Veel diverser dan het bekroonde Leidse Singelpark kan een wandelrondje bijna niet worden. Alles kom je tegen onderweg: zebravinkjes, fantasiebruggen, dikke platanen, maar ook de jonge Rembrandt en Mary Servaes en Barack Obama. En groen, heel veel groen.
is schrijver, tv-redacteur en journalist. Voor Volkskrant Magazine maakt ze een reisrubriek.
Het begon in 2012 met het burgerinitiatief van een clubje Leidenaren. Die hadden een plan voor een aaneengesloten wandelroute langs de singels rond de Leidse binnenstad. En dan niet zomaar een looprondje, maar een soort superstadspark. Dat nieuwe Singelpark moest heel groen worden en voor verrijking, beweging en verbinding zorgen voor iedereen. Ambitieus genoeg. Maar het park kwam er. Een wandelroute van 6,5 kilometer langs de binnenkant van de singels. Dat kon omdat iedereen meedeed: de gemeente, bewoners, erfgoedinstellingen en een grote groep vrijwilligers, verenigd in de Stichting Vrienden van het Singelpark. Ze ontmoeten elkaar in het park en snoeien er het groen. Deze zomer werd het Singelpark beloond met een World Urban Parks Award, voor het beste park waar ‘mens en natuur samen floreren’. Op zaterdag 3 oktober, Leidens feestelijkste en meest historische dag van het jaar, maken we een net zo historisch Ommetje Singelpark.
Beginnen kan overal, maar dit ommetje begint in de tuin van het Wereldmuseum en gaat tegen de klok in, met het water aan je rechterhand. In de tuin, met het leuke koffiecafé Abel, is veel kunst te zien, zoals de aluminiumvitrines waarin de Zuid-Afrikaanse kunstenaar Andries Botha Nederlandse voorwerpen antropologisch duidt: dat ene koekje voor bezoek en de ‘tradisionele hollandse houtskoen’. Het beeld Kuboko Kumozi Kakinga van Monika Dahlberg hoort bij de Singelpark-kunstroute Sankofa, gewijd aan het Leidse koloniale verleden.
Zo’n fotogeniek oudhollands tafereel, het Singelpark bij Park de Put. De historische Morspoort, de molen, de perken met bloeiende persicaria (duizendknoop), verbena (ijzerhard) en eendagslelies, de ophaalbrug, de boten in het Galgewater en Rembrandt, die naar zijn geboortestraatje kijkt.
In de Weddesteeg pikken we een van Leidens vele muurgedichten mee: Pieter Jelles Troelstra’s lofzang op de Friese winter. In deze steeg werd in 1606 Rembrandt van Rijn geboren, waar slechts een plaquette aan herinnert. Er is wel een intrigerend kunstwerk van Stephan Balkenhol, die de jonge Rembrandt op een heuveltje plaatste. Naast de vroegere zeevaartschool begint het Rembrandtpark.
De Aeldisbrug over de Groenhazengracht is een van de nieuwe stalen bruggen die parkdelen met elkaar verbinden. Een ontwerp van Laurent Ney en zijn architectenbureau. De bruggen, Aeldis, Wisennia, Lovium, Helar en Hapynion, hebben Latijns-Engels-Germaanse fantasienamen, die evengoed verwijzen naar iets echts: ouderdom, wijsheid, liefde, gezondheid en geluk.
Vanaf het Arsenaalplein kom je via universiteitsgebouwen en het Paterstraatje met de varens uit in de voortuin van Hortus Botanicus. Daar staat een hoge tulpenboom uit 1715 die goud kleurt in de herfst. En er is een fijn grand café. Via de passage onder het P.J. Vethgebouw, waar de wind lijkt te fluisteren, een geluidskunstwerk van Edwin van der Heide, gaan we verder langs de lieflijke Vijfde Binnenvestgracht, met de koepel van de Oude Sterrewacht in het zicht.
De historische brug over de Vliet aan de Boisotkade. Hier voeren op 3 oktober 1472 de geuzen het door de Spanjaarden bezette Leiden binnen om de uitgehongerde Leidenaren met haring en witbrood te redden. Leidens ontzet wordt 554 jaar later nog altijd uitbundig gevierd. Precies vanaf dit punt vertrokken een kleine 150 jaar later de Leids-Engelse Pilgrim Fathers aan hun reis naar Amerika. Naast de brug is een kruidentuin met een monument voor die Pilgrim Fathers, onder wie Thomas en Anne Blossom, van wie zowel Barack Obama als George Bush afstammen.
Na de Jan van Houtkade volgt Het Plantsoen, het in 1836 voor gegoede Leidenaren aangelegde park. Er staat een opvangvolière met zebravinkjes en een jonge sequoiaboom die al flink de hoogte in is gekropen. Het Singelpark is een arboretum op zich, met zoveel nieuwe bomen, maar in Het Plantsoen staan vooral eeuwenoude stammen, zoals de dikke plataan met het kabouterhuisje. Het uit steen gehouwen klimaatcrisiskunstwerk ENDGAME van het Leidse Kunst Uitschot Team, K.U.T., kreeg hier ook een plek.
Langs bruin café Plantage en de Veerstraat, over de happy Hapynionbrug, en door de Kaarsenmakerstraat. Daar begint het Lakenpark, vroeger een parkeerterrein, nu een groen wandelgebied. Op de lange bank wordt de in Leiden geboren Mary Servaes herdacht: ’t Was aan de Costa del Sol (tingelingeling)/Daar sloeg mijn hartje op hol (tingelingeling)/Hij sprak mij van amore/Ik was finaal verloren. In het Lakenpark is ook de entree van de historische begraafplaats Groenesteeg, waar de moeder van Vincent van Gogh, Anna Cornelia Carbentus, begraven ligt en waar een reusachtige rode beuk staat.
Leidens oude Meelfabriekcomplex, aan de overkant van de Oosterkerkstraat, is en wordt omgebouwd tot een groot appartementencomplex met een Piet Oudolf-binnentuin, weelderig in alle seizoenen. Naast de tuin: de vriendelijke koffiebar Grutsk.
Dit was vroeger een industriegebied waar zware scheepsankers werden gesmeed. Nu is het Ankerpark een hondenuitlaatplek en een klein beeldenpark met de ‘wachters’ van de Leidse kunstenaar Frans de Wit, gemaakt van het staal van scheepswrakken. Frans’ vroegere atelierboot, de Sneeuwwitje, ligt hier ook. Bij de haven gloort de historische Zijlpoort, met ernaast alweer een koffie- en lunchplek.
Dat het Blekerspark behalve met een speeltuin ook met Japanse esdoorns werd ingericht, heeft alles te maken met die andere Franz, de Duits-Nederlandse arts Philipp Franz von Siebold, die in de 19de eeuw als een van de weinige westerlingen in Japan werkte, op de mini-handelspost Deshima. Hij bracht Japanse planten mee naar zijn latere woonplaats Leiden. Wel nadat hij godbetert Japan was uitgezet vanwege het stelen van landsgeheimen. In het Blekerspark staat evengoed een vredesboom, een ginkgo biloba, opgekweekt uit een boom die Hiroshima overleefde.
Het Huigpark is een groot sportpark en een prettig op-een-kleedje-in-de-zon-park. Het loopt door naar het Ambachtsplein, met de gerestaureerde portiersloge en het opvallend sierlijke vuilverbrandingsgebouw, dat in 1913 onder supervisie van Dudok werd gebouwd. Dit terrein, rond de energiecentrale, is nog in ontwikkeling.
Via de Langegracht en de Marepoortkade komt dit Singelparkrondje uit bij museummolen De Valk aan de Lammermarkt. Het Kiekpad leidt weer naar het Wereldmuseum. Op de hoek staat een monumentje voor Israël Kiek, de fotograaf die in de begintijd van de fotografie al snelle foto’s maakte, kiekjes, van jolige studenten.
Het Wereldmuseum ligt op zo’n vijf minuten van station Leiden aan de Steenstraat. De hele Singelparkronde wandelen duurt ongeveer twee uur, maar je bent zomaar langer onderweg. De Singelparkonderdelen zijn te herkennen aan de groene plantenstengels en de kleurige diersymbolen. Op sommige punten valt (nog) niet te ontkomen aan een stukje omlopen. Zie singelpark.nl voor een goede routekaart.
Dit is een reisrubriek uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant