Ik was uitgenodigd voor een podcastgesprek over het thema zelfdoding in de literatuur. Het was een gesprek met drie andere schrijvers die ook over dit onderwerp hadden geschreven. Een van hen vertelde hoe ze een keer bijna verdronk toen ze te ver de zee in was gezwommen, wat nogal indruk op me maakte, omdat ik daar zelf erg bang voor ben, maar dat was na de opname en had verder niets met het thema te maken.
Eigenlijk heb ik geen idee meer wat er allemaal is gezegd, behalve dat ik het woord ‘verstrengeling’ veel gebruikte. Verstrengeling en besmetting. Als ik me somber voel en daar wakker van lig, weet ik niet goed waar ik met mezelf naartoe moet, omdat ik mijn man en zoon niet wil besmetten. Vooral mijn zoon. Want ik weet hoe het is om je als kind verantwoordelijk te voelen voor het welzijn van je ouders. Het is benauwend. Alleen is het ook benauwend om ’s nachts niet te weten waar je met jezelf naartoe moet.
Vroeger belde ik dan mijn moeder. Zij sliep toch nooit, wat me gewoonlijk irriteerde omdat ze zichzelf daarom erg zielig vond. Maar op momenten dat ik zelf zielig was, kwam het me wel goed uit. Dan praatten we lang en hing ze pas op als ik zei dat het weer iets beter ging. Meestal zei ik dat alleen omdat alle opbeurende woorden wel waren opgebruikt en ik besefte dat we er uiteindelijk allemaal alleen voor staan. Alleen in een verstikkende verstrengeling. Want mijn moeder was een gevatte, charismatische vrouw, maar ook iemand die bang was en zich klein hield en daar woedend over was, waardoor ik voortdurend het gevoel had iets voor haar te moeten waarmaken. Als kind leerde ik niet goed om voor mezelf te leven. Nu ben ik bang mijn zoon hiermee te besmetten, daarom wil ik ’s nachts soms verdwijnen. Niet dood, maar er gewoon even niet zijn.
Toen mijn moeder terminaal ziek werd, heeft ze zich nog jaren aan het leven vastgeklampt met vreselijke levensrekkende behandelingen. Tot ze daar ineens genoeg van had. Geen infusen meer, geen gedoe. En ik ga me ook niet meer in de keuken uitsloven als er bezoek is, zei ze er meteen bij.
Aan haar sterfbed wilde ik haar een van mijn fijnste jeugdherinneringen geven, een middag waarop we thuis een Pippi Langkous-film keken met een grote bak chips erbij en de politie aanbelde omdat de volière van de achterbuurman was leeggeroofd. Of we iets verdachts hadden gezien, vroegen ze, waarop mijn moeder begon over een paar mannen in een grote auto die ons straatje in waren gereden, waarvan er één misschien een fopsnor droeg. Ik weet niet waarom, maar als ik denk aan mijn knusse jeugd, dan denk ik aan die middag.
Dat wilde ik haar zo graag vertellen, maar bij de eerste woorden draaide ze haar hoofd al af en wuifde ze me weg. Ik probeerde het nog eens. Weer dat gebaar. En ik dacht aan een Schotse schrijver die ik ooit sprak, die zei: I bored my mother to death. Even later zei mijn moeder: Ik wist niet dat doodgaan zo voelde. Hoe voelt het dan, vroeg ik. Dun, zei ze. Dat heb ik ook nog in die podcast verteld. Maar dat had ook niet echt iets met het thema te maken.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie