In de strijd tegen crack hebben de grote steden hun hoop gevestigd op een studie naar een alternatief middel: langwerkende dexamfetamine. Nu blijkt dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de productie ervan abrupt heeft stopgezet.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Wat is er aan de hand?
Een proef waarbij Amsterdamse en Haagse crackverslaafden worden behandeld met langwerkende dexamfetamine als alternatief is voorlopig stilgelegd. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft zorgen over ‘de kwaliteit van de productie’ van de medicatie. Naar deze zorgen loopt momenteel onderzoek. Het is onduidelijk hoelang dat zal duren.
Het stilleggen van het onderzoek is een tegenslag voor grote steden die gebukt gaan onder een toenemend aantal crackverslaafden. Niet alleen zijn veel van hen dakloos, er wordt ook op straat en in parken gebruikt. Voor hulpverleners is het een lastig te helpen groep, er zijn geen behandelingen beschikbaar.
In een brief aan het kabinet schrijven de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en wethouder Alexander Scholtes (D66, Zorg) woensdag dat ze vrezen dat ‘een uniek Nederlands onderzoek naar een van de weinige veelbelovende medicinale behandelopties’ voortijdig strandt. Ze willen snel duidelijkheid en zouden het ‘buitengewoon wrang vinden als dit onderzoek en de behandeling moet eindigen voordat we hebben kunnen vaststellen of deze effectief is’.
Welk effect heeft langwerkende dexamfetamine?
Wie crack, een rookbare variant van cocaïne, gebruikt, heeft een kortdurende roes. Enkele minuten erna begint de ‘hyper-craving’ naar het volgende bolletje. Hierdoor gedragen crackverslaafden zich vaak opgefokt. ‘Na de roes belanden ze meteen in een diepe, diepe depressie. Mensen voelen zich ziek. Dat gevoel verdwijnt pas als ze weer gebruiken’, zegt Vincent Hendriks. De emeritus hoogleraar is verbonden aan Brijder Verslavingszorg en staat aan het hoofd van het stilgelegde onderzoek.
Door langwerkende dexamfetamine aan crackverslaafden te verstrekken, neemt de behoefte aan crack af, is het idee. ‘Het roesgevoel wordt verdeeld over de dag’, zegt Hendriks. ‘De bloedspiegel blijft stabiel en de hyper-craving neemt af. Het is een beetje vergelijkbaar met wat methadon doet voor heroïneverslaafden.’
Hendriks deed in 2014 een vergelijkbaar onderzoek. Destijds verstrekte hij aan 73 verslaafden die al medische heroïne kregen ook langwerkende dexamfetamine. ‘Toen was de situatie wel anders. Nu heb je veel ‘crack only’-gebruikers. Destijds had je veel verslaafden die zowel heroïne als crack gebruikten. We zagen in 2014 bij die groep gunstige effecten. Het gebruik van crack nam fors af. De mensen die langwerkende dexamfetamine hadden gekregen, zeiden ook vaak dat het in hun beleving niet anders was.’
Deze studie was al begonnen, hoe gaat het nu verder?
In Den Haag startte de studie afgelopen voorjaar. Vijf proefpersonen hebben gedurende zestien weken langwerkende dexamfetamine gekregen. ‘De mensen waren goed op weg’, zegt Hendriks. In Amsterdam stond de GGD in augustus in de startblokken om te beginnen. ‘Op de eerste dag kregen ze van de Inspectie te horen dat ze de studiemedicatie niet mochten verstrekken. Het huilen stond iedereen nader dan het lachen’, zegt Hendriks, die niet weet welke zorgen de inspectie precies heeft.
‘Ik vermoed dat het om kwaliteitseisen op administratief niveau gaat. Maar ik weet het niet. Als hoofd van het onderzoek kun je vervolgens twee dingen doen: het onderzoek stopzetten of tijdelijk opschorten. We hebben voor dat laatste gekozen. Maar dat kan niet te lang duren. De proefpersonen vallen terug in hun oude patroon, mensen raken uit beeld. Als het te lang duurt, moet je opnieuw mensen werven en screenen.’
Betekent dit dat er voorlopig geen behandeling komt voor crackverslaafden?
Als het onderzoek van Hendriks wordt hervat, duurt het sowieso nog jaren voordat de studie is afgerond. Langwerkende dexamfetamine is bovendien nog niet geregistreerd als geneesmiddel. Dat ligt anders voor kortwerkende dexamfetamine en het verwante langwerkende lisdexamfetamine. Deze medicijnen worden nu al voorgeschreven aan mensen met ADHD. ‘Lisdexamfetamine werkt net wat anders, maar het verschilt niet veel van langwerkende dexamfetamine’, zegt Hendriks.
In de brief aan minister Sophie Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) vraagt de gemeente Amsterdam daarom om een protocol te ontwikkelen voor artsen, zodat zij weten onder welke voorwaarden ze dit middel ook aan crackgebruikers kunnen voorschrijven. ‘De problemen in de grote steden stapelen zich op. Daarom vinden we het belangrijk ook te kijken wat er binnen de bestaande mogelijkheden kan worden gedaan’, aldus Halsema.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant