De BBB en de SGP maken de samenwerking bijzonder ingewikkeld. Pro en de vakbonden pakken het slimmer aan en triomferen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De oppositie moest er 218 dagen op wachten, maar deze week volgde dan toch de knieval van het minderheidskabinet. Het is een gebaar dat sinds de beëdiging in februari onvermijdelijk was: de slecht voorbereide en ondoordachte bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn voorlopig van de baan.
De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd en de verlaging van het maximumdagloon (waarop de maximale hoogte van de uitkeringen is gebaseerd) gingen voor de zomer al uit de boeken. Nu sneuvelen ook de verkorting van de duur van de werkloosheidsuitkering en de verlaging van de uitkering van volledig arbeidsongeschikten.
Dat is, al met al, een politieke overgave zonder historisch precedent. Voor geen van de maatregelen was voldoende steun voorhanden in het parlement. De ministerraad is hard met de neus op de feiten gedrukt: als bewindslieden effectief willen regeren, zullen ze zich bij elke voorgestelde maatregel voortaan veel eerder moeten vergewissen van de sfeer in de Kamer. Dat is de politieke realiteit van het experiment met het minderheidskabinet.
Een deel van die realiteit zal met name de VVD rauw op het dak zijn gevallen. Zeven maanden lang hield de regeringscoalitie omwille van de lieve vrede vol dat het zaken wilde doen met het linker- én het rechterdeel van de oppositie. Inmiddels is ook tot de VVD-top doorgedrongen dat de route over rechts nauwelijks begaanbaar is.
JA21 stelt zich doorgaans constructief op, maar de eis van de BBB dat het kabinet het nieuwe stikstofbeleid van tafel haalt, is ook voor de VVD onbespreekbaar. De economische belangen zijn te groot. De SGP compliceert de samenwerking nogal met allerlei immateriële verlangens, zoals de wens dat het abortusrecht wordt ingeperkt. Dat gaat niet werken met een D66-premier in de Trêveszaal.
Het kabinet hoopt nog wel de nieuwe belastingheffing op vermogensrendement te kunnen regelen met het rechterdeel van de Kamer, maar de eerste reacties boden woensdag nog weinig perspectief. JA21 (‘deze vlieger gaat niet op’) en de BBB (‘de jacht op burgers en ondernemers is geopend’) zijn verre van enthousiast. Het is niet uitgesloten dat ook daar uiteindelijk de steven naar links moet.
Pro-leider Jesse Klaver en FNV-voorman Hans Spekman zijn slim samen opgetrokken. Zij lieten zich geen moment uit elkaar spelen, stelden geen onhaalbare eisen en konden dinsdag triomferen.
Spekman laadt daarmee wel een zware verantwoordelijkheid op zich. Met name het vastlopende stelsel voor arbeidsongeschiktheid is wel degelijk aan hervorming toe. Terecht heeft Spekman steeds betoogd dat zoiets niet gaat zonder instemming van werkgevers en werknemers. De premier legt het initiatief nu inderdaad bij hen, maar dat betekent wel dat er komende winter een plan moet komen waarmee het kabinet ook weer wat kan.
Het is nauwelijks voorstelbaar dat dat gaat zonder aanpassingen van de huidige uitkeringsrechten voor werknemers. De compromisbereidheid die Spekman in de afgelopen maanden zo miste bij het kabinet, zal hij uiteindelijk ook in zichzelf moeten vinden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant