Nederlandse film Van de vijf genomineerde films voor een Gouden Kalf spelen er drie in het buitenland, met als voertaal Engels of Duits en met buitenlandse acteurs. Ook publieksfilms gaan vaak op vakantie. Helpt dat de Nederlandse film?
Matti Stooker, Michiel Kerbosch en Fred Goessensin de film Toutes directions
Hij is best goed voor een Nederlandse film, Toutes Directions van Noël Loozen, de slotfilm van het Nederlands Film Festival in Utrecht die nu ook in de bioscoop draait. Over de kippige Limburgse chauffeur Sjef, die zijn bejaardenbusje kaapt als pensionering op staande voet dreigt, en met zijn vaste klanten naar het zuiden rijdt. Een charmant geacteerde roadmovie met een fijne vibe van autopech en kleine avontuurtjes, groezelige gastvrijheid en trippy fluorescerende feestjes in Sam de Jong-stijl. Terwijl Sjefs busje leegloopt, verbreedt zijn horizon zich en komt hij in het reine met zijn ouderdom.
Niks mis mee, al zie je in de Nederlandse film tegenwoordig wel vaak ouden van dagen in krakkemikkige voertuigen naar het zuiden trekken om met zichzelf, elkaar en de sterfelijkheid in het reine te komen. Zie Neem me Mee (eindbestemming: Zuid-Frankrijk), De terugreis (Barcelona) en Champagne (daar dus).
Roadmovies zijn in de mode: ook een Nederlands-Marokkaans gezin trekt met een dementerende vader naar de Rif in Porte Bagage (2 Gouden Kalf-nominaties). De Nederlandse publieksfilm gaat sowieso veel op stap. Bij de koning van de Neder-romkom Johan Nijenhuis blijft men verliefd worden op populaire vakantiebestemmingen, andere komedies spelen zich af op camping, all-inclusive of Alpenchalet (Voor De Meisjes). De Nederlandse publieksfilm lijkt wel een B&B Vol Liefde, met bubbels en witte wijn.
Maar ook de kunstfilm zoekt het over de grens. Drie van de vijf films op de shortlist voor Gouden Kalveren – die vrijdag worden uitgereikt in Utrecht – spelen zich af in het buitenland: Ierland, Engeland en Duitsland. De voertaal is Engels of Duits. Ook de acteurs van Whitetail, Truly Naked en Donkey Days zijn buitenlands en komen daarom niet in aanmerking voor een Gouden Kalf.
De ruim 750 vakgenoten van de Dutch Academy (DAFF) kozen die shortlist uit een voorselectie van 16 films. Opvallend: slechts drie van de 16 films hadden een (semi)-Nederlandse titel: elf titels zijn Engels, twee Frans. Dat was niet de reden dat er tijdens de zomer heibel uitbrak; twee welwillend gerecenseerde films – PAAZ en Champagne, goed voor respectievelijk ruim 100.000 en 200.000 bezoekers – haalden die longlist van de Dutch Academy niet, regisseur Anne de Clercq van PAAZ zegde daarom boos haar lidmaatschap op.
De commissie die de longlist samenstelde, motiveerde haar keus met een kosmopolitisch statement dat meer weg had van een selectiecriterium dan een constatering. De commissie verheugde zich erover „hoe sterk de Nederlandse speelfilm zich internationaal oriënteert” en ook over het grote aantal vrouwelijke regisseurs. „Waar die twee samenkomen, ontstaat vaak een consistent en doorleefd perspectief.”
Je kan je evenwel afvragen of je Nederlandse film meer of juist minder doorleefd wordt van al dat filmen in het buitenland. Ondanks zijn ‘internationale oriëntatie’ staat de Nederlandse film internationaal nauwelijks op de kaart. Arthousefilms halen – ook met Engelse titels – hooguit de subtop: ze draaien – soms heel verdienstelijk – mee op middelgrote filmfestivals als Locarno of Tribeca en in bij-competities van de grote festivals. Alleen Halina Reijn produceerde met Babygirl onlangs een topfilm, maar wel een Amerikaanse.
Binnenlands stagneert het Nederlandse aandeel in de bioscoopmarkt. De norm is nu 10 tot 15 procent, de ruim 20 procent van 2010-2015 – de gloriejaren van Gooische Vrouwen (2 miljoen tickets) en New Kids (1 miljoen tickets) – zijn verleden tijd. Oude hitgenres – Neder-romkom, komedie, jeugdfilm, misdaad – verkopen nog hooguit 400.000 bioscoopkaartjes.
Is er een nieuwe succesformule? Moet er meer geld naar publieksfilm of juist naar arthouse? Geen idee, maar nog meer buitenlandse films of Nederlanders op vakantie die met iets in het reine komen lijkt me niet de weg vooruit. Hoe doorleefd dat perspectief ook is, nestgeur is ook wat waard.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie