Klimaat De zomer van 2026 heeft op tal van fronten sporen nagelaten. Gletsjers zijn kleiner dan ooit. En in het warme water van de oceaan verandert het zeeleven.
Strandgangers kijken in Zuidwest-Frankrijk naar de rook van een bosbrand, eind juli.
Het lijkt misschien alsof de zomer nog niet voorbij is. Afgelopen dinsdag was het 28 graden in Nederland, een record voor die dag, en ook de komende dagen blijft het aangenaam zacht. Toch is de herfst, zowel in astronomisch als meteorologisch opzicht, al lang en breed aangebroken. Het Europees klimaatbureau Copernicus zette alarmerende cijfers op een rij over de maanden juni, juli en augustus.
Dit was de warmste West-Europese zomer ooit, concludeert het klimaatbureau in het vrijdag verschenen rapport. Gemiddeld voor de hele zomer was het 21,7 graden, dat is 2,5 graad warmer dan in de zomers van 1991-2020. De hitte hield bovendien uitzonderlijk lang aan en verspreidde zich ver. In elke zomermaand werd één dag geregistreerd waarop maar liefst driekwart van het West-Europese landoppervlak te maken kreeg met temperaturen boven de dertig graden.
Ook in de rest van Europa was het warm: het gehele continent beleefde de op twee na warmste zomer ooit. Meer dan de helft van het onderzoeksgebied, dat zich ruwweg uitstrekt van IJsland tot het oosten van Syrië en van Rabat tot Moskou, kreeg op enig moment te maken met gevoelstemperaturen boven de 38 graden. Bij zulke gevoelstemperaturen is er sprake van „heel sterke hittestress”, aldus het begeleidende persbericht van Copernicus, en worden mensen blootgesteld aan „ernstige gezondheidsrisico’s” zoals een hitteberoerte.
Zoals altijd bij opwarming door klimaatverandering, werd een groot deel van de klap opgevangen door het zeewater. De Noordzee bereikte in augustus de hoogste temperatuur ooit gemeten, meldde het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut al eerder. Maar uit het vrijdag verschenen rapport blijkt dat ook grote delen van de Ierse Zee, het Kanaat en de Middellandse Zee deze zomer warmer waren dan ooit, net als het aan de Franse en Spaanse kust grenzende deel van de Atlantische Oceaan.
De opwarming van het zeewater is het onderwaterleven in een rap tempo aan het verstoren. Onderzoekers signaleerden deze zomer een recordaantal octopussen aan de Britse zuidkust, die zich normaal gesproken vooral in de Middellandse Zee ophouden. Op termijn zou de opwarming van de zee ook de effecten van klimaatverandering kunnen versterken: opgewarmd zeewater is minder goed in staat om broeikasgassen op te slaan uit de lucht.
Als zeewater grote hoeveelheden warmte absorbeert, dat komt dat meestal terug in de vorm van extreem weer. Eind augustus werd het Zuid-Franse dorp Pomas getroffen door een zeer zeldzame tornado, die honderden woningen beschadigde en tot veertig gewonden leidde. Deskundigen zeiden toen dat een uitzonderlijk warme vochtige lucht boven de Middellandse Zee dergelijke tornado’s mogelijk had gemaakt.
Behalve warm was het ook droog: Copernicus zag nog nooit zo weinig water in de Europese rivieren sinds het begin van metingen in 1992, blijkt uit de nieuwste cijfers. De oorzaak was een gebrek aan regen. De laagste afvoer werd bereikt in riviermondingen van de Rijn, de Seine, de Loire, de Donau en de Scandinavisch Glomma-rivier. De hoeveelheid water die per seconde door de rivieren stroomde nam sterk af: het was ongeveer achtduizend kubieke meter minder dan normaal – per seconde dus.
Daar kan zelfs tweeduizend miljard smeltwater niet tegenop. Zoveel water hebben Zwitserse gletsjers afgelopen zomer namelijk verloren, bleek donderdag uit een rapport van de Zwitserse gletsjermonitoringsdienst Glamos. De afgelopen vijf jaar zijn ze met ongeveer een vijfde gesmolten. De hete zomer en het feit dat er weinig sneeuw uit de winter op het ijs lag, zorgden ervoor dat enkele gletsjers in recordtempo smolten. De gletsjers in de Alpen hebben volgens de onderzoekers „geen kans om te overleven onder de huidige omstandigheden”.
Samantha Burgess, adjunct-directeur van Copernicus, benadrukt in het begeleidend persbericht de verstrekkende gevolgen van deze klimaatextremen voor „watervoorraden, energiesystemen, transport, ecosystemen en menselijke gezondheid”. Het lage water in de Rijn zorgde deze zomer ook in Nederland voor aanzienlijke economische schade. Fossiele brandstoffen en andere goederen uit de Nederlandse havens worden meestal over de Rijn naar het Duitse Ruhrgebied vervoerd. Maar vanwege het lage water kunnen transportschepen minder zwaar beladen worden en zijn ze minder snel.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie