Sinds de aanslagen van 11 september 2001 zijn cockpits van vliegtuigen tijdens een vlucht moeilijk binnen te dringen. Maar een piloot kan zelf ook een gevaar vormen. Dat blijkt wel uit de verijdelde aanslag op een vlucht van Flydubai.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Tijdens een vlucht van Flydubai stak de copiloot de gezagvoerder woensdag neer met een mes. De gewonde piloot slaagde er nog in om de deur van de cockpit te openen, waarna passagiers de dader overmeesterden. Twee piloten die in burgerkleding meevlogen, konden het vliegtuig in Saoedi-Arabië aan de grond zetten. Het motief van de copiloot is onduidelijk.
Volgens Joris Melkert, luchtvaartingenieur aan de TU Delft, is een incident waarbij het gevaar uit de cockpit komt heel zeldzaam. Na 9/11 werden achtergrondscreenings van piloten strenger en lag de focus op het beveiligen van cockpits tegen gevaar vanuit de vliegtuigcabine.
‘Het werd verplicht om een gepantserde deur naar de cockpit te hebben die altijd dicht is tijdens de vlucht, en niet zomaar open kan.’ Zulke deuren kunnen alleen van binnen worden opengemaakt, en van buiten met een code. ‘Maar ook als de cabinebemanning de code invoert om de deur te openen, heeft een piloot 30 seconden om ervoor te kiezen de deur gesloten te houden.’
Dat gebeurde in 2015, toen een Germanwings-piloot een zelfmoordaanslag pleegde. Toen de piloot de cockpit verliet, vermoedelijk om gebruik te maken van het toilet, nam de copiloot de controle van het toestel over. Niemand kon van buitenaf bij de cockpit toen de piloot het toestel bewust tegen een bergwand in de Franse Alpen vloog. Alle 150 inzittenden kwamen om.
Sindsdien zijn geestelijke gezondheidstests voor piloten op Europees niveau nog strenger geworden. Marjolein Deege, luchtvaartgeneeskundige bij de vliegmedische keuringspraktijk Airlein Medical, verricht wel duizend keuringen van piloten per jaar. Piloten van passagiersvliegtuigen worden al voor ze beginnen aan hun opleiding medisch gekeurd op fysiek en psychologisch niveau, legt ze uit.
Als ze eenmaal piloot zijn, worden piloten jaarlijks gecontroleerd: op hogere leeftijd zelfs meerdere keren per jaar. Vanaf hun zestigste worden ze minstens twee keer per jaar gekeurd.
In het uiterste geval kan de arts ervoor kiezen om het medische certificaat van de piloot af te nemen, waardoor diegene niet meer kan vliegen. Zo’n geestelijke screening zal waarschijnlijk niet aantonen of iemand extremistische denkbeelden heeft, die mogelijk een rol speelden bij de vlucht van Flydubai. ‘Zo’n iemand zal nooit het achterste van zijn tong laten zien’, aldus Deege.
De toegang tot cockpits makkelijker maken, is volgens Melkert geen optie om problemen te voorkomen. Hij verwacht dat toekomstige vliegtuigen zelfs een ‘dubbele barrière’ krijgen, die ervoor zorgt dat niemand de cockpit in kan, ook niet als een van de piloten de cockpit even moet verlaten om bijvoorbeeld naar het toilet te gaan.
De luchtvaartingenieur: ‘Nu staat er vaak even iemand van de bemanning bij de cockpit als een soort uitsmijter, of er wordt een karretje voor de ingang geschoven.’ In de Verenigde Staten moet elk nieuw vliegtuig dat wordt geproduceerd al zo’n dubbele barrière hebben.
Volgens Melkert is het daarom ontzettend moeilijk om een incident te voorkomen. ‘Je kunt niets anders doen dan een piloot goed screenen’, zegt hij. Het is onduidelijk hoe de Flydubai-copiloot een mes mee heeft kunnen nemen, ondanks veiligheidschecks op het vliegveld. De luchtvaartmaatschappij wilde geen vragen van persbureau Reuters beantwoorden over haar achtergrondscreenings.
‘Als iemand slechte bedoelingen heeft, kan die ook zonder wapen gevaarlijk zijn’, zegt Melkert. Dat beaamt Deege. ‘Incidenten waarbij piloten rare dingen doen in de cockpit kun je niet helemaal voorkomen. Het systeem is erop gericht dat de kans zo klein mogelijk is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant