De dodelijke aanrijding van de 7-jarige Nicolò veroorzaakt in Italië een golf van verontwaardiging. Kan het fatale ongeluk een keerpunt zijn? In Italië komen wekelijks vier fietsers om. ‘We hebben een cultureel probleem’
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Turijn.
De bakkerij is dicht. Sinds de 7-jarige Nicolò Di Ciò vorige week voor zijn deur werd doodgereden, hangen er kindertekeningen en protestborden aan de rolluiken. ‘Hij wilde alleen maar op de fiets naar school’, schreef iemand met een zwarte viltstift op een groot vel karton. En: ‘Nooit meer.’
Een enkeling slaat een kruisje bij het passeren van het fietspad. Buurtgenoot Ileana (50) schiet vol als ze twee nieuwsgierige oudere dames vertelt welk noodlot zich op de smalle eenrichtingsweg heeft voltrokken. Dat het mis ging, verbaast de moeder van twee kinderen die ‘gelukkig’ niet fietsen allerminst. Het is elke ochtend een ‘casino’ (chaos) in het centrum van Turijn.
Het fatale ongeluk heeft in Italië een zeldzame vorm van protest op gang gebracht. Miljoenen tv-kijkers zagen de Italiaanse wielerploeg afgelopen weekeinde met een rouwband om aan de start van het WK in Canada verschijnen. Die droegen ze op verzoek van Bikeitalia, het grootste Italiaanse fietsplatform. Dat wilde Nicolò’s dood niet geruisloos laten passeren, zoals de meeste incidenten.
In Italië worden elke week vier fietsers doodgereden. Veel slachtoffers halen het nieuws niet. Belangenorganisaties pleiten al jaren voor veiligere wegen en hopen dat het ongeluk een keerpunt kan zijn. In Milaan en Turijn gingen honderden fietsers de straat op. In Rome is zaterdag een protest gepland.
‘We hebben een cultureel probleem’, zegt Massimo Tocci van de Federazione Italiana Ambiente e Bicicletta Torino (Fiab). De voorzitter van de lokale afdeling van de fietsersbond zag de laatste jaren ‘een klimaat van haat’ ontstaan. Veel Italiaanse automobilisten vinden fietsers lastig. ‘Ze hebben geen respect voor ons, omdat ze vinden dat we in de weg rijden.’
In Italië werd vóór de coronapandemie amper gefietst. De Bonus Bici, een subsidie van 500 euro van de vorige regering voor de aankoop van een (elektrische) fiets, vergrootte de populariteit flink. Nu zitten er naar schatting vier tot vijf miljoen Italianen regelmatig op de fiets.
Met het aantal fietsers is ook het aantal dodelijke fietsongelukken toegenomen. In 2025 kwamen 228 fietsers om in het verkeer, een kwart meer dan het jaar ervoor. In Nederland kwamen vorig jaar 280 mensen om, maar er stappen ruim drie keer zoveel mensen op de fiets.
Sinds de dood van Nicolò vormen inwoners van Turijn iedere dag tijdens de drukke ochtendspits een ‘menselijk fietspad’ op de plek waar het jongetje werd doodgereden. Met de fiets in de hand schermen ze het fietspad af om hun plek op de weg te ‘heroveren’ en automobilisten te laten zien waar die witte strepen op het wegdek voor bedoeld zijn.
‘De dood van Nicolò dwingt ons de openbare ruimte radicaal te herzien’, schreven tweehonderd wetenschappers deze week in een open brief aan de gemeente Turijn. Ze bieden hun hulp aan en verwijzen naar Nederland, dat in 1971 bewees dat verandering mogelijk is.
De dood van de 6-jarige Simone nabij Eindhoven bracht toen een landelijke protestbeweging op de been. Ook zij fietste naar school toen ze werd aangereden. Actiegroep Stop de kindermoord blokkeerde wegen en eiste autoluwe wijken, gescheiden fietspaden en 30 kilometerzones.
‘Dat moeten wij ook kunnen’, zegt Tocci. ‘Helemaal nu voertuigen steeds groter en krachtiger worden.’ De gevolgen ervan ondervond hij begin dit jaar aan den lijve. Toen hij met een fiets in z’n hand een zebrapad overstak, schepte een auto hem met 80 kilometer per uur. Fietsfanaat Tocci lag zes maanden in het ziekenhuis en loopt nog steeds met een stok.
Experts pleiten al jaren voor het terugbrengen van de maximumsnelheid in steden naar 30 kilometer per uur. De linkse studentenstad Bologna was in 2024 de eerste die dit instelde. De resultaten zijn veelbelovend. Niet alleen daalde het aantal ongevallen en slachtoffers, ook stapten er veel meer mensen op de fiets. Daardoor nam de luchtvervuiling af.
Op de plek van het ongeluk in Turijn staat een wit gespoten kinderfietsje. De ghost bike is bedoeld om slachtoffers niet te vergeten en is bedekt met een berg bloemen. Ernaast ligt een Spidermanpop, nog in de doos.
Paolo Alessandria (55) woont buiten Turijn, maar stapte op zijn elektrische fiets om te zien waar Nicolò om het leven kwam. Meedoen aan het dagelijkse protest is door zijn werk geen optie, maar hij ondersteunt het van harte. Net als de rest van de stad is ook deze straat vooral ingericht voor auto’s, wijst hij. De gedeelde smalle rijbaan wordt aan beide kanten geflankeerd door een rij parkeerplaatsen.
‘Als de gemeente een zijde zou opofferen, is er meer dan genoeg ruimte voor een losliggend fietspad’, zegt Alessandria. Ook hij verwijst naar Noord-Europa, waar dergelijke ingrepen worden gedaan.
Alessandria legt op de fiets duizenden kilometers per jaar af, en was, ‘even afkloppen’, nog nooit betrokken bij een ongeluk. Hij beaamt dat niet alle automobilisten even respectvol zijn, maar vindt dat fietsers en wandelaars zich ook beschaafder mogen opstellen. ‘Het zou al helpen als iedereen zich gewoon aan de regels zou houden.’
Nicolò’s ouders hopen dat het ongeluk zal leiden tot veiligere wegen. ‘Dan zal zijn dood betekenis hebben gehad.’ De demonstranten gaan door tot de gemeente met concrete toezeggingen komt. ‘Turijn: vind de moed om te veranderen’, schreef iemand op een protestbord.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant