is televisierecensent voor de Volkskrant.
In het eerste seizoen van Tokidoki (2018, VPRO), haar fantastische serie over Japan, bezocht Paulien Cornelisse de ‘windtelefoon’: een ouderwetse telefooncel, in een idyllische tuin op een heuvel bij het kuststadje Ōtsuchi. Mensen uit de buurt komen daar om met hun overleden dierbaren te bellen, om zo hun herinneringen levend te houden.
‘Natuurlijk denk ik bij zo’n windtelefoon: hoe zal ik herinnerd worden?’, mijmerde Cornelisse na het bezoek. ‘Ik ben daar meestal niet zo mee bezig. Ik wil nu vooral goed doen voor de mensen om mij heen, een goede moeder zijn. En als ik oud word – wat ik natuurlijk wel hoop – dan wil ik bezig blijven met dingen maken. Ik denk dat dat uiteindelijk de enige manier is om om te gaan met het feit dat het leven eindig is.’
Woensdag, na het nieuws dat Cornelisse op 50-jarige leeftijd is overleden, was het onmogelijk om dit terug te kijken zonder een brok in de keel. De aflevering ging over het Japanse begrip ‘mono no aware’, dat bijna onvertaalbaar is, maar volgens Cornelisse ongeveer betekent: ‘Niets is blijvend, en dat is droevig en vrolijk tegelijk.’
Voor nu overheerst het eerste. Ook aan tafel bij Eva hield niemand het droog. Eva Jinek herinnerde zich Cornelisse als ‘een extreem creatief mens met een oorspronkelijke geest’. Actrice en schrijver Maike Meijer vertelde dat ze van Cornelisse, die ze goed heeft gekend, heeft geleerd om oog te hebben voor het kleine en altijd verwonderd te blijven. ‘En als zij iets zei, dacht ik altijd: ik wilde dat ik het zo kon zeggen.’
Cornelisse ging – zoals ze wilde – tot het einde door met ‘dingen maken’. Het achtuurjournaal toonde beelden van haar voorpaginacolumn in de Volkskrant van vorige week maandag, waarin ze het woord ‘apegapen’ besprak. Bij Pauw & de Wit vertelde hoofdredacteur Pieter Klok dat hij en Cornelisse allebei niet durfden uit te spreken dat dit haar laatste stukje zou zijn.
Ook zijn er de komende weken nog vele afleveringen van De slimste mens te zien, met Cornelisse als jury. De aflevering van woensdag werd in overleg met haar familie vervangen door haar theatershow Maar ondertussen.
Schrijver Bibi Roos, die ook aanschoof bij Eva, leerde haar kennen tijdens het vorige seizoen van De Slimste. Ze vertelde hoe oprecht de interesse van Cornelisse in haar was: ook na de opnames kreeg ze nog lieve appjes van haar. ‘Zij maakt op iedereen die haar heeft ontmoet een blijvende indruk’, zei Roos.
Dat geldt ook voor wie haar niet heeft ontmoet. Zie alleen al de open houding waarmee ze in Tokidoki Japan verkende; hoe nieuwsgierig én respectvol ze luisterde naar de vrouw die de huizen in haar spookdorp vol levensgrote poppen zet, of naar de hoogbejaarde ingenieur die wegkwijnt in zijn rommelige kamer. Cornelisse was iemand met wie je ook op afstand, als kijker en lezer, een beetje bevriend raakte. Het is dan ook moeilijk voorstelbaar hoe haar overlijden moet zijn voor de mensen die daadwerkelijk dicht bij haar stonden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant