Kaping Israël Een vliegtuig vol Israëliërs landde woensdag veilig in Saoedi-Arabië nadat een piloot een collega neergestoken had. Het motief van de dader was woensdagavond nog niet duidelijk, al spraken Israëlische ministers al van een jihadistische aanslag.
Passagiers van vlucht FZ 1073 van FlyDubai op het Prins Sultan bin Abdulaziz-vliegveld in Tabuk.
Ineens kantelt het toestel scherp naar beneden en belandt het in een tollende duikvlucht. Er wordt geschreeuwd: „Steekpartij, steekpartij, bloed, bloed!” Passagiers vertellen later dat ze schietgebedjes opzegden, omdat ze niet verwachtten dat ze het zouden overleven. Maar uiteindelijk stappen de ongeveer 180 inzittenden, vrijwel allen Israëlisch, woensdag ongeschonden uit op een vliegveld in de Saoedische stad Tabuk.
De duikvlucht van het lijntoestel van FlyDubai, dat onderweg was van de Verenigde Arabische Emiraten naar Israël, volgde op een steekpartij in de cockpit. Een van de piloten stak een collega-piloot neer. De Israëlische krant Haaretz meldt dat de veronderstelde dader uit Oman komt en de copiloot uit India.
De dader werd overmeesterd door een groepje mensen – de Israëlische premier Benjamin Netanyahu sprak woensdagmiddag over een „bemanningslid en een passagier”. In het vliegtuig waren piloten aanwezig die niet aan het werk waren. Zij wisten het toestel veilig aan de grond te krijgen.
Het motief voor de daad was woensdagavond nog niet duidelijk. Israël behandelt het voorval als een terreurincident; volgens premier Benjamin Netanyahu was de piloot klaarblijkelijk van plan om het toestel in Israël te laten crashen. Hoewel de situatie nog onderzocht wordt, spraken extreemrechtse Israëlische ministers al van een jihadistische aanslag.
Enkele inzittenden zeiden tegen Israëlische media dat ze moesten denken aan 11 september 2001, toen passagiers de terroristen in United Airlines-vlucht 93 overmeesterden. Dat vliegtuig stortte neer, waarbij iedereen omkwam; wel wisten de inzittenden met hun actie te verhinderen dat het vliegtuig zich in een gebouw in Washington DC zou boren – het vermoedelijke doel van de kapers was het Witte Huis of het Capitool.
Wanneer er een vliegtuig vol Israëliërs gekaapt wordt, gaan de gedachten ook terug naar de periode tussen eind jaren zestig en de jaren negentig, toen Palestijnse militanten 22 keer deze tactiek hanteerden in hun strijd tegen Israël. Enkele van deze kapingen kregen een plek in het collectieve geheugen, zoals Operatie Entebbe in 1976, waarbij het Israëlische leger in Oeganda vrijwel alle passagiers van een gekaapt toestel levend naar huis wist te krijgen (maar waarbij Yoni Netanyahu, broer van de latere premier, sneuvelde).
Sinds de grootschalige Hamas-aanval van drie jaar geleden zijn Israëliërs elke dag bezig met veiligheid. Een dag voor de kaping waarschuwde Netanyahu nog dat „onze vijanden in de aanloop naar de verkiezingen zullen proberen ons aan te vallen”. Die verkiezingen zijn op 27 oktober. Volgens zijn critici probeert de premier met dit soort waarschuwingen angst te zaaien en de aandacht van andere problemen af te leiden.
Het is niet zeker of de piloot woensdag een terroristisch doel had. Een tweede theorie die onderzocht wordt is of hij zelfmoord wilde plegen, waarbij hij alle inzittenden met zich mee het graf in wilde slepen. In dat geval zou de situatie doen denken aan de piloot van luchtvaartmaatschappij Germanwings die zijn toestel in 2015 in de Franse Alpen boorde, waarbij alle honderdvijftig inzittenden omkwamen.
Het incident met het FlyDubai-vliegtuig gebeurde woensdag om 8.21 uur lokale tijd (7.21 uur in Nederland), een uur voor de geplande landing in Israël. Boven Saoedi-Arabië begon het toestel plotseling aan een scherpe duikvlucht, waarbij het in een tollende beweging naar beneden ging. In minder dan twee minuten daalde het van 10,3 kilometer naar 4,9 kilometer. Geïnterviewde passagiers zeggen in Israëlische media dat alle lichten en het multimediasysteem uitvielen.
Volgens de ooggetuigen drong een klein groepje passagiers de cockpit binnen. Op X verscheen een video waarin een bebloede passagier in het Hebreeuws zegt: „We hebben zojuist de kapers overmeesterd. We zijn bezig met de landing.” Op de achtergrond is zichtbaar dat een bebloede piloot verzorgd wordt. NRC heeft de video geverifieerd.
Post op X van een passagier. De video is geverifieerd door NRC
Het toestel gaf twee noodsignalen af: een algemene en een code die op een kaping wijst. Tijdens de scherpe daling betrad het vliegtuig even het Jordaanse luchtruim, om vervolgens naar dat van Saoedi-Arabië terug te keren. Na het incident in de cockpit bleef het vliegtuig nog een klein uur in de lucht.
Het Prins Sultan bin Abdulaziz-vliegveld in Tabuk, een stad in het noordwesten van Saoedi-Arabië, ontving een verzoek voor een noodlanding. De piloot en copiloot werden in het ziekenhuis opgenomen.
De route tussen de Emiraten en Israël is veelgebruikt, met zo’n tien vluchten per dag. De twee landen onderhouden sinds 2020 diplomatieke banden. Eerder dit jaar stuurde Israël het luchtverdedigingssysteem Iron Dome naar de Emiraten toen ze onder Iraans vuur kwamen te liggen. Honderdduizenden Israëliërs weten het land te vinden voor zakenreizen en vakanties.
De in Israëlische media geciteerde ooggetuigen waren zeer te spreken over de behandeling op de luchthaven van Tabuk. De Saoediërs hadden onder meer een lunch, koffie en medische zorg voor hen geregeld. Woensdagavond werden alle passagiers naar Israël gevlogen, in een ander toestel van FlyDubai. De aankomst van de passagiers in Tel Aviv verliep met veel vlagvertoon en werd live op televisie uitgezonden.
De band tussen Saoedi-Arabië en Israël is niet al te vijandig. Hoewel het Saoedische volk grote moeite heeft met de manier waarop Israël de Palestijnen behandelt, voerden de twee regeringen afgelopen jaren gesprekken over ‘normalisatie’ van de verhoudingen. Die gesprekken liepen spaak na de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie