Finfluencers De Autoriteit Financiële Markten zag afgelopen zomer een sterke toename van misleidende beleggingsinformatie op sociale media. De toezichthouder waarschuwt voor ‘finfluencers’ die beleggingsadvies geven. NRC sprak drie van hen.
Harrison (HStikkytokky) Sullivan, onder andere bekend van de documentaire Manosphere, geeft beleggingsadvies op sociale media.
„Tien regels die jij moet volgen om financieel onafhankelijk te worden”; „Ga weg bij traditionele banken want je geld kan veel beter aan het werk worden gezet”; en „Zo maak je van je kind een miljonair.” Op sociale media vertellen zogeheten finfluencers in close-up, netjes gekleed en met gedragen stem hoe zij beleggen. En belangrijker: hoe jij, de kijker, rijk kunt worden als je hun advies opvolgt.
Dat mag niet, zegt de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze toezichthouder ziet een toename van misleidende beleggings-content op sociale media en publiceerde daarom red flags die moeten waarschuwen tegen malafide praktijken. Hoewel „laagdrempelig” verstrekken van informatie over beleggen is toegestaan, mogen de financiële influencers absoluut geen beleggingsadvies geven, staat op de AFM-site.
De AFM krijgt ook een groeiend aantal meldingen van misleidende beleggingsuitingen op sociale media. De oorzaak ervan is onduidelijk, zegt een woordvoerder. „Het kan komen door een toename in de oplichting, in het aantal finfluencers, maar ook in meer naamsbekendheid van AFM als meldpunt.”
Hoe dan ook: het telefonische meldpunt van de Autoriteit Financiële Markten, drie ochtenden per week geopend, krijgt gemiddeld vijf meldingen per uur binnen. „Dat is alleen over de telefoon. Daarnaast krijgen we mails.”
In reactie daarop publiceerde de AFM een lijst waarschuwingen, de ‘red flags’. Finfluencer Azza Wijnen (33) vindt dat de toezichthouder hiermee goed werk doet.
Wijnen heeft bijna 50.000 volgers op Instagram en TikTok. Ze post filmpjes met titels als „De waarheid over jouw pensioen die bijna niemand kent” en „De regels van je ouders werken niet meer”. Daarnaast is ze de serie Slapend Vermogen begonnen, waarin ze onderzoekt hoe ze haar geld „zo hard mogelijk” voor zich kan laten werken nu ze twee kinderen heeft.
Ze geeft nadrukkelijk geen beleggingsadvies, zegt ze aan de telefoon. „Beleggen is een mooie stap voor vermogensgroei, en dat deel ik op sociale media. Maar ik zeg altijd dat iedereen zijn eigen persoonlijke beleggingsstrategie moet bepalen. Die is afhankelijk van iemands beleggingshorizon, risicobereidheid en persoonlijke doelen. Daar heb ik geen inzicht in.”
Ook finfluencers Nick Blankvoort (26), bekend als Dominique Willem, en Robin Meijer zeggen direct dat ze absoluut geen beleggingsadvies geven. „Daar zijn beleggingsadviseurs voor”, zegt Meijer. „Ik help mensen door te laten zien hoe ik naast mijn werk ook beleg en hoe langetermijnbeleggen er de afgelopen eeuw uitzag. Daar weet ik veel van af.”
Om finfluencers duidelijk te maken wat ze wel en niet mogen, heeft de AFM een webpagina gemaakt met punten waar een financiële influencer zich aan dient te houden. Zo is persoonlijk advies geven verboden, mogen aanbevelingen alleen als die objectief onderbouwd zijn, en moet worden opgepast met aanprijzen van riskante financiële producten. Verder moet de finfluencer niet in zee gaan met financiële ondernemingen die de benodigde vergunning missen en is het finfluencers verboden zich te laten betalen voor het aanbrengen van klanten.
Net als Meijer heeft Blankvoort een baan naast het geven van beleggingstips. In zijn vrije tijd vertelt hij over zijn beleggingsportfolio op Instagram en TikTok. Hij heeft bijna 100.000 volgers. „Mijn aandelenportfolio is inmiddels meer waard dan 100.000 euro, en dit is hoe ik beleg”, kopt een van zijn video’s. Daarnaast biedt Blankvoort in samenwerking met de Duitse bank Trade Republic een spaarrekening aan waar je 3 procent rente op zou krijgen. Ook Wijnen werkt met dat bedrijf.
Omdat beide finfluencers hun volgers niet expliciet aanmoedigen zo’n rekening te openen en Trade Republic een vergunning heeft, vallen ze niet onder de criteria van de red flags. Wel schrijft Blankvoort op Instagram: „Voor iedereen die nog steeds niet spaart met hoge rente (3 procent), hier mijn favoriete spaarrekening!” Daaronder staat dat hij zelf klant is en dat het een samenwerking betreft.
De AFM kan, behalve een dossier opstellen, niet veel met individuele meldingen over finfluencers. „Gedupeerden vragen hun geld bijvoorbeeld terug, maar daar gaan wij niet over.” Wel kan de toezichthouder ‘foute’ platforms verstoren, door openbaar te waarschuwen voor een bedrijf. De woordvoerder noemt de illegale vermogensbeheerder Grinta Invest, waar de AFM vijf jaar geleden openlijk voor waarschuwde.
Finfluencer Mories van de Venne promootte Grinta, bracht beleggers aan en begeleidde beleggers die zich aanmeldden. Dat maakte hem medepleger van illegaal vermogensbeheer. De AFM legde hem een boete van ruim een half miljoen euro op.
Finfluencers zijn geen beleggingsadviseurs, en mogen zich ook niet als zodanig voordoen, benadrukt de woordvoerder. Finfluencer Wijnen beaamt dat: „Het gaat om het zuurverdiende geld van mensen en ik zou nooit zeggen dat ze me moeten kopiëren. Dat is het allerstomste wat je kunt doen.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie