Obesitas Zo’n vijfhonderd tot achthonderd tieners hebben ernstige obesitas. Voor een kleine groep – tien à twintig patiënten per jaar – wordt een maagverkleiningsoperatie mogelijk in twee klinieken. De basisverzekering vergoedt dat sinds afgelopen juni.
Op twee plekken kunnen jongeren tussen de 16 en 18 jaar die een BMI hebben van 35 of hoger voortaan terecht voor een maagverkleining.
Een klein aantal tieners – ongeveer vijfhonderd tot achthonderd in Nederland – heeft zo’n ernstig overgewicht dat ze risico lopen op ernstige ziektes als hartklachten, diabetes, hoge bloeddruk, gewrichtsklachten of apneu. Als deze patiënten zestien, zeventien of achttien jaar oud zijn, bijna volgroeid zijn en een BMI hebben van 35 of hoger kunnen ze voortaan in aanmerking komen voor een maagverkleining.
Op twee plekken in Nederland – Veldhoven en Haarlem – kunnen deze tieners vanaf eind dit jaar terecht voor deze operatie. Voorwaarde is wel dat ze een uitgebreid screeningstraject doorlopen waarin artsen kijken naar de medische situatie, onderliggende oorzaken van het overgewicht en het vermogen om een gezonde leefstijl blijvend vol te houden. Wanneer alle onderzoeken en gesprekken positief zijn afgerond, wordt de casus getoetst door een onafhankelijke groep van experts voordat een operatie kan plaatsvinden.
Bariatrisch chirurg François van Dielen van het Maxima MC in Veldhoven heeft sinds 2023 veertien obese tieners geopereerd, in het kader van de ‘Teen Best’-studie, samen met de afdeling kindergeneeskunde van het Maastricht UMC+. Zij maken het goed, vertelt hij.
Het Spaarnegasthuis in Haarlem, dat samenwerkt met het Obesitas Centrum van het Amsterdamse OLVG, opent eind dit jaar de tweede kliniek – ook daar zullen de operaties in studieverband worden gedaan.
Voor deze tieners worden maagoperaties sinds juni dit jaar vergoed door de basisverzekering. Naar verwachting van Van Dielen en het Zorginstituut, dat bepaalt wat in het basispakket terechtkomt, zullen honderd tot honderdvijftig jongeren per jaar in aanmerking komen voor het uitgebreide selectietraject en per jaar tien tot twintig ernstig obese adolescenten een operatie krijgen. „Er gaat een strenge selectie aan de operatie vooraf. De kinderarts geeft daarbij de leiding, níet de bariatrisch chirurg”, zegt Van Dielen. „De chirurg bepaalt dus niet zelf of een operatie de beste optie is.”
Vaak hebben de tieners ook psychische problemen als gevolg van hun ernstige overgewicht, stelt het Zorginstituut in de onderbouwing van het besluit om de operatie te vergoeden. Adolescenten met een BMI van boven de 40 kunnen ook zónder andere ziektes in aanmerking komen voor de operatie omdat de kans dat ze andere ziektes ontwikkelen door de obesitas heel groot is.
Volgens internist Victor Gerdes van het Spaarnegasthuis in Haarlem, die al jaren patiënten met obesitas behandelt, kan een maagverkleining een uitkomst zijn voor adolescenten die ernstige obesitas hebben en heeft het geen zin te wachten met een operatie tot ze officieel volwassen zijn.
In totaal lijdt 4,1 procent van de leeftijdsgroep twaalf tot zeventien jaar aan obesitas (ongeveer 37.000 tieners), een aantal dat elk jaar groeit. Afvalmedicatie is voor tieners nog niet goedgekeurd in Nederland en werkt ook niet altijd even goed bij iedereen. Sommige patiënten verdragen de middelen niet – ze worden misselijk, krijgen diarree of worden somber. Bovendien moeten ze de middelen dan hun hele leven slikken of inspuiten, naar het nu uitziet. Voor ernstig obese tieners van boven de zestien jaar met diabetes wordt het middel Mounjaro (tirzepatide) volgens internist Victor Gerdes wel mondjesmaat voorgeschreven en vergoed. Het Zorginstituut verwacht binnenkort te beginnen met de beoordeling van het middel Wegovy (semaglutide), dat door de fabrikant ervan ook voor jongeren met obesitas is geregistreerd.
Alleen adolescenten tussen de zestien en achttien jaar die bijna uitgegroeid zijn, komen in aanmerking voor een maagoperatie, en alleen als ze andere methodes zoals een dieet en beweging hebben geprobeerd om een gezonder gewicht te krijgen, onderstreept het Zorginstituut. „Een maagverkleining staat nooit op zichzelf: deze maakt altijd deel uit van een breder traject met leefstijlbegeleiding en psychosociale ondersteuning. Na de operatie blijven patiënten minimaal vijf jaar onder intensieve behandeling”, schrijft het Zorginstituut. Ze moeten ook levenslang hun eetpatroon aanpassen, omdat ze alleen nog kleine porties kunnen eten.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie