Netbeheerder Liander heeft steeds meer moeite om grond te vinden voor de bouw van elektriciteitsstations. Tot 2035 moeten er daarvan tweehonderd worden gebouwd. Ook andere netbeheerders worstelen hiermee. ‘Zonder grond kunnen we domweg niet uitbreiden.’
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Deze stations vormen de afritten van de Nederlandse stroomsnelwegen en bezorgen elektriciteit vanuit het hoogspanningsnet bij fabrieken, kantoren en woonwijken. De komende jaren zijn er vele tientallen van deze bouwwerken nodig om in de verwachte groeiende vraag naar elektriciteit te voorzien.
Ook grond voor het leggen van kabels en voor de aanleg van kleinere elektriciteitshuisjes is steeds lastiger te verkrijgen, constateert Liander, dat vreest voor een nieuwe rem op de energietransitie. Volgens Huibert Baud, directeur Klant & Ontwerp bij Liander en verantwoordelijk voor grondaankoop, is sprake van een structureel probleem met grote gevolgen: ‘Zonder grond kunnen we domweg niet uitbreiden.’
Het probleem maakt het volgens Liander lastiger de files op het stroomnet op te lossen en is mede een gevolg van de steeds grotere druk op de schaarse ruimte in Nederland. Gemeenten zijn vaak van goede wil bij het vinden van bouwlocaties, stelt de netbeheerder, maar lokale bestuurders weten niet altijd weerstand te bieden aan druk van inwoners die stellen hinder te ondervinden van de komst van een onderstation in hun buurt.
Het gebeurt hierdoor geregeld dat na een lange zoektocht en proceduregang de bouw alsnog afketst. Zo torpedeerden de gemeenteraad en het college van Noordwijk eind vorig jaar de bouw van een onderstation waarvan de plannen al in een vergevorderd stadium waren. Omwonenden en betrokkenen van een lokale kinderboerderij die moest wijken voor het bouwwerk, hadden met succes protest aangetekend bij lokale bestuurders.
Liander zegt de bezwaren te begrijpen, maar dit was volgens de netbeheerder de enige geschikte plaats voor het onderstation. Alternatieven zijn vaak niet voorhanden, doordat ogenschijnlijk braakliggende grond vaak een andere bestemming heeft, of dat andere factoren ertoe leiden dat de bouw van een elektriciteitsstation niet altijd mogelijk is. Door de afwijzing op het laatste moment moest in Noordwijk een nieuwe zoektocht worden opgetuigd, waardoor de uitvoering jaren vertraging heeft opgelopen, aldus de netbeheerder.
‘Je ziet geregeld dat individuele bezwaren van omwonenden en getroffenen worden afgewogen tegen een groter publiek belang, zoals woningbouw en de energietransitie’, aldus Baud. Het belang daarvan blijft vaak lange tijd onzichtbaar, tot er drastische maatregelen nodig zijn, zoals de totale aansluitstop die afgelopen zomer in Utrecht werd aangekondigd. Ook die is deels het gevolg van een jarenlange vergeefse zoektocht naar een locatie voor een transformatorstation van hoogspanningsbeheerder Tennet.
Ook netbeheerder Enexis zegt te worstelen met dit probleem. ‘De zoektocht naar grond vormt voor ons een van de knelpunten in het versnellen van de uitbreiding van het elektriciteitsnet’, aldus een woordvoerder. ‘Al zijn er regionale verschillen. Op sommige plekken gaat het goed, op andere is het lastiger.’
Gemiddeld kost het Enexis vier jaar om grond voor een bouwlocatie aan te kopen. Deze netbeheerder moet de komende jaren eveneens honderden middenspanningstations bouwen.
Ook Netbeheer Nederland stelt dat het vinden van geschikte ruimte een belemmerende factor is in de uitbreiding van het energienet. ‘De maatschappelijke wens voor energie, of dat nu elektriciteit, warmte, waterstof of groen gas is, is heel groot. Daar moet dan wel in voldoende mate infrastructuur voor zijn en dat vraagt nu eenmaal ruimte’, aldus een woordvoerder. ‘Ons advies is: neem bij alle nieuwbouw de infrastructuur als basis.’
Een bijkomende uitdaging is dat netbeheerders worden geconfronteerd met grondspeculatie. Vanwege de schaarste van geschikte bouwlocaties vragen grondeigenaren geregeld extreme prijzen. ‘Hierdoor moet soms meer worden betaald dan vanuit maatschappelijk oogpunt acceptabel is’, schetst Baud van Liander. Sinds een paar jaar begint de netbeheerder daarom direct een onteigeningsprocedure zodra een geschikte bouwlocatie is gevonden, maar deze procedure vertraagt het proces ook.
De netbeheerder benadrukt dat ‘zorgvuldige besluitvorming noodzakelijk is’. Hij zegt blij te zijn met voorstellen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om grondverwerving te versnellen, en roept op de voorstellen snel om te zetten in concreet beleid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant