Het kabinet-Jetten zakt steeds dieper weg in het begrotingsmoeras. Woensdag bleek dat de vermogenswinstbelasting miljarden euro’s meer kost dan een dag eerder was gemeld. De Tweede Kamer accepteert ook niet dat de kosten op ‘kleine’ spaarders en beleggers worden verhaald.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het optimisme over regeren met een minderheid is er na de eerste dag van de Algemene Financiële Beschouwingen vermoedelijk wel af bij het kabinet. Het Tweede Kamerdebat over de derde begrotingsversie van Jetten & co. verliep allesbehalve crescendo voor D66, VVD en CDA. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) en zijn staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) zaten met bedrukte gezichten in Vak K.
Heinen en Eerenberg presenteerden dinsdagavond nieuwe belastingvoorstellen aan de Tweede Kamer. In hun Kamerbrief ontvouwen ze voor het eerst hoe ze de vermogenswinstbelasting willen financieren. VVD, CDA, de ChristenUnie en de hele rechterflank van de Tweede Kamer zijn vurig voorstander van deze nieuwe variant van de box 3-belasting. Maar de invoering ervan kost miljarden, en dat geld moet ergens vandaan komen.
De Kamerbrief van Heinen en Eerenberg suggereert dat de kosten 10,5 miljard euro bedragen. Maar Pro-Kamerlid Luc Stultiens vertrouwt die kostenberekening niet en vraagt voor aanvang van het debat om een nieuwe financiële tabel. Als die ’s middags arriveert, blijkt de belasting tot en met 2050 minstens 20 miljard euro te kosten. De eerste tabel ging niet verder dan 2031 en liet de verliezen in de decennia erna niet zien.
De nieuwe cijfers onthullen ook dat het kabinet deze kosten maar gedeeltelijk financiert. Er resteert een ongedekte cheque van 7,7 miljard euro, maar dat begrotingsgat valt pas na deze kabinetsperiode.
Het kabinet haalt een boekhoudkundige truc uit om de kosten van de vermogenswinstbelasting in de eerste jaren te maskeren. Die truc bestaat uit een tijdelijke verlaging van het tarief in box 2, de belasting op privévermogen van ondernemers.
Directeur-grootaandeelhouders zullen de komende jaren meer vermogen aan zichzelf uitkeren om van de tariefsverlaging te profiteren, waardoor de inkomsten uit de box 2-belasting tijdelijk hoger zullen liggen.
Maar deze boekhoudtruc leidt niet tot hogere belastinginkomsten op lange termijn, slechts tot het naar voren halen daarvan. Per saldo kost de tariefverlaging meer dan hij oplevert. De derving bedraagt 1,7 miljard euro. Dat Heinen en Eerenberg dit presenteren als een manier om de vermogenswinstbelasting te financieren, is dus misleidend.
Het voordeel van de vermogenswinstbelasting (ruim 20 miljard euro) en de tariefsverlaging in box 2 (1,7 miljard euro) komt grotendeels terecht bij de meest vermogende Nederlanders: grootaandeelhouders van bedrijven, hun erfgenamen, grote vastgoedbeleggers en particulieren met een effectenportefeuille met een waarde van meerdere tonnen of miljoenen.
Spaarders profiteren niet van een vermogenswinstbelasting, maar het kabinet wentelt de kosten wel deels op hen af. Vanaf 2028 gaat de box 3-belasting voor particulieren met een spaar- of beleggingsvermogen vanaf circa 60 duizend euro omhoog, staat in het voorstel van Heinen en Eerenberg.
Minder vermogenden moeten in de kabinetsplannen dus bloeden om rijkere mensen lastenverlichting te geven. Dat staat de Tweede Kamer niet aan, blijkt woensdag tijdens het debat. Dezelfde rechtse partijen die voorstander zijn van een vermogenswinstbelasting, willen niet dat ‘kleine spaarders en beleggers’ voor de kosten opdraaien.
Hierbij moet worden aangetekend dat slechts 20 tot 30 procent van de Nederlanders belasting betalen in box 3 (en dus minstens 60 duizend euro aan spaargeld of andere banktegoeden bezitten). Als politici beweren dat ‘kleine spaarders en beleggers’ te veel box 3-belasting betalen, geldt dus het voorbehoud dat echt kleine spaarders en beleggers helemaal geen belasting over hun vermogen verschuldigd zijn. Een klein vermogen blijft namelijk onder de heffingsvrije drempel.
Tijdens het Kamerdebat wordt duidelijk dat onder andere JA21 en de SGP, twee partijen van wie de steun onontbeerlijk is om de belastingplannen van het kabinet aan een meerderheid te helpen, de belastingverhoging voor de ‘armste’ belastingplichtigen in box 3 niet accepteren. SGP’er André Flach: ‘Deze belastingverhoging grenst aan onbehoorlijk bestuur.’
Op steun van de linkerzijde voor het belastingplan hoeft het kabinet al helemaal niet te rekenen. Pro en Volt beloven de begroting van het ministerie van Sociale Zaken te steunen, omdat het kabinet 2,4 miljard euro bezuinigingen op de sociale zekerheid heeft geschrapt. Maar Stultiens wilde zich woensdag niet committeren aan steun voor andere departementale begrotingen.
Het belastingplan gaat er sowieso niet in bij Pro, omdat daar een forse verhoging van de inkomstenbelasting in zit. Pro wil lagere belastingen voor werkenden en hogere belastingen op vermogen, en aan die eis heeft het kabinet volgens Stultiens niet voldaan.
Ook deze nieuwe begrotingsvoorstellen versmaadt de oppositie dus. Dat betekent dat de drie coalitiepartijen nóg meer offers moeten brengen. VVD-Kamerlid Wendy van Eijk en CDA’er Inge van Dijk maakten al tijdens het debat terugtrekkende bewegingen. Zij zeiden bij nader inzien ook niet gelukkig te zijn met de belastingverhoging voor ‘kleine’ spaarders en beleggers.
De door een grote Kamermeerderheid begeerde, maar peperdure vermogenswinstbelasting moet dus op een andere manier gefinancierd worden. Maar hoe? Veel opties zijn er niet.
De VVD wil nog steeds niet tornen aan de hypotheekrenteaftrek en de erf- en schenkbelasting, bevestigde Van Eijk tijdens het debat. Van hogere winstbelastingen voor bedrijven zijn de rechtse fracties ook geen fan. De inkomstenbelasting verder verhogen is desastreus voor de koopkracht, dus dat is politiek evenmin aantrekkelijk.
Heinen en Eerenberg zullen donderdag al hun creativiteit moeten aanspreken om weer een nieuwe oplossing te bedenken nu driemaal nog geen scheepsrecht is. André Flach vatte de toestand kernachtig samen: ‘Het kabinet heeft weer een rondje getaxied, maar van vliegen komt het nog niet echt.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant