Bondscoach Xavi Hernández vertelt de spelers van Oranje vanavond pas zo'n anderhalf uur voor de aftrap tegen Griekenland of ze in de basis staan. Wat doet dit "Spaanse" psychologische trucje met de Oranjespelers? "Ik lette minder op als ik niet speelde."
Zijn club Valencia speelde in 2010 tegen Manchester United in de Champions League. Toch was Hedwiges Maduro niet zo scherp als normaal. In de dagen ervoor had hij immers al begrepen dat hij niet zou gaan spelen.
Maduro was dan ook verbaasd toen hij trainer Unai Emery anderhalf uur voor de wedstrijd bij het bekendmaken van de opstelling toch zijn naam hoorde noemen. "Stond ik toch in de basis", zegt Maduro lachend. "Shit, dacht ik. Ik had de focus niet echt, minder wedstrijdspanning, omdat ik al wist dat ik niet zou gaan starten."
Juist dat wil Xavi voorkomen met zijn aanpak om pas vlak voor de wedstrijd de opstelling bekend te maken. Het is een trendbreuk bij Oranje. Voorganger Ronald Koeman gaf zijn spelers vaak vroeg duidelijkheid en Louis van Gaal deed als bondscoach hetzelfde, zodat spelers konden "imagineren", ofwel de wedstrijd al in hun hoofd spelen.
Xavi doet het anders, ingegeven vanuit zijn tijd als speler. "Als ik als speler op maandag de opstelling al wist, voelde ik me minder toegewijd aan het team op de training", zei de voormalige middenvelder van FC Barcelona recent.
Sportpsycholoog Joost Pluijms denkt dat Xavi het als een manier gebruikt om zijn hele spelersgroep scherp te houden richting de wedstrijd. "Door de opstelling laat bekend te maken, denken alle spelers tot vlak voor de wedstrijd dat ze kunnen gaan spelen", zegt Pluijms.
Sportpsycholoog Paul van Zwam sluit zich daarbij aan. Hij ziet het als een manier van Xavi om zijn spelers het gevoel te geven dat "iedereen gelijk is". "En het achterliggende doel daarvan kan zijn om alle spelers alert en gemotiveerd te houden tijdens de hele interlandperiode", zegt Van Zwam.
De een vindt dat prettiger dan de ander. Micky van de Ven vertelde recent op een persconferentie dat hij het fijner vindt om van tevoren te weten of hij start. "Eerder weten of je gaat spelen geeft meer tijd voor specifieke voorbereiding", zegt Pluijms. "Maar ook meer tijd voor teleurstelling, twijfelen of piekeren."
Volgens Pluijms is er geen ideaal moment om een opstelling bekend te maken. "Belangrijk is dat onzekerheid over de opstelling niet hetzelfde is als onduidelijkheid. Je kunt weinig zekerheid hebben over de opstelling, maar toch duidelijkheid ervaren vanwege de manier waarop de coach werkt. Als het proces duidelijk is, kan iedereen zich daarbij neerleggen."
Weten dat je niet gaat spelen, werkt in ieder geval niet motiverend, zegt Maduro. "Ik trainde anders als ik wist dat ik niet ging spelen. En ik lette minder op bij de teambespreking."
Volgens de achttienvoudig Oranje-international is het een "typisch Spaans trucje" om de opstelling laat bekend te maken. Spaanse topcoaches als Luis Enrique en Josep Guardiola hanteren naar verluidt dezelfde werkwijze. Virgil van Dijk vertelde vorige week dat ook zijn Spaanse coach Andoni Iraola dat bij Liverpool doet.
Maar volgens Maduro voelen spelers vaak al wel aan of ze gaan spelen. Dat maakte de voormalige middenvelder zelf mee bij Oranje onder Marco van Basten en Bert van Marwijk.
"Dan deden we een dag voor de wedstrijd een tactische training en hadden Wesley Sneijder, Mark van Bommel en Phillip Cocu een hesje aan. Ik zat in het team dat de tegenstanders moest nabootsen. Dan waren wij bijvoorbeeld San Marino, dat in 5-4-1 zou spelen. En dan mochten we niet naar voren spelen… Dan ontstaat er een directe scheiding tussen basis en bank. Dat is niet goed voor de motivatie."
Xavi maakt ook uitzonderingen. Mexx Meerdink vertelde zondag na de wedstrijd tegen Servië (1-2-zege), waarin hij als basisdebutant twee keer scoorde, dat hij een dag voor de wedstrijd al wist dat hij mocht starten.
Volgens Pluijms kan maatwerk in bepaalde gevallen goed zijn, zoals bij Van de Ven. "De een heeft meer behoefte aan duidelijkheid dan de ander. Aan de andere kant is het de kracht van topsporters om snel te kunnen schakelen."
"Je kunt spelers op deze manier ook leren om te gaan met de onzekerheid die bij topsport hoort", voegt Van Zwam toe. "Het belangrijkste is dat de spelers begrijpen waaróm je het doet. Het moet onderdeel zijn van een bredere denkwijze. Dan wordt het ook eerder geaccepteerd."
Zeker nu kan het interessant zijn voor Xavi. De start van de periode onder de Spaanse bondscoach biedt spelers de kans om opnieuw voor hun kans te gaan. "Er moet bij Oranje een nieuwe hiërarchie ontstaan. Iedereen ruikt zijn kans", zegt Pluijms.
"Zo'n nieuwe fase geeft de staf veel informatie. Hoe reageert een speler als hij start of juist niet? Het is een interessante fase. De late bekendmaking past daar goed bij."
Source: Nu.nl sport