Politiek Over de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wist het kabinet-Jetten een deal te sluiten, door alle bezuinigingen te schrappen – zonder duidelijke dekking. Voor andere pijnpunten – zoals box 3 – is een meerderheid nog niet zeker.
Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) na een gesprek met Gidi Markuszower van Groep Markuszower over de begrotingsplannen.
Er is nog geen totaaldeal met de linkse of rechtse oppositie over de begrotingsplannen voor komend jaar. In de voorbije dagen heeft het minderheidskabinet-Jetten alleen afspraken kunnen maken over één belangrijke begroting, die nu op steun kan rekenen van de oppositiepartijen Pro en ChristenUnie. Voor de overige begrotingen, waar de Tweede Kamer individueel over stemt, is dat niet gelukt. Ook voor het belastingplan, dat regelt hoe de overheid aan inkomsten komt, is nog onvoldoende steun.
Premier Rob Jetten (D66) en minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) vorderden wél met de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het kabinet schrapt het totaal van 6,5 miljard aan voorgenomen besparingen op het sociale vangnet. Van 3,5 miljard aan besparingen was al bekend dat deze niet doorgingen. Nu gaan de bezuinigingen – van in totaal 3 miljard jaarlijks – op de werkeloosheids- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen evenmin door.
Het ging al rond in Den Haag dat het kabinet de bezuinigingen zou schrappen. Grote vraag was nog hoe het de 3 miljard aan gemiste bezuinigingen zou opvangen. Dat probleem schuiven D66, VVD en CDA voor zich uit, blijkt uit een deze dinsdag verstuurde brief van minister Heinen. Bij het opstellen van de begroting voor volgend jaar wil het bedenken hoe het de 3 miljard ophaalt.
Ook belangrijk: vakbonden FNV, CNV en VCP reageerden positief, schorten nu hun acties op en gaan weer met het kabinet praten over hervormingen van het sociale vangnet. Met die gesprekken hoopt het kabinet alsnog geld op te halen.
De brief arriveerde de dag voor een belangrijk tweedaags debat over de financiële kabinetsplannen en volgde op gesprekken in het weekend en begin deze week met oppositiepartijen Pro, JA21, ChristenUnie, SGP, 50Plus en Volt. De begroting van Sociale Zaken was de controversieelste, dus met dit afstel heeft het kabinet een belangrijke horde genomen. Tegelijkertijd is het slechts één begroting die op voldoende steun in beide Kamers kan rekenen.
Aan de inkomstenkant werden de belastingplannen ook fors bekritiseerd door oppositiepartijen zowel links als rechts, vanwege stijgende lasten voor werkenden de komende jaren, tot 8 miljard euro per jaar. Ook wilden de VVD en rechtse oppositiepartijen dat belasting anders zou worden geheven op inkomen uit vermogen (box 3).
Jetten en Heinen willen nu versneld overstappen naar een vermogenswinstbelasting in box 3. Dan heft de fiscus belasting wanneer aandelen en vastgoed worden verkocht. In de zomer bereikte de coalitie daarover nog geen overeenstemming, wat bijna tot een kabinetsval leidde. Inmiddels lijkt het compromis: D66 en CDA krijgen een beweging naar links op het sociale vangnet, VVD de box 3-hervorming.
Die hervorming is duur. Eenmalig kost ze tot 23 miljard euro, omdat vermogenden pas bij verkoop belasting betalen. Eerst wilde het kabinet jaarlijks belasting heffen over de waardestijging van aandelen – een ‘vermogensaanwasbelasting’. Dat levert eerder en meer belasting op. De overstap is feitelijk een belastingkorting voor mensen met inkomsten uit vermogens.
Het kabinet wil de 23 miljard onder meer betalen door meer spaarders en beleggers te belasten in box 3. In het initiële voorstel was hun rendement tot 1.800 euro vrijgesteld. Nu wil het kabinet dat verlagen naar 1.000 euro. Ook wil het de drempel verhogen voor mensen met een bv om met belastingvoordeel geld aan zichzelf te lenen – dat levert de staat inkomsten op.
En minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) bedacht nog een andere, opmerkelijke, manier om waarop de miljardenrekening wordt betaald. Namelijk met nóg een belastingkorting voor mensen met vermogens: ondernemers die belasting betalen in box 2. Dat is de box voor ondernemers die minstens 5 vijf procent aandelen hebben van een bedrijf.
Hoe een belastingkorting juist tijdelijk geld kan opleveren? Box 2 werkt met een winstbelasting, waarbij belasting wordt geheven op het moment dat de ondernemer winst van een bedrijf naar zichzelf uitkeert. Als het belastingtarief in box 2 tijdelijk lager is, is het voor ondernemers aantrekkelijk om in die jaren méér winst aan zichzelf uit te keren dan in eerste instantie gepland. Dat levert korting op ten opzichte van de momenten dat het tarief hoger is. De verwachting is wel dat het kabinet hierdoor in andere jaren juist mínder inkomsten haalt uit box 2.
Het besteedbare inkomen van werkenden met een hoog inkomen is ook iets verbeterd, maar dat geeft minimale verbeteringen in de koopkracht. Van een grote verschuiving van de lasten op arbeid naar lasten op vermogen, waarop in gesprekken met de oppositie gehint was, lijkt in de brief nog geen sprake.
JA21 en SGP, nodig voor een meerderheid over (radicaal)rechts, waren dinsdag niet te spreken over de aanpassingen door het kabinet. SGP ziet nog onvoldoende beweging op medische ethiek. JA21 vindt de belastingdruk nog steeds te hoog en wil dat het kabinet meer maatregelen neemt op het gebied van veiligheid en asiel en migratie. Het kabinet zegt over deze wensen verder te willen praten in de toekomst.
En ook op steun van Pro kan het kabinet voor het belastingplan niet rekenen. De partij is tegen de hervorming in box 3 en is nog altijd ontevreden over de hogere inkomstenbelasting op werk komende jaren.
Het financiële debat woensdag en donderdag moet meer duidelijkheid geven hoe het kabinet verder aan meerderheden komt. Joost Eerdmans van JA21 zei in een reactie dinsdagmiddag dat hij bij een aantal begrotingen nog gaat kijken of het steun wil verlenen. Jesse Klaver noemt de stappen op Sociale Zaken een grote overwinning en is „heel erg bereid” verder te praten over de andere begrotingen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie