Joris Melkert | luchtvaartingenieur In een vliegtuig van FlyDubai stak een piloot woensdag een collega neer. Dankzij kordaat optreden van enkele inzittenden, bleven alle passagiers ongedeerd. Was het incident te voorkomen? „Een systeem is nooit helemaal waterdicht”, zegt de luchtvaartingenieur.
Passagiers van de vlucht FZ1073 werden met een ander toestel van FlyDubai naar Tel Aviv gebracht.
Yaniv Hayun hoorde woensdag geschreeuw en spoedde zich naar de cockpit van het rammelende toestel van budgetmaatschappij FlyDubai, zo vertelde de Israëlische loodgieter aan media in z’n thuisland. Ter plaatse trof hij de gezagvoerder aan die door diens copiloot was neergestoken, zo bleek later.
Naar eigen zeggen maakte hij met een houdgreep de boosdoener onschadelijk, waarna de vijftigjarige Hayun de stuurknuppel naar zich toetrok. Dat herinnerde hij zich uit Air Crash Investigation, een documentaireserie over vliegrampen. Daarna werd hij afgelost door enkele medepassagiers – vliegers op hun vrije dag – zo vertelde Hayun.
Als het verhaal klopt, heeft de loodgieter precies correct gehandeld, zegt Joris Melkert, luchtvaartingenieur en docent aan de TU Delft. „Want als je te hard aan de stuurknuppel trekt, breken de vleugels af. Misschien voelde hij het juist aan, een vliegtuig werkt ook een beetje tegen namelijk, of had hij een heleboel geluk.”
Tijdens de duikvlucht, ingezet door de copiloot, daalde het toestel binnen twee minuten van 10,3 kilometer naar 4,9 kilometer. „Dat wijst erop dat hij het toestel naar beneden heeft gestuurd. Als je niets doet, blijft het vliegtuig netjes in evenwicht, rechtuit gaan.”
„Tot de informatie uit de zwarte dozen openbaar wordt, ben ik afhankelijk van Flightradar24 [een app om live vliegtuigen mee te volgen]. Het toestel leek onder een hoek van 35 graden naar de grond te vliegen. Dat is heel scherp. Mogelijk met snelheden van boven de duizend kilometer per uur. Passagiers in het gangpad moeten zich dan vooral vastgrijpen om niet ten val te komen.
„Door de aerodynamische krachten op een vliegtuig neemt de snelheid in het kwadraat toe. Als het twee keer zo hard vliegt, worden de krachten vier keer zo groot. Dan kunnen onderdelen uitvallen, want kan verklaren waarom stukken van het richtingsroer [het deel van de staart waarmee een vliegtuig naar links of rechts stuurt] afbraken. De Amerikaanse vliegtuigproducent Boeing mag het als een compliment opvatten dat het vliegtuig veilig heeft kunnen landen.”
„Om de deur te openen, is een code nodig. In 2015 wachtte een suïcidale piloot van voormalig luchtvaartmaatschappij Germanwings tot z’n collega naar de wc ging, zodat hij de cockpit hermetisch kon afsluiten. In zo’n geval werkt zelfs de code van de piloot die terugkeert van de wc niet. Het toestel stortte neer in de Alpen.”
„Daarom werkten vliegmaatschappijen een poosje met een preventieregeling. Er moesten altijd twee mensen in de cockpit zitten. Tijdens een plaspauze van een piloot bijvoorbeeld een purser. Dat is leuk en aardig, maar een stevige copiloot met snode plannen kan een stewardess vrij gemakkelijk knock-out slaan. Of een copiloot wordt dus neergestoken.”
Onderwijl willen ze in de Verenigde Staten juist meer vertrouwen op piloten in de strijd tegen terrorisme.
Melkert: „De Amerikaanse overheid eist dat nieuwe vliegtuigen een beter afgesloten cockpit hebben. Vermoedelijk een soort sluis, fabrikanten zijn nog bezig. Om te voorkomen dat kapers kunnen toeslaan als piloten te eten krijgen of hun blaas willen legen. Maar als het gevaar van binnenuit komt, zijn passagiers en bemanningsleden kansloos. Momenteel staat een steward vaak als een soort uitsmijter voor de deur. Of een cateringkarretje in het gangpad dient als barricade.”
„Elkaar in de cockpit in de gaten houden. Sowieso worden piloten jaarlijks getest, ook psychologisch. Zestigplussers soms tweemaal. Ook wordt elke piloot getraind om rustig te blijven in stresssituaties, maar daarbij leert een vlieger niet zich te verdedigen in de cockpit.”
„Verder worden piloten in principe aan dezelfde controle onderworpen als passagiers, dus wapens meesmokkelen zou niet moeten kunnen. Al werd dinsdag op Schiphol nog een piloot betrapt met achttien kilo cocaïne, na een vlucht uit Mexico. Bovendien kan zelfs de noodbijl in de cockpit of een potlood als wapen dienen. Een systeem is nooit helemaal waterdicht.”
„Gelukkig zitten er zelden kwaadwillende piloten achter het stuur. Het vliegtuigongeluk met Germanwings was, tot nu, het enige voorbeeld uit de recente geschiedenis.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie