Door het gemak van AI is de verleiding groot om het denken te ‘verleren’. Maar laat je er niet omverblazen door alle technologie die nog komt, stelt Muhtadi Al-Awwadi. Blijf tussen alle verblindende straatverlichting ook naar de sterren en de hemel kijken.
‘Geef me een plek om te staan, en ik zal de wereld bewegen.’
Mijn natuurkundecollega’s zullen zeggen dat Archimedes een hefboom bedoelde. Maar persoonlijk denk ik bij zijn uitspraak altijd aan toewijding. De ‘vakidioot’ die aan zijn lessen blijft werken, de mentor die voor de leerlingen en ouders klaarstaat, de leraar die elke week naast je gaat zitten, ook als hij daarvoor niet wordt betaald. Mijn stagebegeleider Erwin deed dat, op mijn lio-stageschool met het prachtige motto: Beatus homo qui invenit sapientiam — gelukkig is de mens die wijsheid vindt.
Maar wat is wijsheid? En wat is de rol van school en onderwijs in de huidige maatschappij, waarin technologie, sociale media en AI een stormachtige opmars maken?
Over de auteur
Muhtadi Al-Awwadi is wiskundedocent en rekencoördinator op het Roland Holst College in Hilversum.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Technologie en machines worden soms gezien als een verlengstuk van het lichaam. AI raakt echter niet het lichaam maar de geest. En dan moet ik aan een Afrikaanse parabel denken. De leeuw hoort dat de mens de meeste kracht heeft. Hij vindt een boer en wil met hem worstelen. De boer schrikt, maar blijft nadenken en zegt: ‘Ik ben vandaag mijn ‘kracht’ thuis vergeten. Kan ik je vastbinden zodat je niet wegloopt terwijl ik het ga halen?’ De leeuw, niet onder de indruk van de kwetsbare boer, gaat akkoord. De leeuw kan daarna geen kant op en ontdekt de kracht van de mens: niet zijn lichaam, maar zijn vindingrijke geest.
Het gevaar van AI is volgens mij niet AI zelf, maar de verleiding om door het gemak van AI het denken te ‘verleren’. Internet en media staan vol met beweringen als: ‘AI is intelligenter dan de mens, want ‘krachtiger’, sneller, enzovoort.’ Maar worden hier niet efficiëntie en intelligentie met elkaar verward? En wat doen zulke ongenuanceerde beweringen met onze jongeren? Durven zij straks nog zelfstandig te denken?
Persoonlijk denk ik dat technologie geen verlenging, maar een versterking van het lichaam en de zintuigen kan zijn. Zoals een microfoon een stem versterkt zonder haar te vervangen, al zullen sommigen een stem zonder microfoon als intiemer ervaren.
AI kan een indrukwekkende tool zijn om je denken te versterken. Maar laten we ons er niet door omverblazen of door alle technologie die nog komt. Blijf tussen alle verblindende straatverlichting ook naar de sterren en de hemel kijken. Die schitterende sterren zijn namelijk bij u thuis of bij ons op school.
Ik geloof nog steeds in kennis als kernwaarde op school. Kennis is de mooiste rijkdom om mee te geven; ze groeit als je haar deelt en kent geen limiet. En met de kennis die wij doorgeven, geven wij de kinderen niet alleen een basis, maar ook zelfvertrouwen. Samen met kennis is de kernwaarde contact belangrijk: het moment waarop je anderen leert kennen en ervaart wat ze denken, voelen en dromen. Elke school is een minisamenleving waar leerlingen naast kennis ook leren wat het betekent om mens te zijn. Ze komen in aanraking met verschillende kinderen en voelen dat wij, ongeacht onze verschillende huidskleuren en achtergronden, verbonden zijn door onze menselijkheid.
Zoals ik zelf heb ervaren, is contact een voorwaarde voor kennisoverdracht. En voor contact is het belangrijk dat iemand zichzelf kan zijn zonder oordeel, dat er ruimte is om fouten te maken, te leren, te groeien en in bepaalde mate ook beslissingen te nemen.
Is dit een te romantisch of geïdealiseerd beeld van het onderwijs? Ja, wellicht wel. Het onderwijs kan zwaar zijn met stressvolle piekmomenten, onvoldoende ontwikkeltijd, lesuitval, soms klassen tot wel 32 leerlingen, druk op onderwijstijd en vernieuwingen die niet altijd een doel dienen. Maar verdient zij het niet om, ondanks haar tekortkomingen, in het licht gezet te worden en onze onvoorwaardelijke aandacht te krijgen? Ik geloof van wel. De school speelt namelijk samen met de ouders een cruciale rol in de opvoeding en ontwikkeling van onze jeugd. Zij zijn onze hoop voor de toekomst.
Wij maken als ouder, docent, juf, meester, mentor, coach, trainer of begeleider echt het verschil, ook al is dat wellicht niet meteen merkbaar. Kijk, de vonk zit al in hun ogen. Wees de wind die haar aanwakkert! Blijf jezelf: authentiek, energiek, geduldig en hoopvol. Geef jezelf en elkaar een plek om te staan.
En dan zullen wij niet alleen de aarde, maar ook de hemel bewegen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant