De Amerikanen hebben dat wel.
Sterker nog, jarenlang hebben zij elke vorm van datawetgeving aan hun laars gelapt om hun eerste modellen mee te trainen, terwijl Europese bedrijven zoals Mistral tegen ijzersterke Europese wetgeving aanliepen. Het gelijk maken van het speelveld is dan ook helemaal niet het verkeerde gesprek, maar de voorgestelde oplossing lost het probleem voor Europa niet op.
Toch zit in elk idioot voorstel een kern van een oplossingsrichting. Het klopt dat Europese AI-bedrijven kampen met een gebrek aan beschikbare data. Zij ervaren daardoor oneerlijke concurrentie met bijvoorbeeld Amerikaanse AI-bedrijven, die privacy minder hoog in het vaandel hebben staan.
Europese data beter beschikbaar maken voor de Europese AI-industrie is dus geen gek idee, zolang dit alleen voor Europese bedrijven geldt en de privacyrechten van Europeanen beschermd blijven. Zo blijven Europese data in Europese handen en bouwen we samen aan het verdienvermogen van de toekomst.
Daarnaast moet ook de zeggenschap over een AI-industrie die we met Europese data opbouwen, in Europese handen blijven. Daarvoor moet meer democratische controle afgedwongen worden bij de bedrijven die later de Europese AI-industrie gaan vormen. Denk bijvoorbeeld aan een maatschappelijke zetel binnen de raad van commissarissen of een gouden aandeel, zodat we als Europeanen onze zeggenschap behouden bij het nemen van strategische besluiten omtrent onze gegevens. Een optie die we nu ook zien in de defensie-industrie. Zo kunnen we er zeker van zijn dat AI voor ons gaat werken en niet tegen ons.
Als men pleit voor een Europese AI-industrie, moet niet klakkeloos het Amerikaanse model nagebouwd worden. Er is een reden dat we dat gedachtegoed ver buiten onze grenzen hebben gehouden. Het Europese continent heeft keer op keer laten zien dat economisch succes ook te boeken is terwijl we tegelijkertijd onze normen en waarden hooghouden. Dat moet nu ook weer.
Ja, we moeten met de tijd mee en ja, we zullen moeten investeren in Europese tech. Maar dat doen we niet door de Europese burger digitaal over te leveren aan de trans-Atlantische tech. De belofte dat daarmee ook een Europese AI-industrie op gang zou komen, is bedrog.
Verwerp daarom met volle overtuiging dit voorstel van de Ieren en blijf vechten voor een vrije, op normen en waarden gebaseerde AI-industrie in Europa. Alleen zo kunnen we ons staande houden tegenover de dominantie van Amerikaanse tech.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant