Khan Younis, een stad in Zuid-Gaza, in 2026.
Gaza is aan gort geschoten. Dat was al bekend via Palestijnen die vanuit Gaza verslag uitbrengen (Israël ontzegt buitenlandse journalisten nog altijd de toegang tot het gebied), via verhalen van hen die Gaza konden ontvluchten, en via door hulporganisaties en Israëlische militairen verspreide beelden. Een andere indicator van de verwoesting die het Israëlische leger heeft aangericht in Gaza, sinds de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023, is satellietbeeld.
Ook voor een breed publiek is de verwoesting van Gaza sinds afgelopen weekend langs die weg te zien. Google heeft haar satellietbeeld van Gaza aangepast voor Google Maps, ’s werelds bekendste kaartenapp. Maps-gebruikers zien nu beelden van Gaza uit januari en februari 2026. Deze tonen hoe menig weg of woonblok is verworden tot een grijsbruine hoop puin.
Onder andere de Ierse Europarlementariër Barry Andrews (Renew) gaf zondag ruchtbaarheid aan de nieuwe foto’s. „De bijgewerkte satellietbeelden van Gaza zijn ronduit ongelofelijk, voor iedereen om te zien…”, schreef hij op X.
Op beelden van eens dichtbevolkte woonwijken in de zuidelijke stad Rafah, is na Israëlische bombardementen vooral nog zand te zien. Al-Mawasi, volgens Israël een „veilige zone” die niet zou worden aangevallen, is evenwel beschadigd door bommen – en volgepakt met tenten van ontheemden. In Gaza-Stad is de omgeving van het Al-Shifa-ziekenhuis via Maps goed te zien. Israël stelde – zonder bewijs te leveren – dat zich daar Hamas-strijders ophielden en bombardeerde het ziekenhuis meermaals. Ziekenhuizen vallen onder de bescherming van het humanitair oorlogsrecht.
Links de in Zuid-Gaza gelegen stad Rafah anno 2024, rechts de stad in 2026
Links vluchtelingenkamp Al-Mawasi in 2024, rechts in 2026
Ruim 200.000 gebouwen in Gaza zijn beschadigd of vernietigd, stelt VN-hulporganisatie UNRWA. Sinds vorig jaar oktober een staakt-het-vuren inging, is nog eens 9 procent van de gebouwen vernield, stelde UNOSAT, een VN-organisatie die satellietbeelden gebruikt voor humanitaire doelen, in augustus. De omgeving van de stad Khan Younis is met 51.000 vernielde gebouwen het zwaarste getroffen, volgens UNOSAT. Nieuwszender Al Jazeera signaleert op basis van de Google Maps-beelden onder meer de verwoesting van de Indonesische Istiqlal-moskee in Khan Younis en van grote delen landbouwgrond.
Op Google Earth waren de relatief actuele satellietbeelden al eerder zichtbaar. Waarom heeft Google nu ook de kaarten van Maps aangepast? Google Nederland reageerde dinsdag nog niet op een verzoek om toelichting van NRC. In antwoord op vragen in februari 2025, toen Maps beelden van eind oktober 2023 toonde, stelde Google: „Voor gebieden met veel conflict kunnen we de publicatie van nieuwe beelden uitstellen”.
Je kan er niet vanuit gaan dat Google altijd actuele beelden aanlevert, zegt Peter Merx, consultant van het Centrum voor Informatie Technologie van de Rijksuniversiteit Groningen. „Maps voelt misschien gratis, maar de data van gebruikers worden bijvoorbeeld voor verkeerstracking gebruikt. Google krijgt elke dag een nieuwe satellietfoto van de wereld aangeboden, en eens in de zoveel tijd besluit het om klauwen vol geld uit te geven aan het beschikbaar stellen van die beelden.”
Wat als er überhaupt geen Google Maps-beeld was? „Dan is er nog altijd satellietbeeld”, zegt Merx. „Via gespecialiseerde bedrijven kom je zo aan beeld uit Gaza van vandaag, maar dat kost een bak geld.” Scherpe, actuele beelden van satellieten en drones zijn volgens hem steeds belangrijker geworden in oorlogen – zie ook de Russische invasie-oorlog in Oekraïne.
„Wie minder afhankelijk wil zijn van grote private spelers, kan terecht bij satellietbeelden zoals die van Copernicus [het Europese programma voor observatie van de aarde], die via open source beschikbaar zijn”, zegt Merx. Daarop zie je wel of een gebouw nog heel is, maar die beelden zijn niet zo scherp dat je kan inzoomen tot een kenteken – het is geen Hollywoodfilm.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie