Lezersbrieven U schreef ons over de roman van Thélyson Orélien, religieuze vieringen en clichés rondom Kapellenaren.
Pas op, bij het schrijven van deze tekst is gebruik gemaakt van AI. Ik heb weliswaar de ideeën bedacht, de opzet gemaakt, de prompts geschreven, de correcties doorgevoerd en de eindversie goedgekeurd, toch zijn veel van de letters door een algoritme gezet. En dat brengt me bij Thélyson Orélien. Er is veel ophef rondom deze Canadese schrijver. Zijn roman C’était ça ou mourir stond op longlist voor prestigieuze prijzen zoals de Prix Goncourt, totdat een anoniem X-account beweerde dat detectietool Pangram het boek voor honderd procent als AI-geschreven aanwees. Orélien ontkent dit. Zijn Franse uitgever staat achter hem. De prijscommissie verwijderde hem van de longlist. Ik wil me hier niet mengen in de discussie of hij het wel of niet heeft gedaan, ik wil er iets anders over zeggen. Stel dat Orélien wél AI heeft gebruikt, is hij dan inderdaad niet de auteur van C’était ça ou mourir?
Pangram claimt dat het boek 100 procent door AI is geschreven. Dat kan natuurlijk niet. Het boek vertelt het verhaal van een Haïtiaanse migrant die via Latijns-Amerika en de VS naar Canada vlucht. Dat is gebaseerd op Oréliens eigen leven. Die ervaringen zijn niet door een algoritme gegenereerd. De prompts die de basis vormen voor de tekst komen van hem. De correcties, de keuzes, de goedkeuring, dat is van hem. Als een tool helpt bij het schrijven, betekent dat niet dat de auteur verdwijnt. Het betekent alleen dat de schrijftechniek is veranderd. Rembrandt werkte eigenlijk ook zo.
Zijn beroemde schilderijen werden vaak gemaakt in een atelier vol leerlingen. Zij zetten de onderdelen neer, hij gaf de visie, hij keurde het eindresultaat goed. Het idee was van Rembrandt. Hij besliste over compositie, licht, subject. De uitvoering lag voor een deel in handen van anderen, die ook invloed hadden op het werk. En zo werken kunstenaars nog steeds. Neem Joana Vasconcelos, de Portugese kunstenaar die grote sculpturen maakt van textiel. In Lissabon kun je haar atelier bezoeken. Zij laat haar ideeën, net als Rembrandt, door anderen uitwerken.Niemand stelt vragen bij haar auteurschap.
We begrijpen dat kunstenaars ook leiding kunnen geven zonder alles met eigen handen te maken. Waarom verwachten we dat dan wel bij schrijvers? De ophef rond Orélien gaat niet puur over techniek, die gaat waarschijnlijk meer over de angst voor verlies van authenticiteit, angst voor gemakzucht, angst dat de menselijke stem wordt vervangen door algoritmen. Die angst is begrijpelijk. Maar het antwoord is niet verbieden of afwijzen. Beter is het om na te denken over wat we eigenlijk waarderen. Het verhaal? De uitvoering? Het proces? Orélien heeft een verhaal dat raakt. Mensen lezen het, huilen erbij, herkennen hun eigen ervaringen. Dat maakt het waardevol. Of Orélien AI heeft gebruikt of niet, dat weet ik niet, maar zelfs als hij dat wel heeft gedaan, zou dat geen reden moeten zijn om zijn werk van de longlist van de Prix Goncourt te verwijderen. Daar komt nog iets bij, AI kan helemaal niet goed schrijven. Dat merkte ik bij deze eenvoudige tekst. Er zaten zinsconstructies in die niet klopten, twee woorden die niet bestaan, en vooral veel clichés. AI genereerde best een handige opzet, maar ik heb er intensieve redactie op moeten toepassen om er iets van te maken.
Frank Meester Amsterdam
Aan het eind van zijn visie op het Nieuw handelingskader externe bijeenkomsten met religieus karakter suggereert Paul van Sasse van IJsselt (29/09) dat de relatie tussen politie en religies een speciale is en een fundamenteel debat vraagt. Een bredere kijk is nodig.
De politie moet werken aan goede relaties met religieuze organisaties, maar met in het achterhoofd dat hetzelfde geldt voor relaties met alle soorten instellingen, verenigingen en bedrijven. Aanschuiven bij bijeenkomsten van zulke organisaties is goed, ze zelf optuigen schaadt – zoals het handelingskader terecht stelt – de neutrale uitstraling van de politie. Werkgevers hebben geen rol in het ondersteunen van algemene religieuze beleving bij de eigen medewerkers. Hooguit faciliteren ze gebed en individuele zorg door een geestelijke na stressvolle incidenten. Waarom zou dat bij de politie anders moeten zijn?
Religieuze, maar ook politieke of filosofische symbolen kunnen volgens het Europees Hof van Justitie en het College voor de Rechten van de Mens door werkgevers verboden worden. Een fundamenteel debat kan alleen gaan over de vraag of religieuze organisaties, bijeenkomsten, symbolen enzovoort een uitzonderingspositie zouden moeten innemen. Mij lijkt dat we dan snel in aanvaring komen met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel, nog afgezien van de problemen rond het juridisch scherp definiëren van de term ‘religieus’.
Chris Keuken Tarnalelesz, Hongarije
In het artikel Hoogbouw in Rotterdam een achterhaald idee? (16/9) komen stadsontwikkeling en architectuur uitgebreid aan bod. Het betreft woontorens, en dus neem ik aan ook gezinnen. Maar wie wil zijn kinderen op dertig hoog zien opgroeien? Spelen en recreatie op afstand, en alleen te bereiken onder toezicht. Vrij buiten alleen op vakanties, als je die hebt.
Dit soort bouw is een gevolg van de politieke keuze niet „uit” te breiden maar „in” te breiden. Ik vind over deze aspecten niets in het artikel.
Johan Kuilenburg Den Haag
Dat een landelijke krant zoals NRC de laatste weken veel aandacht heeft besteed aan het nieuws in mijn woonplaats, het kleine Zuid-Bevelandse Kapelle, doet me goed (18/6 en 23/9). Jammer is echter dat het informatieve artikel stijf staat van de clichés en vooroordelen over Kapelle. Dat de gemeente bijvoorbeeld streng gereformeerd is, is een fabel. De bevolking is wat geloof en levensovertuiging betreft uiterst divers, wat bijvoorbeeld tot uiting komt in de samenstelling van de gemeenteraad (waar de SGP slechts drie van de vijftien zetels bezet). En dat, zoals verder in het verhaal staat, op zondag de „meeste Kapellenaren hebben plaatsgenomen op de houten banken in de drie kerken” is werkelijk te zot voor woorden. De meeste bewoners zitten dan gewoon thuis, op een wat comfortabelere bank.
Albert Kort Kapelle
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie