Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van de documentaire De spookvoetballer acht dilemma’s voor journalist Sam van Raalte (35), die zich verdiepte in oplichter Bernio Verhagen: op papier een ster, op het veld een speler van niks.
is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Meesteroplichter of kwade genius?
‘Kwade genius. Dat is uiteindelijk de kwalificatie die het beste van toepassing is op Bernio Verhagen. De oplichting die hij voor elkaar wist te krijgen op voetbalgebied, door contracten te scoren bij voetbalclubs terwijl hij niet kan voetballen, is ergens nog wel grappig. Op wat reputatieschade voor clubs na heeft het niet echt serieuze slachtoffers veroorzaakt. Maar wat hij buiten het voetbal om een hoop mensen heeft aangedaan, is wel echt kwaadaardig te noemen.
‘De spookvoetballer vertelt het verhaal van Verhagen, die in 2019 bij vier verschillende profclubs over de hele wereld – Moldavië, Zuid-Afrika, Chili, Denemarken – wist te tekenen zonder ook maar iets te kunnen. Vlak voordat dat allemaal uitkwam had ik hem geïnterviewd voor een podcast die ik maakte voor Vice Sport over voetballers die in het buitenland spelen. Hij sprak over zijn tijd in Moldavië.
‘Daarna is het verhaal helemaal ontspoord en is hij uiteindelijk in Denemarken tegen de lamp gelopen. Daar werd hij uiteindelijk ook veroordeeld voor mishandeling van zijn vriendin en voor het ontvluchten van de politie. Daarnaast sprak ik ook verschillende vrouwen die een relatie met hem hadden en vertelden dat hij geld van ze had gestolen. Die hebben flink wat psychologische schade opgelopen door hem.
‘Op dit moment zit hij vast voor een tweetal gewapende overvallen die hij in 2020 heeft gepleegd en waarbij mensen echt zwaar toegetakeld zijn.’
Psychologie of journalistiek?
‘Journalistiek. Ik heb psychologie gestudeerd aan de Universiteit Leiden omdat ik eigenlijk in de verslavingszorg wilde gaan werken, maar gaandeweg ben ik mij veel meer gaan interesseren voor journalistiek.
‘Via de journalistiek kun je je onderdompelen in allerlei subculturen, zoals ik doe in mijn podcast De ondergrond, waar het kan gaan over een Koreaans museum in Den Haag tot de jeugdvriend van mijn broertje die is gaan meevechten met Koerdische rebellen tegen de terreurgroep IS.
‘In dit soort verhalen zit ook veel psychologie, net als het verhaal van Bernio Verhagen. Hoe heeft hij zijn bedrog voor elkaar gekregen, en wat is de impact daarvan geweest op zijn omgeving? Dat soort psychologische aspecten achterhalen is mijn drijfveer.’
Freelancer of een vaste baan in Hilversum?
‘Sowieso het freelancerbestaan. Ik ben in 2024 voor mijzelf begonnen en kan heel veel verschillende dingen doen. Ik maak podcasts, werk mee aan documentaires, schrijf soms voor NRC en afgelopen juni kwam mijn boek De voetbalrepubliek uit, over de waanzinnige voetbalcultuur in Indonesië, het land van mijn voorouders.
‘Tijdens mijn studie ben ik voor een supporterswebsite van Ajax gaan schrijven, Ajax Showtime heet het, en ontdekte ik dat het schrijven van verhalen erg leuk vind. Dat ben ik blijven doen, en kort na mijn studie kon ik aan de slag bij Vice Nederland, waar ik de sporttak heb opgezet en die vijf jaar heb geleid. Daarna vond ik het tijd voor iets nieuws en ben ik aan de slag gegaan bij het voetbalplatform 433 dat via sociale media de laatste voetbalnieuwtjes deelt. Het bedrijf is in Nederland opgezet maar bereikt een wereldwijd publiek. Dat heb ik tot 2024 gedaan.’
Vurig Ajax-hart of de objectieve journalist?
‘Vurig Ajax-hart. Daar kan ik gewoon niet omheen. Mijn vader heeft mij en mijn broertje, ondanks dat we in Den Haag zijn geboren en opgegroeid, met Ajax opgevoed. We hebben al meer dan twintig jaar een seizoenskaart. Ik kan niet pretenderen dat ik ook maar enige objectiviteit heb als het om Ajax gaat. Mijn mooiste voetbalherinnering is er een uit 2019, toen Ajax het Italiaanse Juventus versloeg in Turijn in de kwartfinale van de Champions League. Ik was daar met mijn broertje.’
Indonesische voetbalgekte of Haagse nuchterheid?
‘De Indonesische voetbalgekte. In 2025 en begin 2026 ben ik voor mijn boek De voetbalrepubliek door het land gereisd en dat was echt een voorrecht. Ik wilde het land beter leren kennen aan de hand van de voetbalcultuur, want dat land is echt voetbalgek, niet normaal meer.
‘En toch lukt het ze nooit om zich voor het WK te kwalificeren. Dat heeft veel te maken met de gebrekkige voetbalfaciliteiten en -infrastructuur, er wordt niet echt geïnvesteerd in de jeugd. De directeuren, en ook politici, die zich tegen het voetbal aan bemoeien, willen vooral kleine successen op korte termijn, er wordt niet nagedacht over de lange termijn.
‘Maar de passie voor het voetbal is er evengoed bizar. Het is volkssport nummer één voor de meeste mensen in Indonesië, die toch al niet veel hebben.
‘Ik heb er het kampioensfeest van de club Persib Bandung meegemaakt. Dat was bijzonder, want Bandung is de stad waar mijn oma vandaan komt. Het was een onwaarschijnlijk vrolijke chaos op straat, er heerste haast een soort wetteloosheid. Echt bijzonder om zoveel blijdschap te zien over voetbal. Ook deze ervaring behoort tot een van mijn mooiste voetbalherinneringen.
‘In januari 2025 had ik bij een uitgeverij getekend voor De voetbalrepubliek. Een maand later werd Patrick Kluivert aangesteld als coach van het Indonesisch voetbalelftal. Opeens kreeg het team een heel nadrukkelijk Nederlands tintje: Kluivert vulde zijn staf met Nederlanders, en door een vernieuwde wet waren er kort daarvoor veel Nederlandse voetballers met Indonesische wortels voor het nationale elftal genaturaliseerd. Kluivert wist heel ver te komen met zijn elftal, maar in de laatste kwalificatiewedstrijd voor het WK, tegen Irak, verloren ze nipt.’
Klassieke blufpoker of bedrog door AI en identiteitsfraude?
‘Klassieke blufpoker heeft nog wat charmants, maar het gaat mis als het overgaat tot bedrog en fraude, zoals bij Verhagen. Hij wist zijn bedrog in de voetbalwereld voor elkaar te krijgen door flink te bluffen en door documenten op een heel doorzichtige manier te vervalsen. Zo is er een document, zogenaamd van Ajax, dat hij met Photoshop in elkaar had geknutseld. Daarmee wilde hij een Chileense club overtuigen dat ze een speler aan Ajax konden verkopen.
‘Maar het document staat vol spelfouten: de voornaam van de Ajax-directeur destijds, Marc Overmars, is gespeld als Mark. Dit bedrog vond plaats in 2019 – stel je voor dat hij dit nu had gedaan, met allerlei AI-hulpmiddelen tot zijn beschikking. Wie weet hoeveel meer mensen hij had kunnen oplichten.
‘Het bizarre is dat hij bij deze profclubs aan de slag wilde, terwijl hij echt een heel middelmatige voetballer was. Tijdens de trainingen waar hij aan meedeed bij de verschillende clubs werd dat meteen duidelijk.
‘Waarom hij dit deed, terwijl hij wist dat elke club hem meteen door zou hebben en dat hij er ook niet veel geld aan zou overhouden, is mij ook nog steeds niet duidelijk. Verhagen noch zijn familie heeft aan deze documentaire willen meewerken. Twee jeugdvrienden wel. Maar voor een psychologisch portret zul je toch echt zijn medewerking moeten hebben, we kunnen niet zomaar speculeren.’
De droomderby in Teheran bezoeken of verhalen schrijven over de Nederlandse voetbalwereld?
‘De droomderby in Teheran. Dat is een wedstrijd tussen de Teheraanse clubs Persepolis en Esteghlal. De wedstrijd vindt plaats in het stadion dat de beide clubs delen. De supporters krijgen tijdens de derby netjes elk een helft van het stadion toegewezen. Het schijnt echt een geweldig spektakel te zijn tussen twee rivalen die elkaars bloed wel kunnen drinken. Ik wist er ook niets van, totdat ik tijdens mijn werk bij 433 er toevallig op stuitte en meer research naar ging doen.
‘Zodra de politieke situatie het toelaat, wil ik zeker naar Iran reizen om de wedstrijd mee te maken. Maar ik zou ook graag nog een keer de derby van Casablanca, tussen Raja en Wydad, willen meemaken. Dat schijnt ook geweldig te zijn, met supporters die hun eigen nummers maken en uitbrengen. Ik weet niet of het voetbal van dezelfde kwaliteit is als in Europa, maar qua voetbalbeleving doen landen in andere werelddelen niet voor ons onder.’
De alledaagse voetbalnieuwtjes of onderzoeksjournalistiek?
‘Onderzoeksjournalistiek. Ik snap wel dat voetbalmedia gefocust zijn op het laatste nieuws, maar het loont ook om even een stap terug te doen om het grotere plaatje in beeld te krijgen. Een voorbeeld: vorige week kwam aan het licht dat de Engelse voetbalclub Manchester City tussen 2008 en 2018 stelselmatig de financiële reglementen van de Engelse voetbalbond zou hebben overtreden. De club wordt beschuldigd van het niet verstrekken van accurate financiële informatie en details over betalingen aan spelers en trainers.
‘De eerste vraag die nu in voetbalmedia wordt gesteld is: zal Manchester City als straf uit de hoogste divisie van het Engels voetbal gedegradeerd worden?
‘Maar het echte verhaal gaat wat mij betreft over Abu Dhabi, het olierijke staatje dat Manchester City in 2008 heeft opgekocht en als een soort soft power tool heeft gebruikt om de eigen reputatie in de wereld een boost te geven. Voor dat doel werden de financiële reglementen aan de laars gelapt.’
1991 Geboren in Den Haag
2003 - 2009 Sorghvliet Gymnasium in Den Haag
2010 - 2013 Psychologie aan Universiteit Leiden
2013 - 2015 Journalistiek aan Universiteit Leiden
2008 - 2013 Redacteur Ajax Showtime
2013 - 2016 Adjunct-hoofdredacteur Ajax Showtime
2016 - 2021 Hoofdredacteur Vice Sports NL
2021 - 2023 Redacteur en podcastmaker bij voetbalplatform 433
2024 - heden Zelfstandig podcastmaker en schrijver
Sam van Raalte woont in Den Haag met zijn vriendin.
De driedelige documentaireserie De spookvoetballer is vanaf 5/10 te zien bij BNNVARA op NPO 3.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant