Voor mannen met kanker aan de penis bestaat al tientallen jaren de mogelijkheid van een eikelreconstructie. Nu is er ook een behandeling voor vrouwen van wie de clitoris door kanker werd aangetast. ‘Wij dachten: waarom hebben we dit niet eerder bedacht!’
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Het was een patiënte die ze op het spoor zette. Was het mogelijk haar clitoris te reconstrueren, die verwijderd was tijdens een operatie om haar vulvakanker te behandelen?
Zou dat kunnen? Hoe zou dat kunnen? Gynaecologisch oncoloog Mieke ten Eikelder en plastisch chirurg Tim Nijhuis van het Radboudumc in Nijmegen, die al jaren samen vrouwen met vulvakanker opereren, gingen met die vragen aan de slag en hebben inmiddels bij 27 vrouwen een hersteloperatie uitgevoerd. Ze maakten hun resultaten woensdag bekend en publiceerden erover in het vakblad Gynecologic Oncology.
Hoe reconstrueer je een clitoris?
Nijhuis: ‘Zodra de tumor verwijderd is, worden de zenuwbundels losgemaakt en verschoven zodat een nieuw topje van de clitoris ontstaat. Vroeger werd de wond dichtgemaakt en werd de clitoris bedekt met huid. Nu nemen we een stukje wangslijmvlies om dat nieuwe topje te bedekken. Wangslijmvlies lijkt op het slijmvlies van de vulva. Omdat we samen opereren duurt de operatie maar zo’n 15 minuten langer. Terwijl Mieke de tumor opereert, neem ik het slijmvlies uit de mond.’
Ten Eikelder: ‘Het topje van de clitoris bestaat uit misschien wel duizend zenuwuiteinden die uit twee grote zenuwen groeien. Als we dat bedekken, groeien de zenuwen weer uit, er komen nieuwe vertakkingen. In het begin voelt het anders, maar dat verandert na drie tot zes maanden en dan is vaak ook weer een orgasme mogelijk. Na ongeveer een jaar is het eindresultaat bereikt.’
Hoe gaat het nu met de vrouwen die jullie zo hebben behandeld?
Ten Eikelder: ‘Van de 27 zijn er 23 langer dan een half jaar geleden geopereerd. Elf van hen voelen hetzelfde als voor de operatie. Zeven zeggen dat er iets meer moet gebeuren, maar dat een orgasme wel lukt. En drie zijn zoveel gevoeliger geworden dat ze sneller een orgasme bereiken.’
Hoe vaak komt vulvakanker voor?
Nijhuis: ‘In Nederland krijgen 450 vrouwen per jaar vulvakanker. Bij 120 tot 150 zit de tumor op of in het gebied van de clitoris.’
Is dit de eerste methode om de clitoris te reconstrueren?
Nijhuis: ‘Voor zover wij weten wel. We zijn in elk geval de eersten die het hebben toegepast in zo’n grote serie, met goed resultaat. De technieken die we gebruiken zijn niet nieuw, het wangslijmvlies wordt bijvoorbeeld ook gebruikt voor herstel van de neusbodem of de eikel. Maar deze serie is vernieuwend.’
Ten Eikelder: ‘We merken dat er veel belangstelling uit het buitenland is. Vorige week hebben we een operatie begeleid in Londen, nadat de behandelaars eerst bij ons waren komen kijken hoe wij het doen.’
Mannen met kanker konden al in 1987 terecht voor een hersteloperatie van de penis. Waarom heeft het veertig jaar geduurd voor iemand naar vrouwen omkeek?
Ten Eikelder: ‘Wij dachten ook, toen onze patiënte ernaar vroeg: waarom hebben we dit niet eerder bedacht!’
Nijhuis: ‘Het is een thema dat nu makkelijker bespreekbaar is dan vroeger. Het werd niet voor niets de schaamstreek genoemd.’
Ten Eikelder: ‘In het verleden werd bij kanker de hele vulva weggehaald! Vijfentwintig, dertig jaar geleden wisten we al dat dat niet nodig was, tegenwoordig wordt veel minder ruim gesneden. Maar toch heeft niemand ooit gedacht dat een clitorisreconstructie ook kan. Medisch onderzoek richt zich nog steeds vooral op mannen.’
Is een eikelreconstructie misschien ook een eenvoudigere operatie?
Nijhuis: ‘Een tumor bij de penis beslaat vaak een kleiner gebied en de zenuwen zijn makkelijker bereikbaar. Voor een clitorisreconstructie moet je meer de diepte in. Ik doe ook geslachtsveranderende operaties. Daardoor leer je de anatomie goed kennen, omdat je de zenuwen van de clitoris moet opzoeken bij het maken van een penis.’
Hoe gaat het nu verder?
Ten Eikelder: ‘We hebben een subsidie van een half miljoen gekregen van het KWF. Daarmee kunnen we gynaecologisch oncologen en plastisch chirurgen in de acht andere ziekenhuizen die vulvakanker behandelen deze techniek aanleren. Het blijft een kleine groep vrouwen, dus meer onderzoek is nodig om de resultaten beter te kunnen beoordelen.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant