Verenigd Koninkrijk Andy Burnham is ruim twee maanden premier van het Verenigd Koninkrijk. Op de jaarlijkse conferentie van zijn Labourpartij, deze week, gaat het er optimistisch aan toe. „Hij heeft laten zien dat hij alledaagse problemen van Britten begrijpt én dat hij probeert daar iets aan te doen.”
Premier Andy Burnham tijdens zijn speech op het congres van de Labourpartij in Liverpool.
Labourleden voelen zich „bevrijd” nu Andy Burnham hun leider is. Emily Thornberry, al meer dan twintig jaar Lagerhuislid voor de Britse Labourpartij, vertelt in een rondetafelgesprek hoe fijn het is dat leden zich niet meer hoeven te generen voor hun partij. „Wij zijn de Labour-familie, met al onze kreukels, onze ruzies en onze verschillen.” Burnham beloofde bij zijn aantreden aan de fractie dat kritiek en discussie geen taboe zijn onder zijn leiding.
Alles wat de Britten willen, zegt Thornberry verder, „is een politiek leider die hen begrijpt, en die zelfvertrouwen heeft. En een plan”. Zij vertegenwoordigt een welvarende buurt in hoofdstad Londen. Haar collega Luke Akehurst uit het noorden van Engeland, waar de inkomens lager zijn, is het helemaal met haar eens. „Inwoners van mijn kiesdistrict die waren afgeknapt op de politiek, zeggen nu dat Andy de eerste premier sinds lange tijd is die ze mogen. Dat is nogal wat.”
Opluchting en optimisme alom, de afgelopen dagen op het congres van Labour. Woensdag sluit de regeerpartij haar jaarlijkse conferentie af – de eerste met Burnham als premier en partijleider. Op grote posters en digitale schermen hangt in kapitalen het motto van dit jaar: Hope Again. Een weinig subtiele verwijzing naar hun vorige leider Keir Starmer, die in juni zijn vertrek bekendmaakte nadat hij de steun van zijn fractie had verloren.
Andy Burnham heeft zijn eerste twee maanden als premier goed doorstaan, zegt Luke Tryl, directeur van de onafhankelijke denktank More in Common. „Hij heeft laten zien dat hij de alledaagse problemen van Britten begrijpt én dat hij probeert daar iets aan te doen.” Volgens hun opinieonderzoek is Burnham de populairste politicus van dit moment in het VK. Hij wint kiezers terug van twee kanten: van de Groene Partij, de progressieve concurrent op links, en van het radicaal-rechtse Reform UK.
Zijn eerste pakketje maatregelen kwam Britten tegemoet in hun dagelijkse, hoge uitgaven aan vervoer, boodschappen en energie. De prijs van buskaartjes daalde naar maximaal 3 pond (ongeveer 3,50 euro) per rit, volgend jaar mag dat nog hooguit 2 pond zijn. Dit scheelt sommige Britten tientallen ponden per maand. Vanaf 1 oktober vervalt de 5 procent belasting op energierekeningen voor burgers. Pubs en clubs kregen afgelopen zomer een belastingkorting.
Andy Burnham met de Noorse premier Jonas Gahr Stoere op het podium tijdens het congres in Liverpool.
In zijn filmpjes voor sociale media gebruikt Burnham simpele taal en benoemt hij alledaagse ergernissen over publieke voorzieningen. Over high streets vol gokzaken en vapeshops. „Kijk je wel eens naar je winkelstraat en denk je, wie heeft hier eigenlijk om gevraagd?” Of over het ondoorgrondelijke Britse treinnetwerk. „Nachtmerrie. Je trein is geannuleerd en er gaat een andere trein naar precies dezelfde plaats, maar met een ander treinbedrijf.” Vroeger betekende dat opnieuw een kaartje kopen, sinds kort kunnen reizigers meereizen met hun kaartje van die eerste aanbieder.
De vibes rond Burnham zijn goed. Alleen moet hij laten zien dat het niet bij kleine maatregelen blijft, zegt Luke Tryl: „Britten willen graag snelle actie, maar zeker ook structurele veranderingen op de langere termijn.” Belangrijkste onderwerpen zijn de kosten van het dagelijks leven, gezondheidszorg en immigratie. Probleem is dat de regeertermijn van Labour al bijna halverwege is, met de volgende Lagerhuisverkiezingen uiterlijk in 2029.
In zijn congrestoespraak dinsdag keek de premier voorbij deze regeerperiode en schetste hij een beeld van een overheid die op lange termijn meer grip krijgt op publieke voorzieningen. „Meer controle over de basis. Over water, energie, huisvesting.” Waterbedrijven komen bij slecht presteren weer in publieke handen – het VK is een van de weinige landen waar water geprivatiseerd is. En er komt een nieuw staatsbedrijf, Great British Grid, dat gaat concurreren met elektriciteitsbedrijven om sneller en goedkoper aansluiting op het net te bieden.
Een van zijn opvallendste aankondigingen ging over een nieuw thuiszorgstelsel, pas na de volgende verkiezingen. Gratis, net zoals de gezondheidszorg in het Verenigd Koninkrijk. Het moet de gezondheidsdienst ontlasten, want ziekenhuizen krijgen veel ouderen langs op de spoedeisende hulp die met betere hulp thuis misschien niet zo ziek waren geworden. Het is een grote hervorming die miljarden zal kosten, die Burnham deels wil betalen met een bezuiniging op het staatspensioen. Morrelen aan de positie van gepensioneerden is politiek riskant, erkende hij. „Maar iemand moet door die pijngrens heen gaan.”
Probleem voor hem is dat het VK weinig extra te besteden heeft. „Het geld dat Labour in de jaren negentig had, hebben we nu niet”, zei minister van Financiën John Healy. De Britse politiek heeft een obsessie met de fiscale headroom, dat is de ruimte die een minister van Financiën heeft om extra geld uit te geven zonder de eigen begrotingsregels te schenden. Vallen de internationale omstandigheden mee en dalen de rentes op staatsleningen, dan groeit de ruimte voor bestedingen. Valt alles tegen, zoals door de oorlog in Iran, dan stijgen de kosten van leningen en is meteen minder geld beschikbaar.
Premier Burnham deed geen nieuwe beloftes over subsidies of steunmaatregelen op korte termijn. Rond andere onderwerpen beloofde de premier later helderheid, bijvoorbeeld over een bestendige relatie met de Europese Unie. Het viel op dat zijn betoog niet tegen andere partijen was gericht, maar dat Burnham alleen benoemde wat hij met Labour wil bereiken. Het werd emotioneel toen hij over zijn vader sprak, die nog geen twee weken geleden is overleden. Ministers uit zijn kabinet kregen tranen in hun ogen. „Groot-Brittannië is niet perfect, het kan beter, maar we staan nog steeds ergens voor en het is nog steeds het vechten waard.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie