Militair vliegveld Afgelopen weekend werden vijf mannen met bivakmutsen aangehouden naast een militaire basis bij het dorpje Fairford. Was hier min of meer toevallig een bomaanslag verijdeld, of waren de mannen iets heel anders van plan? Eén zekerheid en drie onzekerheden over de zaak.
Gewapende politieagenten bij de militaire basis in Fairford, afgelopen maandag.
Middenin de nacht, onderweg met de auto van een feestje naar huis, stuitte een boerin op een groep mannen. Het waren er acht, misschien tien. Ze droegen bivakmutsen en blokkeerden de weg met drie witte busjes. „We verblindden hen met het grote licht van onze auto. Ze raakten in paniek”, zei ze later tegen nieuwszender Sky News. Sommige mannen renden weg, het weiland in en richting het dorp verderop.
De boerin keerde om en sloeg aan het bellen. Naar het algemene alarmnummer 999 en naar een telefoonnummer van het ministerie van Defensie, dat omwonenden van de militaire basis van de Royal Air Force bij Fairford hadden gekregen om bij verdachte omstandigheden te bellen. „Binnen tien minuten stond overal gewapende politie.”
De luchtvaartbasis in Fairford, gelegen aan de rand van de Cotswolds in Engeland, wordt sinds begin maart gebruikt door de Verenigde Staten voor hun aanvallen op Iran. Met een landingsbaan van ruim 3 kilometer is de basis één van de weinige Europese vliegvelden waar zware bommenwerpers kunnen landen. Al in de dagen vóór het incident hadden omwonenden meer beveiliging gezien rond de basis.
De afgelopen dagen wemelde het van de geruchten over het voorval, dat plaatsvond in de nacht van zaterdag op zondag. Plukjes informatie maakten de verwarring alleen maar groter. Was dit een verijdelde bomaanslag, in opdracht van een vijandige staat? Waren de mannen ‘maar’ een stel brandstofdieven? Hadden de Britse en Amerikaanse inlichtingendiensten hen al in de smiezen? Eén zekerheid en drie onzekerheden over de zaak.
De retoriek van Amerikaanse politici en de verklaringen van hun Britse tegenhangers lopen nogal uit elkaar, terwijl vaststaat dat ze bij dit soort gevoelige zaken informatie met elkaar delen. Zowel de Amerikaanse president Donald Trump als zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio suggereerde dat terroristen zijn weerhouden van het toebrengen van „grote schade” aan de basis, zoals Trump zei. „We weten alles over hen.” Maar er werden geen explosieven in de busjes aangetroffen en de vijf gearresteerde mannen werden op borgtocht vrij gelaten.
De Britse autoriteiten zijn veel terughoudender. Dat is deels een cultureel verschil. Ook juridische overwegingen spelen mee: in het VK gelden strenge beperkingen in rechtszaken voor wat er over een verdachte gezegd of gepubliceerd mag worden. Als te veel informatie naar buiten komt, kan de jury in de zaak bevooroordeeld raken.
Rubio en Trump zeiden dat zij de verdachten nooit op borgtocht hadden vrij gelaten. Klinkt daadkrachtig. Maar ook het VK heeft de wettelijke mogelijkheid om verdachten zonder aanklacht langer vast te houden, puur op verdenking van een terreurdaad. De vrijlating onder voorwaarden was „een beslissing gebaseerd op ervaring en strategie”, zei Laurence Taylor, hoofd van de antiterreureenheid van de Britse politie.
Kort gezegd: we weten het niet. De Britse politie sloeg aan op het incident vanwege „een reeks van informatie”, aldus Taylor dinsdag, dus niet alléén vanwege het toevallige telefoontje van de lokale boerin. Iets vergelijkbaars zei de Britse minister van Defensie Wes Streeting: „Met alle respect, maar zij heeft een onvolledig beeld.”
De aangehouden – en inmiddels op borgtocht vrij gelaten – verdachten zijn mannen van tussen de 23 en 25 jaar oud. Ze zijn allen Brits en komen uit Londen. Hun woningen zijn onderzocht. Hun namen zijn niet bekendgemaakt.
De vraagtekens over hun bedoelingen werden groter toen Britse media dinsdag het nieuwsfeitje brachten dat één van de verdachten zelf het alarmnummer had gebeld, bijna een uur voordat de lokale boerin alarm sloeg. Waarom is onduidelijk, maar dit zou een andere theorie uitsluiten die óók rondgaat: dat de groep bezig was met een soort generale repetitie van een aanslag, en daarom geen explosieven bij zich had.
Volgens de Amerikaanse minister Rubio was duidelijk dat er een „buitenlandse actor” bij betrokken was. Welk land of beweging dat zou zijn, maakte hij niet expliciet. Wel noemde hij bij Fox News Iran als voorbeeld van een land dat „openlijk heeft gedreigd de Amerikaanse belangen wereldwijd aan te vallen”.
De Iraanse ambassade in Londen heeft betrokkenheid ontkend. Maar toen de Britten in maart besloten dat de VS de basis mochten gebruiken voor „defensieve” operaties, had Iran laten weten dat het VK daarmee „medeplichtig” zou zijn aan Amerikaanse oorlogsmisdaden, en dat iedereen die op enige manier deelneemt aan acties tegen Iran „de gevolgen en repercussies” daarvan zou dragen. In juli noemde Iran de Britse militaire bases waar de VS actief zijn zelfs „legitieme doelwitten”.
De Britten bevestigen de stellige lezing van de Amerikanen over buitenlandse betrokkenheid niet. Taylor, van de antiterreureenheid, zegt dat het onderzoek „langs meerdere lijnen” loopt. Eén van de vragen is of de verdachten, bewust of onbewust, voor een buitenlandse mogendheid hebben gehandeld. Er zijn veel gevallen bekend van proxy aanvallen in het VK en andere Europese landen, waarbij bijvoorbeeld Rusland opdracht geeft tot geweld of brandstichting.
Een B-1B-bommenwerper van de Amerikaanse luchtmacht op de RAF-basis Fairford.
Het Britse tijdschrift The Economist wijst erop dat de vijf gearresteerde mannen niet het typische profiel hebben van opgeleide agenten van de Iraanse Revolutionaire Garde. Dat, gecombineerd met het feit dat de verdachten gauw weer zijn vrijgelaten, maakt het niet ondenkbaar dat de veiligheidsdiensten „een groep brandstofdieven hebben aangezien voor iets veel sinisterders”. Brandstofdiefstal komt veel voor in de regio en op de witte busjes waren stickers geplakt met de naam van een verzonnen transportbedrijf: Fuel 2 You.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie