Komedie Digger Rockwell moet de wereld redden van een milieuramp die hij zelf heeft veroorzaakt. ‘Digger’ is een frustrerende parel. Met metanarratieven, reflecties op de rol van kunst in een catastrofe, én Tom Cruise in een dikmaakpak. Wat wil je nog meer?
Regie: Alejandro G. Iñárritu. Met: Tom Cruise, Riz Ahmed, John Goodman, Sandra Hüller. Lengte: 129 minuten. Te zien in de bioscoop.
Het goede nieuws is: er zit een spectaculaire wending in Digger, de nieuwe film van regisseur Alejandro G. Iñárritu (Birdman). Het slechte nieuws: dit wordt een cryptische filmrecensie. Voorafgaand aan de persvoorstelling verzocht het filmteam van Digger ons namelijk om geen plotdetails te verklappen. En wie ben ik om Tom Cruise te weigeren? Straks staat hij voor de deur.
Eigenlijk is zo’n ‘metarecensie’ ook wel toepasselijk voor deze film. Digger is een honingval. Hij lokt je met Tom Cruise in dikpak en rimpelrubber, en als je pootjes eenmaal vastgelijmd zitten, leert hij je een lesje. Over het einde van de wereld, over kunst en kunstenaar, over zichzelf en over jou als publiek. Een infinity room van een film.
De plot draait (ogenschijnlijk) om oliemagnaat Digger Rockwell (Cruise). Na decennialang olieboren geeft de aarde zich eindelijk gewonnen. Een methaanexplosie verwoest Groenland, een reusachtige ijsschots (‘Judy’) raakt op drift richting Europa, de permafrost ontdooit, oeroud broeigas woekert de atmosfeer in en de verdrinkingsdood dreigt voor mens en dier. Digger moet de wereld redden van de catastrofe die hij zelf veroorzaakte. En belangrijker: hij moet zichzelf redden van de wereld die hij zelf verwoestte.
Dus gaat hij op missie, in een bleek art deco-universum vol war rooms en wandtrofeeën. Denk: een te heet gewassen Wes Anderson-film. Hij bekvecht met zijn milieuadviseur en een Amerikaanse president met terminale anuskanker. En de vraag wordt al snel: hoe krijgt men grip op het narratief? In andere woorden: hoe ‘spin’ je de Apocalyps?
Tom Cruise en Sandra Hüller in ‘Digger’.
Wie de trailer ziet, verwacht een klucht. En dat is het ook. Niemand ‘zegt’. Elk personage schampert, sputtert of schreeuwt. De president grijpt joelend naar zijn anus. Een generaal pocht over raketten die „de tieten van een Russische ballerina er af kunnen schieten”. En Digger voert zijn bedplassende kat tonijn met zijn vingernagel. Elke zin eindigt met een uitroepteken. Het is grappig, daarna flauw, daarna vermoeiend.
Maar ja, dan is er dus die Wending. Waarmee alles verandert.
Dat Digger geen standaardvertelling is, kon je verwachten van Alejandro G. Iñárritu. Voor een lineaire drieakter komt hij zijn bed niet uit. Amores Perros (2000), 21 Grams (2003) en Babel (2006) waren zogeheten ‘hypertextfilms’; één thema of gebeurtenis ontspint in talloze losstaande verhaallijnen, zoals een Wikipedia-pagina uitmondt in eindeloze klikbare linkjes.
De laatste jaren werden Iñarritu’s films toenemend ‘meta’ (zelfreflectief). Birdman (2014) was een toneelstuk in een film én een metacommentaar op de carrière van hoofdrolspeler Michael Keaton. En in Iñárritu’s vorige film, het autobiografische Bardo (2022), bespraken personages plotseling de film waar ze zélf in zaten, die dan weer ging over de identitaire worsteling van een regisseur.
Met Digger doet Iñárritu iets soortgelijks (meer verklap ik niet, Tom, beloofd). Ook deze film gaat deels over zijn hoofdrolspeler: Rockwell is een negatief van de gewelddadige wereldredders die Cruise de afgelopen twintig jaar speelde. Maar de centrale klucht toont een elite van weirdo’s die zelfbehoud belangrijker vindt dan de vernietiging van de aarde. Wat gebeurt er als het ‘post-truth-tijdperk’ geconfronteerd wordt met een onverzettelijke waarheid?
Gaandeweg, vanaf de Wending, blijkt de film echter ook over Hollywood te gaan, waar satires over de superrijken worden gefinancierd dóór de superrijken. En waar men elkaar bezwerend voorhoudt dat kunst de wereld verandert.
Iñárritu brengt zijn worsteling daarmee in beeld. Als satiricus wil je het publiek een spiegel voorhouden. Maar wat als jouw kunstwerk niets meer is dan een geschiedvervalsing waarmee de massa zich twee uur kan laten afleiden van de gifgassen in de atmosfeer? Verdoving kan ook belangrijk zijn, maar verandert kunst dan de wereld of is het ‘opium van het volk’?
Het is aan Tom Cruise om al die grote ideeën bij elkaar te acteren. Een gigantische uitdaging, zeker voor een acteur die de laatste decennia meer push-ups deed dan teksten leerde. Cruise moet gebaren alsof hij in een Kabuki-theater staat én tegelijkertijd een universum van emotie verstoppen in zijn ogen. Het is een genot. Zulk acteren zie je alleen maar van een acteur die dorst naar een Oscar als een woestijnloper naar water. En toch verdrinkt Digger Rockwell uiteindelijk een beetje in de ambities van Iñárritu.
Digger is misschien de vreemdste film die ooit een budget van 125 miljoen (of meer) heeft gekregen: ontwrichtend, onverwachts, beeldschoon en irritant. Het is een frustrerende ervaring die ik iedereen zou aanraden. Al is het alleen maar voor die momenten waarop alles samenkomt.
Zoals halverwege de film, als Digger Rockwell zich moet verantwoorden tegenover ‘Europa’. Hij klimt over hoofden en tafels in een afbrokkelend auditorium. Hij ontwijkt moordpogingen en gegooide schoenen. Allemaal om met zijn vuist in de lucht de lof van olie te bezingen. Een zwanenzang van de roofridders. Of toch niet?
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie