Oorlog in Oekraïne Omdat Rusland nauwelijks meer vorderingen maakt op het slagveld zou president Poetin de Oekraïners met een luchtoorlog tot capitulatie willen dwingen. Ondertussen baart Oekraïne opzien met een onbemand offensief in de Donbas, operatie Vivaldi.
Oekraïners proberen het gebouw van de Nationale Academie voor de Wetenschappen in Kyiv te ontkomen, nadat dit eind september werd geraakt door een Russische jet-drone.
Met het wisselen van de seizoenen verandert doorgaans ook de aard van de Russische aanvallen op Oekraïne. Vroeger dan de Oekraïense regering had voorspeld begonnen de Russen deze week hun ‘wintercampagne’ met een massale raket- en droneaanval op de energievoorziening in elf Oekraïense regio’s, waaronder Kyiv, de zwaarste sinds het einde van het vorige stookseizoen.
Met de naderende winterkou lijkt het Kremlin het draaiboek van de afgelopen vier oorlogswinters weer tevoorschijn te hebben getoverd, naar wordt aangenomen met het doel de Oekraïense bevolking in de kou en het donker te zetten, daarmee haar wil tot terugvechten te breken en uiteindelijk capitulatie af te dwingen. Komende winter kan voor de Oekraïners „de wreedste en zwaarste” van de oorlog worden, waarschuwde minister Oleksandr Kravtsjenko van Economische Zaken deze week.
Op het oog is de Russische ‘energiecampagne’ een herhaling van zetten, maar dit najaar zet Moskou nieuwe methoden en wapens in om zijn agressieoorlog verder te escaleren; alles om het leven van de Oekraïners zo ondraaglijk mogelijk te maken. Droneaanvallen op de Zuidelijke Brug in Kyiv, donderdag, waren daar een voorbeeld van. Het zeven kilometer lange bouwwerk verbindt beide oevers van de Dnipro en is daarmee een van de belangrijkste verkeersaders van de hoofdstad. De gedwongen afsluiting van de brug leidde tot lange files en ernstige verstoringen van het metroverkeer. Het betekent nog meer ongemak voor de inwoners van Kyiv die inmiddels, anders dan eerder in de oorlog, vrijwel dag en nacht onder Russisch vuur liggen.
De aanvallen passen naadloos in het beeld van de afgelopen weken: Rusland richt zich steeds meer op de infrastructuur die de basis vormt van de Oekraïense economie, met aanvallen op industrieterreinen, winkelcentra, benzinestations, internetaanbieders, datacentra, opslagplaatsen en andere logistieke schakels, in een poging „de hele economie te vernietigen”, zoals economieminister Kravtsjenko het woensdag in Kyiv omschreef tegen The Guardian.
Die analyse wordt ondersteund door een Russisch document dat zijn collega op het departement van Energie, Denys Sjmyal, in bezit zegt te hebben. Daarin zet Moskou de plannen uiteen voor zijn systematische aanvalscampagne in de komende maanden – met meer dan duizend drones en raketten – tegen het Oekraïense stroomnetwerk, de verwarmings- en drinkwatervoorzieningen en de riolering.
Rond meer dan tweehonderd van de belangrijkste faciliteiten heeft Oekraïne inmiddels beschermingsconstructies gebouwd, zei Sjmyal onlangs tegen Radio Svoboda. Niet zonder reden: begin dit jaar zaten miljoenen Oekraïners wekenlang in de kou en het donker tijdens een van de strengste winters van de afgelopen jaren.
Langs de frontlinies mogen Russische troepen de laatste maanden weinig vooruitgang meer boeken – en op sommige plekken zelfs terrein verliezen – in de ‘luchtoorlog’ vindt Moskou telkens nieuwe manieren om Oekraïne pijn te doen. Sinds de snel groeiende schaarste aan Amerikaanse Patriot-luchtafweerraketten zet Rusland vol in op aanvallen met ballistische raketten, waar Kyiv nauwelijks een antwoord op heeft.
Ondertussen ontwikkelde Moskou nieuwe versies van zijn langeafstandsdrones, aangedreven door straalmotoren van Chinese makelij. Die zijn vanwege hun hoge snelheid veel moeilijker te onderscheppen voor de Oekraïense luchtafweer. De nieuwe Geran-5 drone is feitelijk een klein, goedkoop kruisvluchtwapen, met snelheden tot 600 kilometer per uur en een bereik van bijna duizend kilometer. De succesratio van de Oekraïense luchtafweer tegen dergelijke jet-drones is nog maar zo’n 60 procent, terwijl oudere versies bijna allemaal uit de lucht werden gehaald.
Oekraïne lijkt te zijn geschrokken van de snelle, grootschalige introductie van dit nieuwe Russische wapen. „We hadden niet verwacht hoe snel Rusland deze jet-aangedreven drones zou ontwikkelen en inzetten om alles aan te vallen”, erkende Kravtsjenko. Hoewel Oekraïne werkt aan tegenmaatregelen is vooralsnog onduidelijk hoelang dat het zal duren voordat de Oekraïense luchtverdediging een adequaat antwoord heeft.
Oekraïense jongens kijken toe naar een brandend warenhuis, dat geraakt werd door Russische drones.
Overigens zit ook de Oekraïense wapenindustrie niet stil. Donderdag deelde president Volodymyr Zelensky beelden van de eerste lancering van een nieuwe ballistische raket, de FP-7 van fabrikant Fire Point. Tegen welk doel de raket werd ingezet hield Oekraïne geheim. Volgens Kyiv is het de FP‑7 is veel sneller en preciezer dan de wapens die het tot nu toe inzette, langeafstandsdrones en kruisvluchtwapens. Met de ballistische raket hoopt Oekraïne de aanval te kunnen openen op Russische doelen als lanceerinstallaties, vliegvelden en commandoposten binnen een straal van 250 kilometer.
Beide ontwikkelingen luiden een nieuwe fase in de luchtoorlog in, waarin Oekraïne en Rusland elkaars belangrijkste militaire en economische infrastructuur steeds intensiever bestoken. Zo valt Oekraïne al enkele jaren de Russische olie-industrie aan in een poging zand in president Poetins oorlogseconomie te strooien. Zolang een staakt-het-vuren tussen de twee landen uitblijft zullen komende winter nieuwe recordaantallen drones en raketten worden afgevuurd, in beide richtingen.
De uitbreiding van de Russische luchtoorlog naar de Oekraïense economie houdt volgens analisten van het Institute for the Study of War (ISW) verband met de tegenvallende resultaten van de Russen op het slagveld. De Amerikaanse denktank vermoedt dat Poetin dit jaar zijn ideeën over het pad naar de onderwerping van Oekraïne heeft aangepast onder invloed van de recente ontwikkelingen aan het front. Hij zou er nu op hopen dat Russische langeafstandsaanvallen komende winter zullen leiden tot een Oekraïense overgave, terwijl het Kremlin er tot voor kort van uitging dat het Russische grondoffensief in de Donbas de Oekraïners op de knieën zou dwingen.
Maar in de velden, de bossen en de steden van de zwaarbevochten regio Donetsk lijkt het langdurige Russische offensief grotendeels te zijn vastgelopen. Opmerkelijker nog: tijdens een grotendeels geheim gehouden tegenoffensief heroverden de Oekraïners afgelopen zomer forse stukken terrein, vooral ten noorden van het stadje Lyman.
Volgens president Zelensky namen Oekraïense eenheden met een serie verrassingsaanvallen in deze regio zo’n 176 vierkante kilometer van het eigen grondgebied terug. Woensdag, tijdens een bezoek aan het front bij Lyman, zei Zelensky dat daarbij vijfduizend Russische militairen zijn gedood of ernstig verwond. Met de wekenlange operatie dwarsboomde het Derde Oekraïense Legerkorps volgens Zelensky een Russische aanval vanuit het noorden op de laatste twee overgebleven verdedigingsbolwerken in de regio Donetsk, Kramatorsk en Slovjansk. Inname van de gehele Donbas, die bestaat uit de regio’s Donetsk en Loehansk, zou op dit moment Poetins belangrijkste oorlogsdoel zijn.
Het verrassende Oekraïense tegenoffensief, dat de naam Operatie Vivaldi kreeg, is voor Kyiv een van de grootste successen op het slagveld van de laatste jaren. De naam is volgens de commandant van het verantwoordelijke Derde Legerkorps, generaal Andry Biletsky, gekozen als verwijzing naar De Vier Jaargetijden van de componist. „We zitten nu pas in het eerste seizoen”, zei Biletsky half september, toen hij voor het eerst melding maakte van de operatie.
Volgens hem werden de Russen zo hard getroffen dat de beste drone-eenheid van Moskou, van het elitekorps Roebicon, zich gedwongen zag terug te trekken uit dit deel van de Donbas. De herovering van grondgebied is des te opmerkelijker omdat experts ervan uitgingen dat relatief grote gebiedsveroveringen uitermate zeldzaam zouden worden in het dronetijdperk, omdat verrassingsaanvallen met gepantserde voertuigen nagenoeg onmogelijk zijn geworden.
Generaal Biletsky onthulde half september slechts enkele details over het langdurig voorbereide offensief, waarbij hij het er vooral op hield dat „de militaire kaarten worden geactualiseerd”. Het delen van meer details zou volgens hem negatieve gevolgen kunnen hebben voor de rest van de operatie, die nog altijd gaande is. Volgens de laatste kaart van de Oekraïense oorlogscartografen van DeepState zouden de Oekraïners zelfs weer Loehansk zijn binnengetrokken – de regio die de afgelopen jaren nagenoeg geheel in Russische handen was.
Hoewel veel details niet bekend zijn gemaakt, lijken de methoden die de Oekraïners tijdens het offensief gebruikten opmerkelijk – en een nieuwe vorm van onbemande oorlogvoering. Uit verslagen en beelden van het korps blijkt dat Oekraïne vrachtdrones met een hoge draagcapaciteit inzette om bewapende kamikazerobots met explosieven aan boord ruim tien kilometer achter de linies te droppen. Die openden, van afstand bestuurd, eerst het vuur op Russische posities en bliezen zichzelf vervolgens op toen zij verschansingen eenmaal hadden bereikt. Als onderdeel van de operatie zouden robots daarnaast zo’n dertig kilometer aan wegen en paden hebben ontdaan van mijnen.
De Oekraïense operatie oogstte bewondering in militaire kringen, maar riep ook veel vragen op. „Operatie Vivaldi is een grootschalig experiment in real time en een proeftuin voor de integratie van onbemande grondvoertuigen in traditionele landeenheden”, schreef de Australische militair analist en oud-generaal Mick Ryan. Hij zag er bovendien een ontwikkeling in voor „nieuwe tactische en operationele methoden om los te breken uit defensieve en positionele operatieconcepten. Ik verwacht dat elk westers leger deze ontwikkelingen nauwlettend zal volgen – of dat hoop ik in elk geval.”
Operatie Vivaldi is volgens Kyiv nog altijd bezig, maar lijkt de positie van de Oekraïners in het noorden van de Donbas te hebben verbeterd. Hoewel de situatie aan het front zorgwekkend blijft voor de verdedigers, ziet Oekraïne enkele lichtpunten. Tussen maart en september van dit jaar heeft het land volgens het Institute for the Study of War bijna 300 vierkante kilometer grondgebied heroverd. In de maand september werden volgens Oekraïense cijfers bovendien 46.230 Russische militairen uitgeschakeld (gedood of ernstig verwond), een gemiddelde van 1.541 per dag – een record in de oorlog. Dat betekent niet dat de Russen nergens meer het initiatief hebben. Ondanks hun zware verliezen boeken zij op sommige plekken in Donetsk nog wel – langzaam – terreinwinst, zoals bij Dobropillja.
Het stoffelijk overschot van een Oekraïense vrouw die gedood werd bij een Russische aanval vrouw ligt afgdekt op straat in Kyiv.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie