VS-Canada President Trump zocht deze week opnieuw ruzie met buurland Canada, volgens hem „een van de slechtste landen ter wereld”. In de Canadese grensstad Windsor, die economisch en cultureel diep verweven is met Detroit, zijn inwoners klaar met zijn agressie. „Je vraagt je af: hoe kan dit gebeuren?”
De Gordie Howe International Bridge verbindt Windsor in Canada met Detroit in de VS. De brug werd in juli dit jaar geopend.
Bij een metershoge vlaggenstok met een enorme Canadese vlag kijkt Stephanie Groves naar het uitzicht vanaf een promenade langs de rivier Detroit in haar woonplaats Windsor. Aan de overkant schitteren de wolkenkrabbers van Detroit in de nazomerzon. Je kunt auto’s zien rijden in de Amerikaanse miljoenenstad, sirenes zijn hoorbaar.
Groves wijst naar het kolossale Renaissance Center, het meest herkenbare complex in de skyline van Detroit. Voor haar pensionering werkte ze daar 24 jaar lang, vertelt ze. Ze ging dagelijks heen en weer door de tunnel die het centrum van Windsor met dat van Detroit verbindt. Ook ging ze graag aan de andere kant van de grens winkelen of maakte ze gebruik van het amusement dat Detroit te bieden heeft, van theaters en musea tot sportwedstrijden en concerten.
Maar tegenwoordig steekt ze zelden over, vertelt Groves. „Nog wel voor familiebezoek, maar niet voor inkopen of andere dingen.” Dat heeft te maken met Donald Trump, zegt ze. „Hij gaat niet respectvol met Canada om. Het is beledigend en stompzinnig. Daarom willen veel Canadezen daar niet heen.”
Groves verwoordt een breed gedeeld sentiment onder Canadezen: sinds de Amerikaanse president een handelsoorlog tegen hun land begon en zegt dat het een ‘51ste staat’ van de VS moet worden, mijden miljoenen Canadezen Amerikaanse producten en laten ze reisbestemmingen in de VS links liggen.
„Canadezen zijn pisnijdig”, zegt Chris Edwards, een historicus uit Windsor die opgroeide onder de rook van Detroit. Met zijn partner Elaine Weeks, eveneens historicus, schreef hij A River Runs Between Us, een rijk geïllustreerd boek over de hechte band tussen de twee steden – een van de meest verweven relaties tussen twee plaatsen aan de 8.891 kilometer lange grens tussen de VS en Canada. „Windsor en Detroit zijn als een grote familie”, zegt hij. „Maar nu is het alsof iemand is aangetrouwd die veel chaos veroorzaakt en iedereen eigenlijk wil scheiden.”
Windsor (400.000 inwoners) is als een voorstad van metropool Detroit (4,5 miljoen mensen). De Canadese stad wordt soms zelfs ‘South Detroit’ genoemd, een term uit de klassieker Don’t Stop Believin’ van rockband Journey. Aan Canadese kant wankelt echter het geloof in de hechte relatie, ziet Edwards. „Mensen in Windsor zijn ontzettend boos. Ze proberen terug te slaan tegen wat er gaande is.”
Wat gaande is, is ongekend in de moderne betrekkingen tussen de buurlanden. Na decennia vrijhandel en vergaande economische integratie heeft Trump heffingen ingesteld op cruciale Canadese exporten als auto’s, hout, staal en aluminium – een economische klap voor het land, want handel met de VS is de hoeksteen van de economie: ongeveer 70 procent van exporten gaat naar de VS, vorig jaar ter waarde van 409 miljard dollar.
Omdat Canada het waagde tegenheffingen in stellen, deed Trump er deze zomer een schep bovenop met heffingen van 50 procent op nog eens 20 miljard dollar aan exporten. Die tarieven werden in augustus van kracht, nadat Canada bedankte voor een voorgestelde handelsdeal die volgens premier Mark Carney indruiste tegen Canadese belangen. Volgens Carney confronteert de regering-Trump Canada met economische dwang – waar hij in januari voor waarschuwde tijdens zijn toespraak bij het World Economic Forum in Davos.
Trumps uitgangspunt is dat Canada geen andere keuze heeft dan te gehoorzamen. „Zij hebben ons nodig, wij hen niet”, stelt Trump. Dat valt te betwisten: behalve een belangrijke leverancier van grondstoffen, energie en industriële goederen is Canada een van de grootste afnemers van Amerikaanse producten, in 2025 ter waarde van 333 miljard dollar. Niettemin staat vast dat de economische gevolgen van de handelsoorlog voor Canada zwaarder wegen.
Daar komt bij dat Trump en leden van zijn regering beledigingen aan het adres van Canada uiten en doen alsof het geen bestaansrecht heeft als zelfstandig land. Terwijl Trump warme woorden heeft voor de Russische president Vladimir Poetin en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, en president Xi Jinping vorige week in Washington ontving alsof China een trouwe bondgenoot is, noemt hij Canada „een van de slechtste landen ter wereld” en Canadezen „nasty people” die de VS „oplichten”.
De bouw van de Gordie Howe International Bridge kostte 4,5 miljard dollar en werd door Canada betaald.
„Het is gewoon niet te geloven”, zegt Elaine Weeks in Walkerville, een trendy wijk in Windsor. Al haar hele leven voelt de nabijheid van de VS vertrouwd, vertelt ze. Ze herinnert zich haar opwinding als kind toen ze bij het grote warenhuis Hudson in Detroit naar ‘Santa’s Wonderland’ ging, voor een moment op schoot bij de Kerstman. Later ging ze in Detroit winkelen voor nieuwe kleren als het schooljaar begon. „Het was normaal om over te steken en om de grote stad tegenover ons te zien.”
Maar door Trump voelt de nabijheid van Amerika opeens als een bedreiging, vertelt Weeks. Na zijn beëdiging voor zijn tweede termijn maakte ze zich zorgen dat drones de rivier zouden oversteken. „Het is maar een korte afstand, al is Detroit gelukkig een Democratische stad. Maar we zien wat er in Oekraïne aan de hand is”, zegt ze. „Je vraagt je af: hoe kan dit gebeuren?” Sinds februari vorig jaar is Weeks niet naar de VS geweest. „Sommige vrienden gaan wel, dat is hun keuze. Ik zou zelf ook graag gaan, maar ik ga niet. Het is een principekwestie.”
Veel Canadezen ervaren het gedrag van Trump als broederverraad. De buurlanden vochten samen in meerdere oorlogen, meest recentelijk in Afghanistan, waar 158 Canadese militairen omkwamen in naam van de ‘oorlog tegen terrorisme’. Op 11 september 2001 liet Canada honderden vliegtuigen toe die op weg waren naar de VS. Duizenden gestrande reizigers werden opgevangen, veelal bij Canadezen thuis. De twee landen delen grote sportcompetities als de NHL (ijshockey), en in populaire cultuur mengen Canadese sterren zich naadloos met Amerikaanse – zozeer dat hun afkomst soms niet duidelijk is.
Op weinig plekken is die verstrengeling meer merkbaar dan in Windsor, dat een symbiotische relatie heeft met Detroit. Amerikanen en Canadezen bewonderen er ’s zomers gezamenlijk vuurwerk boven de Detroit River. Sportploegen als de Detroit Tigers (honkbal), Lions (Amerikaans voetbal) en Red Wings (ijshockey) rekenen inwoners van Windsor mee als thuissupporters. En de marathon van Detroit voert over de bijna honderd jaar oude Ambassador Bridge tussen de twee steden, en terug door de tunnel.
De belangrijkste economische band is de auto-industrie. Samen met Detroitvormt Windsor het hart van de Noord-Amerikaanse autobranche. „Het productieproces voor auto’s verloopt naadloos, er is geen grens”, zegt Louis Jahn, directeur van Jahn Engineering, een toeleverancier voor de autosector die al 65 jaar actief is, bij het bedrijf op een industrieterrein buiten Windsor. Onderdelen, halffabrikaten en eindproducten steken tot zeven of acht keer de grens over.
Door Canadese toeleveranciers de pas af te snijden, wil de regering-Trump productie naar de VS halen – maar dat werkt niet, betoogt Jahn „Aan beide zijden van de grens heerst frustratie over de barrières die worden opgeworpen, waardoor we niet meer kunnen samenwerken zoals we altijd hebben gedaan.”
Symbool voor de intensieve handel is de Ambassador Bridge. De hangbrug over de Detroit River, die dateert uit 1929, is de drukste grensovergang tussen de twee landen. Jaarlijks passeert zo’n 140 miljard dollar aan goederen de brug. Een onophoudelijke stroom eighteen wheelers bestijgt gestaag de verbinding van vier rijstroken.
Om de almaar groeiende handel te faciliteren is de afgelopen jaren een gloednieuwe brug gebouwd: de Gordie Howe International Bridge, een oogverblindende hangbrug ten westen van de Ambassador. Bijna alles aan de de brug, die in juli werd geopend, is symbolisch voor de vriendschapsbanden. Hij is genoemd naar een legendarische Canadese ijshockeyer die 25 jaar bij de Detroit Red Wings speelde en in de jaren vijftig met die ploeg vier maal de Stanley Cup won. Zijn motto ‘elbows up’ (ellebogen omhoog), een houding ter verdediging tegen agressie van de tegenstander, werd vorig jaar een strijdkreet in Canada – en een informele slogan voor Carneys verkiezingscampagne.
„Het is een schitterende brug”, zegt Keith Brown, een fietser, halverwege het fiets- en wandelpad, waar vlaggen wapperen en de grens is gemarkeerd. „Het is een symbool van hoe geweldig het is om Canadezen als buren te hebben”, zegt Brown, die in Detroit opgroeide. Toen hij 19 was, ging hij met vrienden in Canada drinken: in de VS mag dat pas als je 21 bent. „Het is altijd fijn geweest om te weten dat Canada daar is.”
Dat Trump ruzie zoekt met Canada „slaat nergens op”, meent Brown. „Canadezen zijn berucht om hun vriendelijkheid. Het spijt me ontzettend dat we zo’n poepvlek hebben veroorzaakt.”
De smet daarvan trof dit jaar ook de monumentale brug, na een bouwperiode van acht jaar. Volgens een akkoord uit 2012 betaalde Canada de rekening van ruim 4,5 miljard dollar. Het is de bedoeling dat het die investering terugverdient via tolheffing. Daarna zouden die opbrengsten worden gedeeld met Michigan.
In februari torpedeerde Trump die afspraak: hij wilde een deel van de tolinkomsten voor de VS – of hij zou opening van de brug blokkeren. Achter de interventie, door velen gezien als afpersing, zat volgens mediaberichten corruptie: de eigenaar van de particuliere Ambassador Bridge zou 1 miljoen dollar hebben gedoneerd aan een campagnekas voor Trump. Deze miljardair, Matthew Maroun, zat niet te wachten op concurrentie en belde het Witte Huis.
In juli accepteerde de Canadese regering nieuwe afspraken over de Gordie Howe-brug. De komende vijftien jaar deelt Canada de netto-tolopbrengsten voor de helft met de VS. De herziening was de laatste van meerdere concessies die Carney sinds zijn aantreden aan Trump deed, voordat hij in augustus bedankte voor de handelsdeal. Een gezamenlijke feestelijke openingsceremonie van de nieuwe brug ging niet door.
Een vrachtwagen rijdt vanuit Canada naar de Verenigde Staten over de Gordie Howe International Bridge.
„Dat was niet eerlijk”, zegt Heather Glazer, een fietser uit Detroit, op de brug. „Ik was niet blij met de streken die de VS uithaalden.” Ze fietst met een groepje vrienden richting Windsor. Waar Canadezen er normaal gesproken om bekend staan vaak ‘sorry’ te zeggen, zijn de rollen volgens Glazer nu omgedraaid. „Als ik naar Canada ga, bied ik voortdurend mijn excuses aan.”
Haar fietspartner Joe Elliott wil meer geld in Canada besteden, zegt hij. „De VS en Canada zijn altijd vrienden geweest, en ik denk dat de dag zal komen dat we weer hechte vrienden zijn. Dit is een kleine hobbel, we komen hier wel overheen.”
In Windsor is niet iedereen daar zeker van. „Wanneer de situatie weer enigszins normaal wordt – als dat hopelijk gebeurt – zal het voor mij toch moeilijk zijn om weer naar de VS te gaan”, zegt Elaine Weeks. „Ik weet dat niet elke Amerikaan er hetzelfde over denkt als de MAGA-aanhangers, maar toch denk ik: hoe hebben jullie dit kunnen laten gebeuren?”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie