Het kabinet wil de makelaarswereld vergaand reguleren. Dat moet een einde maken aan belangenverstrengeling en andere foute praktijken. Met zelfregulering heeft de sector volgens minister Boekholt-O’Sullivan ‘teleurstellend’ weinig bereikt.
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft regelmatig over de woningmarkt.
Makelaars worden verplicht zich in te schrijven in een beroepsregister. Ook krijgen zij wettelijke gedragsnormen voor de eerlijke begeleiding van woningverkopen. Daarmee komt een einde aan bijna dertig jaar zelfregulering door de branche.
Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting wil begin volgend jaar een plan presenteren waarmee de makelaars worden gedwongen hun leven te beteren. Zij moeten hun klanten onder meer volledig inzicht bieden in het aankoopproces, met alle biedingen. Het negeren van kandidaat-kopers omdat zij geen aankoopmakelaar hebben meegenomen, moet ook verleden tijd zijn.
Wat is er allemaal mis in de makelaardij?
‘Ons huis bleek verkocht aan een voetbalmaat van de makelaar, terwijl er hogere biedingen waren waar wij niet van op de hoogte waren.’ Dat is een van de verhalen die binnenkwamen bij het Meldpunt Makelaardij van Eigen Huis, de vereniging van woningeigenaren. Een ander schreef: ‘Als ik 10.000 euro extra bood, was het huis van mij. Later bleek dat er helemaal geen ander bod was geweest.’ Dat soort verhalen, over belangenverstrengeling en sjoemelen met biedingen, bleven maar komen, stelde de woonminister vast.
Haar voorgangers waren al jaren bezig met de makelaars, met verbeterplannen voor meer ‘vertrouwen in het koopproces’. De makelaarsorganisaties zetten wel wat stapjes in de goede richting, maar vonden ook dat het aantal klachten relatief gering was.
Aanvullend onderzoek heeft volgens de minister aangetoond dat de sector onvoldoende zijn best heeft gedaan. Naleving en handhaving van de afspraken bleven onder de maat. Negatieve ervaringen met makelaars, van druk om snel te handelen tot slechte bezichtigingen: er bleef genoeg te klagen over.
Zitten de makelaars wel te wachten op wettelijke eisen?
Makelaarsverenigingen als de NVM en Vastgoed Nederland zijn inderdaad al jaren bezig met verbeterplannen. Zo kwam er een biedlogboek voor hun leden dat inzicht moet geven in alle biedingen. De clubs stemmen nu wel in met het plan van de minister.
‘Met de registerplicht kan de overheid de spelregels nu voor iedere makelaar vastleggen’, weet Vastgoed Nederland, een club van 2.800 makelaars en andere vastgoedspecialisten. ‘Zo kan worden voorkomen dat een kleine groep die het niet zo nauw neemt met de regels, het vertrouwen in een hele beroepsgroep beschadigt.’
De NVM, de grootste makelaarsvereniging, dringt zelfs aan op strenge eisen voor toelating tot het register. ‘Een wettelijk register wekt de verwachting dat een makelaar gekwalificeerd is. Zonder vakbekwaamheidseisen maak je die verwachting niet waar.’
Zulke eisen wil de bewindsvrouw juist bewust achterwege laten, zegt een woordvoerder van de minister. ‘Die zouden een extra drempel opwerpen voor toetreding. Dat wil je alleen doen als dat effectief zou zijn. Maar uit onderzoeken is juist gebleken dat opleiding of kennis van de makelaar bij misstanden geen rol speelt.’
Was de makelaar vroeger wel een beschermd beroep?
Jawel, maar op 1 maart 2001 maakte minister Benk Korthals (VVD) in het tweede kabinet-Kok een einde aan de wettelijke titelbescherming en verplichte beëdiging van makelaars. Zelfregulering was wat hem betreft een goed alternatief voor de eenmalige toetsing van een makelaar bij diens beëdiging. De combinatie van een eigen geschillenregeling met tuchtrecht zou voldoende bijdragen aan de bewaking van de integriteit van de makelaardij. Bovendien was de rol van de makelaar veranderd: van onpartijdige bemiddelaar tussen twee partijen tot vertegenwoordiger van één partij in het verkoopproces. Bij die vrijere rol zou ook meer zelfregulering passen.
Zijn de problemen verleden tijd met dit plan?
De minister gaat de komende maanden verder in gesprek met betrokken partijen, zoals de makelaars en Eigen Huis. De laatste zal daarbij aandringen op nog meer maatregelen. De vereniging wil bijvoorbeeld dat kandidaat-kopers gelijke toegang krijgen tot het woningaanbod, net als gelijktijdige toegang tot bezichtigingen.
Wat de NVM betreft zou de minister ook moeten kijken naar de wettelijke vrijheid van een verkoper om terug te komen op een reeds gemaakte verkoopafspraak, bijvoorbeeld omdat alsnog een hoger bod is ontvangen. Daar kunnen makelaars niets aan doen, maar het leidt vaak wel tot boosheid bij de teleurgestelde koper.
Schiet de huizenkoper wat op met zo’n register?
Mensen die op het punt staan een huis te kopen of verkopen, moeten kunnen rekenen op een eerlijk koopproces, vindt de minister. Gaat dat toch mis, dan hoeft de klager zijn toevlucht niet langer te zoeken bij een klachtencommissie van de makelaars zelf. Hij kan dan terecht bij een onafhankelijke, nationale geschillencommissie. Hoe die commissie eruit gaat zien, wil de minister nog bedenken. ‘Die zou je kunnen onderbrengen bij een bestaand instituut, zoals de Autoriteit Financiële Markten’, zegt een woordvoerder. ‘Of we komen uit op een andere, nieuwe constructie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant