De destijds uithuisgeplaatste kinderen van toeslagengedupeerden willen dat hun jeugdbeschermingsdossiers onafhankelijk worden onderzocht. Dat vertelden ze dinsdag aan Tweede Kamerleden. ‘Waarom er werd gedacht dat het onveilig was bij mijn moeder?’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Toen Jayla Shanice Opoku 11 jaar was, vertelde de jeugdbescherming aan haar moeder dat haar kinderen bij haar zouden worden weggehaald. Spoorslags vertrok het gezin naar België. Daarna woonden ze op meer dan twintig adressen, ook in Duitsland en Frans-Guyana. Tot haar moeder zo’n zes jaar geleden het bericht kreeg dat ze gedupeerd was door de toeslagenaffaire: de armoede in het gezin bleek het gevolg van de onterechte terugvorderingen van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst.
Daarna kreeg het gezin hulp om terug te keren naar Den Bosch. Jayla Shanice Opoku, inmiddels 25 jaar, woont er nu op zichzelf en timmert aan de weg als actrice en coach. Maar deze dinsdagmiddag staat ze voor het gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag, met een groep van zo’n vijftig andere kinderen van toeslagengedupeerden en hun ouders, met een open brief voor de Kamerleden.
Opoku oogt strijdbaar. ‘Voor ons, kinderen van toeslagengedupeerden die te maken hebben gehad met de jeugdbescherming, is het nog niet klaar’, zegt ze. ‘Die dreiging van een uithuisplaatsing heeft zo veel invloed gehad op mijn leven. Ik wil het gewoon weten: op welke gronden zijn die beslissingen destijds genomen?’
Ruim drieduizend kinderen – onder wie al veel jongvolwassenen – van toeslagengedupeerden zijn destijds uit huis geplaatst, volgens CBS-cijfers. Nog steeds zijn niet alle vragen daarover afdoende beantwoord, vindt dit gezelschap, ondanks de vele onderzoeken die er inmiddels naar zijn gedaan. Een commissie onder leiding van Mariëtte Hamer zag vorig jaar een duidelijke relatie tussen de toeslagenaffaire en die vele uithuisplaatsingen, maar dat onderzoek was vooral gebaseerd op diepte-interviews. ‘Wij willen alsnog een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar onze jeugdbeschermingsdossiers’, zegt Opoku.
De overheid erkent dat deze groep jongeren dubbel gedupeerd is; door de toeslagenaffaire én door de uithuisplaatsingen. Daarvoor gaat het kabinet hun excuses aanbieden. Naar verwachting gebeurt dat in januari 2027, liet staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66, Rechtsbescherming) al weten.
‘Maar voor excuses is het nog te vroeg als ons nog geen recht is gedaan’, zegt Opoku even later, in de rij voor de veiligheidscheck van het Kamergebouw. ‘Te vaag’, noemt zij de toezeggingen van de staatssecretaris dat deze jongeren de mogelijkheid krijgen om hun jeugdbeschermingsdossier in te zien. ‘Het is voor ons belangrijk dat er lessen worden getrokken uit ons verhaal.’
Dan is het moment gekomen dat Opoku namens de groep in de hal van het parlementsgebouw de boodschap kan overbrengen aan een groep Kamerleden: dat het voor hun verwerking belangrijk is dat hun dossiers herbeoordeeld worden, en er onderzocht wordt of er fouten zijn gemaakt. ‘Hoe vaak moeten we hier nog staan voor erkenning’, zegt Opoku tegen Kamerlid Don Ceder. Die belooft haar de boodschap door te geven.
Naast haar luisteren James (20) en Isabella (15) stilletjes mee. Acht jaar geleden moesten zij bij hun moeder weg. ‘Omdat jeugdzorg het gevaarlijk vond bij haar voor ons’, vertelt James. Sinds kort wonen ze weer bij hun moeder. ‘Maar ons broertje en zusje zijn nog steeds niet thuis.’
‘Eigenlijk wil ik deze ellende achter me laten’, zegt James. ‘Maar als het niet wordt onderzocht, wordt het me nooit duidelijk waarom er werd gedacht dat het onveilig was bij mijn moeder. En het is belangrijk dat de aandacht niet verdwijnt voor wat er is gebeurd.’
Want de aanwezigen merken ook dat de belangstelling voor de toeslagenaffaire afneemt. ‘Terwijl ik zie dat het met veel kinderen van gedupeerden helemaal niet goed gaat’, zegt Opoku. Daarom wil ze zich blijven inspannen om aandacht te vragen voor deze jongeren. Zeker nu de overheid een begin maakt met de afbouw van de hersteloperatie voor de toeslagengedupeerden en hun kinderen.
De eerste deadlines daarvoor zijn al bekend gemaakt. Per september 2027 kunnen gedupeerden en hun kinderen zich niet meer aanmelden voor de speciale gemeentelijke hulp bij bijvoorbeeld het vinden van een huis of werk. Bij het Ondersteuningsteam voor ouders met kinderen die uit huis zijn geplaatst, gaat eind dit jaar het loket dicht voor nieuwe aanmeldingen, terwijl daar nog wekelijks nieuwe gedupeerden aankloppen.
Voor het eind van 2027 wil verantwoordelijk staatssecretaris Sandra Palmen het grootste gedeelte van de hersteloperatie hebben afgerond: het heeft immers al zo lang geduurd en dan kunnen ouders en kinderen deze episode gaan verwerken, is het idee.
‘Zulke deadlines geven ons een slecht gevoel’, zegt Opoku. ‘De overheid sluit dingen af terwijl het nog niet klaar is.’
Ze hoopt dat niet vergeten wordt dat veel van deze jongeren hun hele leven de gevolgen zullen ondervinden van het feit dat hun ouders gedupeerd zijn. ‘Veel van ons zijn in armoede opgegroeid en hebben niet de opleidingen kunnen volgen die bij ons passen’, zegt Opoku. ‘Ik ben nu tevreden over mezelf en met mijn werk als actrice, coach en binnenkort ook als ambtenaar. Maar ik denk ook wel eens: hoe had mijn leven kunnen zijn als dit schandaal niet de jaren had bepaald waarin ik volwassen ben geworden?’
Ze vraagt zich af of ze anders misschien een theateropleiding had gevolgd. ‘Door de moeilijke omstandigheden hebben veel toeslagenkinderen geen ruimte gehad om te dromen over de vraag wat ze wilden worden.’ En verhuizen, daar moet ze écht niet meer aan denken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant